Deprem tehlikesine karşı yapı stokunu güvenli hale getirmek amacıyla sürdürülen kentsel dönüşüm projelerinde mülk sahiplerine sağlanan imkanlar çeşitleniyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesindeki Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından yürütülen "Yarısı Bizden" kampanyası, İstanbul genelindeki riskli yapı sahiplerine önemli bir finansal kolaylık sağlıyor.
Konutunu yenilemek isteyen her bir hak sahibine toplamda 1 milyon 875 bin liralık bir paket sunuluyor. Bu finansmanın 875 bin lirası hibe, 875 bin lirası uygun koşullu kredi ve 125 bin lirası ise taşınma yardımı olarak ödeniyor. Ticari alanlar için de benzer mekanizmalar geçerli kılınırken; iş yerleri için 437 bin 500 lira hibe, aynı miktarda kredi ve 125 bin lira taşınma desteği veriliyor. Mülk sahibinin birden fazla iş yeri bulunması durumunda ise sonraki her bir dükkan için 875 bin liralık kredi olanağı tanımlanıyor.
TOKİ veya Emlak Konut iş birliğiyle gerçekleştirilecek alan bazlı büyük dönüşüm projelerinde ise hibe miktarı doğrudan bina yapım maliyetinden düşülüyor. Kalan tutar ise vatandaş lehine uzun vadeli ödeme planlarına bölünüyor. Karar doğrultusunda, ruhsat ve yıkım süreçlerinin zaman alması göz önünde bulundurularak 31 Aralık 2026 tarihine kadar riskli yapı statüsü alan tüm bağımsız bölümler kampanyaya dahil edilebiliyor.
Dünya Bankası Finansmanıyla 3 Milyon Lira Kredi İmkanı
İstanbul’un yanı sıra İzmir, Kocaeli, Sakarya, Manisa ve Tekirdağ illerini kapsayan "İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi" ile mülk sahiplerine alternatif bir finansman modeli daha sunuluyor. Dünya Bankası kaynaklı yürütülen bu programda vatandaşlar, 3 milyon liraya kadar kentsel dönüşüm kredisinden yararlanabiliyor.
Aylık yüzde 0,69 gibi düşük bir faiz oranıyla sunulan bu kredide ilk yıl ödeme yapılmazken, toplam vade 180 ay olarak uygulanıyor. Belirli sosyal gruplara ve binaların enerji performansına göre ilave faiz indirimleri de devreye giriyor. Şehit ve gazi yakınları, engelliler, emekliler, dar gelirli haneler ve hanehalkı reisi kadın olan aileler ek indirimlerden faydalanabiliyor. A ve B sınıfı Enerji Kimlik Belgesi’ne sahip binalar için uygulanan avantajlarla birlikte yıllık faiz indirimi toplamda yüzde 1,25 seviyesine kadar ulaşabiliyor. Bu krediye başvuracak adayların icra takip kaydının olmaması ve taksit tutarının hane gelirinin yüzde 70'ini aşmaması şartı aranıyor.
Vergi, Harç Muafiyetleri ve Kira Yardımında Yeni Dönem
Kentsel dönüşüm sürecine giren binalar için yalnızca finansman desteği değil, ciddi oranda maliyet düşürücü muafiyetler de uygulanıyor. Dönüşüm kapsamındaki yapılarda belediyelerin tahsil ettiği yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi harçlarında indirim sağlanıyor. Ayrıca, yüklenici firmaların veya hak sahiplerinin kat irtifakı tesis edilene kadar yapacakları ilk satışlarda yüzde 4'lük tapu harcı muafiyeti uygulanıyor.
İmar süreçlerinde belediyelerce alınan çeşitli ücretler, mevcut inşaat alanının 1,5 katına kadar olan kısımları için tahsil edilmiyor. Söz konusu muafiyetlerin yanında noter sözleşmeleri ve resmi evraklardaki damga vergisi istisnaları da mali yükü hafifletiyor. Riskli yapısını tahliye eden hak sahipleri ile kiracılar için sunulan kira ve taşınma yardımları ise 6306 sayılı Kanun çerçevesinde il bazlı güncel tarifeler üzerinden ödenmeye devam ediyor.
