Prof. Dr. Merdan Fayda, "İşlenmiş etlerde (sosis, sucuk, salam vb.) kullanılan kanserojen olduğu kesin olan ürünlerin tüketiminden kaçınılmalı ya da azaltılmalıdır" dedi.
2026 yılında yayımlanan, 3 kıtadan yaklaşık 1.6 milyon kişinin dahil edildiği ve 9 farklı çalışmanın bir araya gelmesiyle oluşturulan geniş kapsamlı meta-analiz, beslenme alışkanlıkları ile kanser riski arasındaki ilişkiyi yeniden gündeme taşıdı. 16 yıla kadar takip süresi bulunan bu çalışmada, kırmızı ve işlenmiş et tüketmeyen bireyler (vejetaryenler, pesketaryanlar, veganlar ve Poloteryanlar) ile bu ürünleri tüketen gruplar karşılaştırıldı.
Araştırma bulguları, kırmızı ve işlenmiş et tüketmeyen gruplarda bazı kanser türlerinde daha düşük risk oranları ortaya koydu. Özellikle, vejetaryenlerin pankreas kanseri, multipl miyelom, böbrek kanseri, prostat kanseri ve menopoz sonrası meme kanseri riskinin, kırmızı ve işlenmiş et tüketenlere göre daha düşük olduğu belirlendi. Ancak, bu grubun yemek borusu kanseri riskinin arttığı dikkat çekti.
Hayvan kaynaklı protein olarak yalnızca balık tüketen bireylerin de böbrek kanseri, menopoz sonrası meme kanseri, kolorektal kanser ve sigara ile ilişkili akciğer kanserinde kırmızı ve işlenmiş et tüketenlere göre daha az risk taşıdığı belirlendi. Öte yandan, vegan beslenen gruplarda ise kırmızı ve işlenmiş et tüketenlere göre kolorektal kanserlerde artış tespit edildi.
Çalışmanın sonuçları, sigara kullanımı, yaşam tarzı, fiziksel aktivite düzeyi ve ultra işlenmiş gıda (UPF) tüketimi gibi faktörlerin bulgular üzerinde etkili olabileceğini göstermektedir. Prof. Dr. Fayda, "Bu tür geniş ölçekli çalışmaların önemli veriler sunmasının yanı sıra sonuçların sadece et tüketimi üzerinden değerlendirilmesinin zor olduğunu" dile getirdi.
Sonuç olarak, işlenmiş etlerin (sosis, sucuk, salam vb.) kanserojen ürünler içerdiği ve bu tür gıdalardan kaçınılması gerektiği vurgulandı. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, kanser ölümlerinin yaklaşık yarısının önlenebilir faktörler ile önlenebileceği unutulmamalıdır. Bu faktörler arasında sigara, alkol, obezite, yetersiz fiziksel aktivite ve aşırı işlenmiş gıdalar önerilmektedir. Buna ek olarak, yalnızca kırmızı eti diyetten çıkarmanın yeterli olmayacağı, tüm bu faktörlerin dikkate alınarak sağlıklı beslenme tercihleri yapılması gerektiği ifade edildi.
PROF. DR. MERDAN FAYDA
