Restoran ve kafe işletmelerinde uzun süredir tartışma konusu olan kuver ve servis ücreti, Ticaret Bakanlığı’nın yeni düzenlemesiyle resmen yasaklandı. Ancak bu kararın ardından sektör, dikkat çeken yeni bir uygulamaya yöneldi. Birçok restoran, kuver ücretinin yerine “gönüllü bahşiş” sistemini devreye aldı. POS cihazları üzerinden işleyen bu yeni model, hem destekleyenlerin hem de sert şekilde eleştirenlerin odağına yerleşti.
Kuver ücreti neden yasaklandı? Ticaret Bakanlığı ne dedi?
Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 30 Ocak’ta Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yönetmelik, restoran, kafe, pastane ve benzeri işletmelerde kuver, servis, masa ücreti gibi adlar altında zorunlu ek ücret alınmasını yasakladı. Yeni düzenlemeye göre tüketiciler, yalnızca sipariş ettikleri yiyecek ve içeceklerin bedelini ödemekle yükümlü.
Bakanlık ayrıca, tüketicinin talebi dışında masaya getirilen aperatif, ekmek ya da benzeri ürünler için ücret alınamayacağını da açıkça vurguladı.
Kuver kalktı, gönüllü bahşiş sistemi nasıl başladı?
Kuver uygulamasının yasaklanmasının ardından bazı restoranlar, yurt dışında sıkça kullanılan “gönüllü bahşiş” modelini hayata geçirdi. Bu sisteme geçen işletmelerde hesap fişlerinin üst kısmında özellikle “No service fee – Zorunlu servis yok” ifadesi yer alıyor.
Ancak faturanın alt bölümünde, müşterinin dikkatini çeken yeni bir alan bulunuyor. Bu bölümde genellikle yüzde 8, yüzde 10 ve yüzde 15 gibi oranlar sıralanıyor. Garsonlar, bu oranların isteğe bağlı bahşiş olduğunu ve müşterinin dilediği oranı seçebileceğini ifade ediyor.
Gönüllü bahşiş POS cihazından mı alınıyor?
Yeni sistemin en dikkat çekici yönlerinden biri, bahşişin artık nakit olarak değil, POS cihazı üzerinden alınması. Müşteri, ödemesini yaparken dilerse belirlenen oranlardan birini seçiyor ve bu tutar otomatik olarak hesaba ekleniyor.
Bu yöntemle bahşiş, resmi olarak kayıt altına alınıyor ve vergilendiriliyor. İşletmeler, bu sistem sayesinde hem yasal güvence sağladıklarını hem de kayıt dışı hareketliliğin önüne geçildiğini savunuyor.
İşletmeler yeni sistemi neden savunuyor?
Sektör temsilcilerine göre kuver, özellikle İstanbul, Bodrum ve Antalya gibi büyük şehirler ve turistik bölgelerde restoranların önemli bir ek gelir kalemiydi. Kişi başı 50 TL’den 250 TL’ye kadar çıkan kuver ücretleri, yıllık bazda milyarlarca liralık bir hacim oluşturuyordu.
İşletmeler, gönüllü bahşiş sistemiyle bu gelir kaybını telafi etmeye çalışırken, aynı zamanda bahşişlerin doğrudan çalışanlara ve resmi yoldan ulaşmasını hedeflediklerini belirtiyor.
Müşteriler gönüllü bahşiş sistemine nasıl bakıyor?
Yeni uygulama kısa sürede tartışma yarattı. Bazı müşteriler, sistemin zorunlu olmamasını olumlu buluyor. “İstersek veriyoruz, istemezsek vermiyoruz” diyen tüketiciler, kuverden farklı olarak gönüllü bahşişin daha adil olduğunu savunuyor.
Ancak karşıt görüşte olanlar da var. Eleştiren kesim, bu uygulamanın kuverin isim değiştirerek geri gelmesi anlamına geldiğini düşünüyor. Bazı müşteriler, POS ekranında oranların otomatik olarak sunulmasının psikolojik baskı yarattığını dile getiriyor.
Bakanlık gönüllü bahşiş için ne diyor?
Ticaret Bakanlığı, yeni düzenlemede bahşişin tamamen gönüllülük esasına dayanması gerektiğini açıkça belirtiyor. Bakanlık yetkilileri, bahşişin hiçbir şekilde zorunlu hale getirilemeyeceğini, aksi durumun mevzuata aykırı olacağını vurguluyor.
Yeni kurallara aykırı şekilde hesaba servis, kuver veya benzeri bedeller ekleyen işletmelere 1 milyon 439 bin liraya kadar idari para cezası uygulanabilecek.
Kuver, menü zamlarının gizli aracı mıydı?
Uzmanlara göre kuver uygulaması, uzun süredir menü zamlarının gizli bir dengeleme aracı olarak kullanılıyordu. Menü fiyatlarına doğrudan yansıtılamayan artışlar, kuver ve servis bedelleriyle telafi ediliyordu. Eski sistemde bazı restoranlarda ek ücretlerin, toplam hesabın yüzde 30’una kadar çıktığı belirtiliyor.
Yeni düzenlemeyle birlikte bu uygulamanın önüne geçilmesi hedeflenirken, gönüllü bahşiş modelinin nasıl denetleneceği merak konusu olmaya devam ediyor.
Yeni dönem restoranlarda nasıl şekillenecek?
Kuverin yasaklanması ve gönüllü bahşiş sisteminin yayılmasıyla birlikte restoran sektöründe yeni bir dönem başladı. Hem tüketiciler hem de işletmeler, bu sürecin nasıl evrileceğini yakından takip ediyor. Denetimlerin sıklaşması ve uygulamanın sınırlarının netleşmesi, tartışmaların seyrini belirleyecek gibi görünüyor.
