Medreseler ne zaman kapatıldı sorusu, Cumhuriyet’in eğitim alanında yaptığı devrimleri araştıranların en sık yönelttiği başlıklardan biri olmaya devam ediyor. Osmanlı’dan devralınan çok başlı eğitim yapısı, 3 Mart 1924’te kabul edilen Tevhidi Tedrisat Kanunu ile köklü biçimde değiştirildi. Aynı gün çıkarılan devrim yasaları kapsamında medreseler kapatıldı ve tüm eğitim kurumları Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlandı. Peki, bu karar neden alındı ve Tevhidi Tedrisat Kanunu ile ne değişti?
Medreseler ne zaman kapatıldı?
Medreseler, 3 Mart 1924 tarihinde kabul edilen Tevhidi Tedrisat Kanunu ile kapatıldı. Öğretim Birliği Yasası olarak da bilinen bu düzenleme, Türkiye Cumhuriyeti’nin eğitim sistemini tek çatı altında topladı.
Bu tarihten önce ülkede farklı kurumlara bağlı, farklı müfredatlar uygulayan okullar bulunuyordu. Medreseler, azınlık okulları, yabancı kolejler ve modern mektepler ayrı ayrı programlarla eğitim veriyordu. 3 Mart 1924’te çıkarılan yasa ile tüm bu kurumlar Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlandı ve eğitimde birlik sağlandı.
Tevhidi Tedrisat Kanunu ile ne değişti?
Tevhidi Tedrisat Kanunu ile Türkiye’de eğitim sistemi merkezileştirildi. Tüm okulların programları Milli Eğitim Bakanlığı tarafından belirlendi ve ortak bir müfredata geçildi. Böylece eğitim millî bir yapıya kavuşturuldu.
Kanun öncesinde özellikle yabancı devletlerin açtığı kolejler ve misyoner okulları, kendi ülkelerinin ilkelerine göre eğitim veriyordu. Amerikan, İngiliz, Fransız ve diğer yabancı kolejlerde farklı anlayışlar hâkimdi. Cumhuriyet’in ilanından sonra bu okulların büyük bölümü kapatıldı veya devlet denetimine alındı.
Azınlık okulları da kendi vakıf ve dernekleri tarafından belirlenen programlarla eğitim veriyordu. Öğretim Birliği Yasası ile bu yapı da değişti ve tüm eğitim kurumları devlet denetimine geçti.
Medreseler neden kapatıldı?
Medreselerin kapatılmasının temel nedeni, eğitimde birlik sağlamak ve çağdaş bir sistem kurmaktı. Osmanlı döneminde medreselerde ağırlıklı olarak dini eğitim veriliyor, matematik ve fen bilimlerine yeterli düzeyde yer verilmiyordu.
1843’te zorunlu askerlik uygulamasının başlamasıyla birlikte medrese hoca ve öğrencilerine askerlikten muafiyet tanınmıştı. Bu durum, askerlikten kaçmak isteyen birçok kişinin medreselere yönelmesine yol açtı. Bu gelişme ordunun zayıflamasına neden olan unsurlardan biri olarak değerlendirildi.
Medreselerde düzenli ve disiplinli bir eğitim yapısının bulunmaması, modern bilimlerle bağın zayıf olması ve üretime katkı sağlayacak bir sistemin kurulamaması da eleştirilen başlıklar arasındaydı.
Atatürk medreseler hakkında ne söyledi?
Mustafa Kemal Atatürk, 2 Mart 1923’te İzmir’de yaptığı konuşmada medreseler konusuna açık şekilde değindi. Eğitimde ayrı ayrı kurumların bulunmasını doğru bulmadığını ifade eden Atatürk, din ile bilimin akla ve mantığa uygun şekilde ele alınması gerektiğini vurguladı.
Atatürk, İslam dininde ruhban sınıfı olmadığını belirterek, toplum içinde ayrıcalıklı bir din sınıfının oluşmasına karşı çıktı. Ona göre milletin dinini ve ihtiyaçlarını öğretecek yer mektepti. Eğitim kurumlarının farklı adlar altında bölünmesi yerine tek bir sistem içinde toplanması gerektiğini savundu.
Tevhidi Tedrisat sonrası eğitim sistemi nasıl şekillendi?
Tevhidi Tedrisat Kanunu ile birlikte Türkiye’de eğitim sistemi laik ve millî bir temele oturtuldu. Okullarda ortak programlar uygulanmaya başlandı. Bilim ve fen dersleri ön plana çıkarıldı.
Eğitimde birlik sağlanması, ülkenin modernleşme sürecinin önemli adımlarından biri olarak kabul edildi. Medreselerin kapatılmasıyla birlikte eğitim alanındaki çok başlı yapı sona erdi ve devlet denetiminde, merkezi bir sistem oluşturuldu.
Medreseler ne zaman kapatıldı sorusunun yanıtı 3 Mart 1924’tür. Aynı tarihte yürürlüğe giren Tevhidi Tedrisat Kanunu ile eğitim sistemi köklü biçimde değişmiş, tüm okullar Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlanmış ve öğretimde birlik sağlanmıştır. Bu adım, Cumhuriyet’in eğitim alanındaki en önemli reformlarından biri olarak tarihe geçmiştir.
