Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda yaptığı sunumda ülke ekonomisine ve fon soruşturması sonrasındaki gelişmelere dair önemli değerlendirmelerde bulundu.
Karahan, para piyasası ve benzeri fonlardan gerçekleşen çıkışların önemli bir bölümünün mevduata geçtiğini belirterek, "Fonlardaki çıkışlar büyük oranda mevduata yöneldi. Mevduata yönelime para birimi kompozisyonunda baktığımızda TL tercihinin mevcut TL payı ile uyumlu olduğunu görüyoruz" ifadelerini kullandı.
Dezenflasyon sürecinin ivme kaybetmekle birlikte devam ettiğini vurgulayan Karahan, şokların etkisi hafifledikçe ve sıkı para politikası duruşunun katkısıyla sürecin yeniden ivme kazanacağını ifade etti.
Enflasyonun ana eğilimi ve enerji fiyatlarının etkisi
Eylül ayı itibarıyla yıllık tüketici enflasyonunun yüzde 29,7 seviyesinde gerçekleştiğini aktaran Karahan, enflasyonun ana eğiliminde temmuz ayından itibaren gerileme görüldüğünü dile getirdi. Savaş döneminde yıllıklandırılmış olarak yüzde 30’lar seviyesine çıkan ana eğilimin eylül itibarıyla yüzde 23,7’ye düştüğünü söyleyen Karahan, bu seviyenin mevcut yıllık enflasyonun yaklaşık 6 puan altında kaldığına dikkat çekti.
Yıllık enflasyonun enerji dışındaki tüm ana gruplarda gerilediğini; hizmet enflasyonunun yüzde 44,7’den yüzde 37,7’ye, gıdada yüzde 36,1’den yüzde 27,6’ya, temel mallarda ise yüzde 19,9’dan yüzde 15,9’a düştüğünü belirtti. Enerji grubunda yıllık fiyat artışının yüzde 46,1’e ulaştığını kaydeden Karahan, dezenflasyondaki ivme kaybının temelinde jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatlarına yansımasının yattığını açıkladı.
Eşel mobil sistemi ve hizmet enflasyonundaki detaylar
Orta Doğu’da şubat sonunda başlayan gerilimin doğal gaz, akaryakıt ve tüp gaz fiyatlarını tırmandırdığını hatırlatan Karahan, eşel mobil sisteminin küresel şokun yurt içi akaryakıt fiyatlarına etkisini yaklaşık 16 puan sınırladığını vurguladı.
Bu sınırlayıcı etkinin ulaştırma hizmetleri başta olmak üzere diğer kalemlere geçişi ve olumsuz fiyatlama davranışlarını frenlediğini ekledi. Hizmet enflasyonunda haberleşme ve ulaştırma kalemlerinin olumsuz ayrıştığını belirten Karahan, haberleşmede yıllık enflasyonun geçen yılki yüzde 24 seviyesinden yüzde 44’e yükseldiğini ve bunda mobil iletişim ile cep telefonu görüşme ücretlerinin etkili olduğunu aktardı.
Kira enflasyonuna da değinen Karahan, yeni kiracı kira endeksinde yıllık artışın ağustos ayı itibarıyla yüzde 26,4’e gerilediğini ve bu durumun genel kira enflasyonuna olumlu yansıyacağını beyan etti.
Merkez Bankası rezervleri ve kredi büyümesindeki son durum
Merkez Bankası rezervleri ve kredi hacmi hakkında da detaylı bilgi veren Fatih Karahan, 27 Şubat’ta 210 milyar dolar olan brüt rezervlerin savaş etkisiyle 26 Haziran’da 149 milyar dolara gerilediğini, ancak 25 Eylül itibarıyla yeniden 171 milyar dolar seviyesine yükseldiğini söyledi.
Rezervlerdeki gerilemenin 23 milyar dolarlık kısmının altın fiyatlarındaki düşüşten kaynaklandığını ifade eden Karahan, swap hariç net rezervlerin ise 25 Eylül itibarıyla 40 milyar dolar seviyesinde bulunduğunu açıkladı.
Kredi büyümesine de değinen Karahan, 2026’nın ilk yarısında alınan tedbirlerin ikinci yarıda etkisini gösterdiğini ve şubat sonunda yüzde 35 olan toplam kredi büyümesinin yüzde 25 civarına gerileyerek iç talepteki dengelenmeye katkı sağladığını belirtti.
