Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) bünyesindeki Yapısal Ekonomik Araştırmalar Genel Müdürlüğü uzmanları tarafından hazırlanan son analiz, dezenflasyon sürecinin en dirençli başlıklarından biri olan kira enflasyonundaki son durumu mercek altına aldı. Bankanın resmi yayın organı "Merkezin Güncesi" platformunda yayımlanan çalışmada, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından konut stokunda yaşanan sert kayıpların ve bunu izleyen nüfus hareketlerinin kira piyasasında yarattığı baskının, yürütülen yoğun inşa hamlesiyle birlikte kırılmaya başladığı vurgulandı.
Deprem Depremi Takip Eden Göç Dalgası Fiyatları Tetiklemişti
Analizde yer alan bulgulara göre; 6 Şubat felaketi sonrasında bölgedeki konut stokunun ciddi oranda azalması, ilk etapta yerel ölçekte kira fiyatlarının hızla fırlamasına neden oldu. Ancak felaketin piyasalar üzerindeki etkisi yalnızca afet bölgesiyle sınırlı kalmadı. Yıkımın ardından çevre illere ve geçmişte güçlü göç bağı bulunan merkezlere yönelen nüfus dalgası, bu bölgelerde de kiralık konut talebini aşırı seviyelere taşıyarak fiyat artışlarını coğrafi olarak geniş bir alana yaydı.
TOKİ Hamlesi ve Arz Artışı Piyasalara Denge Getirdi
Afet sonrası oluşan konut açığını kapatmak amacıyla başlatılan kamu destekli dev imar projeleri, piyasadaki dengelerin yeniden kurulmasında anahtar rol oynadı. Çalışmada aktarılan verilere göre, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından inşa edilen deprem konutlarının teslimat sayısı 2025 yılı başında 201 bin seviyesine, yıl sonunda ise yaklaşık 434 bine ulaştı.
TOKİ'nin deprem öncesindeki üç yıllık süreçte ürettiği toplam konut sayısının yaklaşık 213 bin olduğu göz önüne alındığında, yürütülen projenin ölçeği daha net ortaya çıkıyor. Bölgenin Türkiye genelindeki yapı kullanım izinlerinden aldığı payın deprem öncesindeki yüzde 12 seviyesinden 2025 yılında yüzde 20’nin üzerine çıkması da arz tarafındaki bu tarihi toparlanmayı teyit ediyor.
Konut Teslimatları Kira Enflasyonuna Fren Yaptırdı
Arz tarafında yaşanan bu ivmelenmenin kiralara yansımasını inceleyen araştırmacılar, illeri etki derecelerine göre üç farklı gruba ayırdı. Çevrim içi kiralık ilan verileri üzerinden yapılan karşılaştırmalarda; 2023 ve 2024 yıllarında zirve yapan deprem bölgesi kira enflasyonunun, konut teslimlerinin hız kazandığı 2025 yılı itibarıyla belirgin bir şekilde yavaşladığı tespit edildi. Konut stokunun yenilenmesi, fiyatlardaki agresif yükseliş trendini doğrudan frenledi.
Dolaylı Etkilenen İllerde de Kiralar Rahatlama Eğiliminde
Raporun en dikkat çekici tahlillerinden biri de konut teslimatlarının çevre iller üzerindeki dolaylı etkisi oldu. Deprem bölgesinde tamamlanan konutlar, geri göç sürecini tetikleyerek daha önce yoğun nüfus kabul eden çevre illerdeki kiralık konut talebini gevşetmeye başladı. Ailevi ve sosyal nedenlerle zaman yayılan bu geri dönüş süreci, 2026 yılı verilerinde dolaylı etkilenen illerdeki kira enflasyonunun diğer illere kıyasla daha düşük seyretmesini sağladı.
İnşaat Kapasitesinin Kayması Fiyat Baskısını Azaltmaya Devam Edecek
Gelecek döneme ilişkin beklentilerin de paylaşıldığı analizde, deprem bölgesindeki konut projelerinin büyük oranda tamamlanmasıyla birlikte inşaat sektörü istihdamının ve üretim kapasitesinin kademeli olarak bölge dışındaki illere yöneldiği ifade edildi. İnşaat faaliyetlerinin Türkiye geneline yayılması ve geri göçün devam etmesi sayesinde, konut arzındaki iyileşmenin önümüzdeki dönemde de kira enflasyonunu aşağı yönlü baskılayan en temel unsurlardan biri olmaya devam edeceği öngörülüyor.
