Savaşın Enerji Faturası Türkiye’yi Etkiledi
ABD-İsrail-İran hattında tırmanan gerilim ve Suudi Arabistan ile Katar’daki enerji tesislerinin hedef alınması, küresel petrol fiyatlarını yukarı çekti.
Bu artışın Türkiye’de akaryakıt fiyatlarına sert zam olarak yansıması bekleniyor. Salıyı çarşambaya bağlayan gece yarısından itibaren motorinde 6,69 TL, benzinde ise 2 TL’nin üzerinde artış öngörülüyor. Kulislere “tarihi savaş zammı” olarak yansıyan bu artış öncesi başkentte alarm verildi.
Kapalı Kapılar Ardında ‘Akaryakıt Kalkanı’
Bloomberg’in aktardığı kulis bilgilerine göre Hazine ve Maliye Bakanlığı, tüketici üzerindeki yükü hafifletmek için geçmişte uygulanan “Eşel Mobil” sistemini yeniden hayata geçirmeyi değerlendiriyor.
Bakanlık kurmaylarının, sistemin bütçeye etkisini hesapladığı ve ÖTV gelirinde oluşacak milyarlarca liralık kaybın analiz edildiği belirtiliyor. Nihai kararın hafta sonuna kadar netleşmesi bekleniyor.
Şimşek’ten Enflasyon Vurgusu
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de yaptığı açıklamada isim vermeden bu hazırlıklara işaret etti.
Şimşek, “Jeopolitik gelişmelerin neden olduğu artan petrol fiyatlarının enflasyonist etkisini sınırlamak için çalışıyoruz” ifadelerini kullandı. Bu mesaj, Eşel Mobil iddialarını güçlendirdi.
Eşel Mobil Nedir, Nasıl Çalışır?
Türkiye’de akaryakıt fiyatı; rafineri çıkış fiyatına ÖTV, KDV ve dağıtıcı kâr marjı eklenerek belirleniyor. Brent petrol fiyatındaki artış, doğrudan pompa fiyatına zam olarak yansıyor.
İlk kez 2018’deki kur krizinden sonra devreye alınan ve 2022’de sona erdirilen Eşel Mobil Sistemi ise bu etkiyi sınırlamayı amaçlıyor.
Sistem yeniden uygulanırsa, uluslararası fiyat artışı doğrudan vatandaşa yansıtılmayacak. Artış tutarı kadar miktar ÖTV’den düşülecek. Böylece pompa fiyatı sabit tutulabilecek ya da zam daha sınırlı kalacak.
Örneğin motorinde beklenen 6,69 TL’lik artışın tamamı ya da bir bölümü, devletin ÖTV’den feragat etmesiyle karşılanabilecek.
Vergi Gelirinden Fedakârlık
Bu modelde devlet, enflasyonu kontrol altında tutmak ve tüketici üzerindeki baskıyı azaltmak amacıyla vergi gelirinden fedakârlık yapmış olacak.
Ancak sistemin bütçeye maliyetinin yüksek olması nedeniyle kararın titizlikle değerlendirildiği ifade ediliyor.
Akaryakıta beklenen tarihi zam öncesi gözler Ankara’dan gelecek resmi açıklamaya çevrildi. Eşel Mobil sistemi devreye girerse pompa fiyatlarında sert artışın önüne geçilmesi hedefleniyor.
