Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) Liderler Zirvesi Yüksek Düzeyli Bölümü, Antalya'daki Mavi Bölge'de yer alan Anadolu Genel Kurul Salonu'nda 196 ülke ve Avrupa Birliği temsilcilerinin katılımıyla başladı.
Toplantının açılışında konuşan COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 95 ülkeden 102 devlet başkanı ve lidere hitap ederek iklim kriziyle mücadelede taahhütlerden uygulamaya geçilmesi gerektiğini vurguladı.
Tarihi su yolundan bugünün küresel iklim krizine
Konuşmasına Kanûnî Sultan Süleyman ile Mimar Sinan arasında geçen su yolu hikayesiyle başlayan COP31 Başkanı Murat Kurum, şu ifadeleri kullandı:
"Sözlerime 5 asır önce İstanbul’da yaşanan bir hadiseyle başlamak istiyorum. 16’ncı yüzyılda İstanbul’un su ihtiyacı hızla artıyordu. Kanûnî Sultan Süleyman, Kağıthane civarında eski bir su yolundan akan suyu görünce Mimar Sinan’ı görevlendirdi; çevredeki kaynakların araştırılıp İstanbul’a ulaştırılmasını istedi. Sinan vadileri dolaştı, güzergahları hesapladı. Vadiler aşıldı, kemerler yükseldi, su yolları açıldı; kilometrelerce öteden getirilen su İstanbul’a ulaştı. Bu karar yalnızca dönemin ihtiyacını karşılamadı; yüzyıllarca şehre hizmet etti. Hikayenin özü açıktır: Kanûnî birkaç damla suya baktı ve bir şehrin geleceğini gördü. Çünkü devlet aklı, bugünün işaretlerinden yarının ihtiyaçlarını okuyabilme kabiliyetidir. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın ortaya koyduğu Türkiye Yüzyılı vizyonu da Cumhuriyetimizin ikinci asrına aynı uzun ufukla bakıyor. 2053 Net Sıfır Emisyon'u hedefleyen bu anlayış, şehirlerimizi, enerjimizi, sanayimizi, teknolojimizi ve çevremizi gelecek nesilleri hesaba katarak şekillendirme iradesini taşıyor."
Deprem sonrası hayata geçirilen konut projelerinin iklim dirençliliği boyutuna dikkat çeken Kurum, "O büyük acının ardından şehirlerimizi ayağa kaldırmak için dünya tarihinin en büyük inşa seferberliklerinden birini başlattık. Binlerce şantiyede mimarlarımız, mühendislerimiz, işçilerimiz, kamu kurumlarımız ve yerel yönetimlerimiz birlikte çalıştı. Konutları, iş yerlerini, altyapıyı, yolları, okulları ve hastaneleri yeniden kurduk; 455 bin konutu 2 yıl gibi kısa zamanda vatandaşlarımıza teslim ettik. Bu tecrübe bize şunu gösterdi: Dirençlilik, felaket sonrasında ayağa kalkmak kadar; gelecekteki felaketi bugünden hesaba katma iradesidir" dedi.
Gıda ve su güvenliğinin küresel gündemdeki ağırlığına değinen Bakan Kurum, "Jeopolitik dengeler ve ticaret yolları değişiyor; teknoloji ve yapay zeka üretimi değişiyor. Enerji güvenliği önem kazanırken, borçluluk kalkınma alanını daraltıyor; su ve gıda sorunu milli güvenlik gündeminde yükseliyor. İklim değişikliği bütün bu başlıklara işliyor. Dünyanın meseleleri birbirine bağlandıkça devlet yönetiminin ufku da genişliyor. İklim; enerji, sanayi, tarım, kalkınma ve hatta güvenlik gündeminin ayrılmaz bir parçası haline geliyor. Dolayısıyla iklimin geleceğini konuşurken devletlerimizin geleceğini; enerji sistemimizi, sanayimizin rekabet gücünü, şehirlerimizin güvenliğini ve çocuklarımızın yaşayacağı bir dünyayı konuşuyoruz. İşte bu nedenle bu salondaki siyasi irade son derece kıymetlidir" değerlendirmesinde bulundu.
Uygulama odaklı üç temel eylem planı
Dünyanın farklı bölgelerindeki çevre felaketlerine işaret eden Kurum, "El Niño gibi doğal iklim olayları da küresel sıcaklıkları geçici olarak yükseltme potansiyeli taşıyorlar. Zamanın kıymetini bilmeli ve bir an önce uygulama kapasitemizi yükseltmeliyiz. Ortak başarımız, bu farklılıklarda ortak çıkarlarımızı bulabilmemize bağlıdır. İklim eylemi ile milli çıkarlarımız arasında güçlü bir kesişim var. Enerji verimliliği enerji güvenliğini, su yatırımları gıda güvenliğini güçlendirir. Temiz teknolojiler sanayi ve istihdam alanları açar; dirençli şehirler ekonomiyi güçlendirir. Doğru tasarlanan iklim eylemi refahın, güvenliğin ve rekabet gücünün yatırımıdır. Bu nedenle, COP31 Başkanlığı’na başladığımız günden bu yana Müzakereler Başkanlığı’nı yürüten Avustralya ile birlikte; Antalya’da üç güçlü iradeyi ortaya çıkmaya gayret gösteriyoruz" açıklamasını yaptı.
Zirvenin uygulama hedeflerine yönelik üç somut aşamayı aktaran Kurum, sözlerini şöyle sürdürdü:
"İlk olarak, ulusal iklim hedeflerimizi yatırım programlarına dönüştürelim. Hedeflerin bütçelerde karşılığı olsun; bütçeler projeleri, projeler teknoloji, üretim, istihdam ve refahı harekete geçirsin. 35’e 35 Küresel Elektrifikasyon Taahhüdümüzle, adil enerji dönüşümü irademizi ortaya koyuyor; 2035’e kadar nihai enerji tüketiminde elektriğin payını yüzde 35’e çıkarma hedefini; enerji güvenliği ve teknolojik dönüşüm için küresel bir iş birliği alanı olarak bu konuyu değerlendiriyoruz. Kaynakları sınırsız, dünyayı ise tüketilebilir gören bir kalkınma anlayışı sürdürülemez. Bu nedenle; Saygıdeğer Emine Erdoğan Hanımefendi’nin öncülüğünde başlatılan Sıfır Atık Hareketini, döngüsel ekonomiyi ve metan emisyonlarının azaltılmasını, iklim eyleminin somut araçları olarak görüyoruz."
Finansman kanallarına erişimin hızlandırılması gerektiğini belirten Bakan Kurum, "İkinci olarak, iklim finansmanında taahhütten erişime geçelim. Projeler yıllarca finansman bekliyor, kaynaklar yatırıma dönüşmüyor veya ülkeler ağır borç yükleriyle karşılaşıyorsa; zaman ve ortak çözüm kapasitesini kaybediyoruz demektir. Finansmanı daha hızlı, erişilebilir ve uygulanabilir hale getirecek mekanizmaları acilen güçlendirmeliyiz. COP31 Başkanlığı olarak; geliştirdiğimiz İklim Uygulama Köprüsü bu ihtiyaca cevap verecek. Ulusal planları projelerle, projeleri finansmanla, finansmanı teknoloji ve uzmanlıkla buluşturacak; siyasi iradenin somut yatırımlara dönüşmesini destekleyeceğiz. Üçüncü olarak, dirençliliği ulusal kalkınma politikalarımızın merkezine taşıyalım. Şehirlerimizi, su kaynaklarımızı, tarım sistemlerimizi ve kritik altyapımızı geleceğin risklerine hazırlayalım. Türkiye, 2 yılda inşa ettiği 500 bin iklim dirençli konutla deprem bölgelerinde edindiği yeniden inşa tecrübesini, iklim kaynaklı afetlerle mücadele eden ülkelerle paylaşmaya hazırdır" ifadelerine yer verdi.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi mekanizmalarında uzun süredir tartışılan Yeni Kolektif Sayısallaştırılmış Hedef (NCQG) kapsamında gelişmekte olan ülkelerin yıllık 1 trilyon doları aşan dış finansman talebi bulunuyor. Türkiye'nin devreye aldığı İklim Uygulama Köprüsü modeli de bu doğrultuda bürokratik engelleri azaltarak fon akışının somut altyapı projelerine aktarılmasını hızlandırmayı amaçlıyor.
Küresel uzlaşı ve gelecek nesillere sorumluluk çağrısı
Dönüşüm sürecinde adalet ilkesinin gözetilmesi gerektiğini hatırlatan Murat Kurum, "İklim adaleti, her ülkenin ortak hedefe kendi imkanlarını, kapasitesi ve kalkınma şartlarını içinde ilerleyebileceği bir sistem gerektirir. Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma hakkını gözeten, kırılgan ülkelerin finansman ve teknolojiye erişimini kolaylaştıran, herkesin dönüşümden yararlandığı bir düzen kurabiliriz" dedi.
Uluslararası iş birliğinin önemine değinen Kurum, "Türkiye Cumhurbaşkanımızın liderliğinde Doğu ile Batı, Kuzey ile Güney arasındaki tarihi ve coğrafi tecrübesiyle bu uzlaşıya katkı sunmaya hazırdır. Devletler rekabet edebilir, milli çıkarlarını kararlılıkla savunabilir. Ancak suyun, gıdanın, afetlerin ve iklim risklerinin sınır tanımadığı alanlarda rekabet olmaz! Ortak akıl geliştirmek hepimizin çıkarınadır. Bugün önümüzde böyle bir fırsat var. Vereceğimiz bir enerji kararı, yarım asır sonra bir ülkenin enerji güvenliğine hizmet edebilir. Koruyacağımız bir su havzası, doğmamış çocukların sofrasına bereket olabilir. Dirençli hale getireceğimiz bir şehir, yıllar sonra binlerce insanın hayatını koruyabilir. Harekete geçireceğimiz bir teknoloji, dünyanın başka bir köşesinde milyonlarca insanın hayatını değiştirebilir. İşte liderliğin ufku burada başlıyor: Görev süremizden daha uzun yaşayacak kararlar alabilmek" şeklinde konuştu.
Bakan Kurum, hitabını şu sözlerle tamamladı:
"Kanûnî birkaç damladan bir şehrin geleceğini gördü. Türkiye Yüzyılı da gelecek nesilleri düşünme iradesini taşıyor. Bugün Antalya’da bizlere düşen sorumluluk, bütün insanlığın ortak geleceğine, aynı ufukla bakmaktır. Gelin bugünün işaretlerinden yarının ihtiyaçlarını okuyalım. Çocuklarımıza kararlarımızı anlatacağımız değil, sonuçlarını yaşayacakları bir gelecek bırakalım. Gelin Antalya’yı vaatlerden uygulamaya geçişin sembol şehri haline getirelim. Ve yıllar sonra bu salondaki bizlerin dönemine bakıldığında, gelecek kuşaklar şu cümleyi kurabilsin; 'Onlar geleceği gördüler, sorumluluk aldılar ve ömürlerinden daha uzun yaşayacak kararlar verdiler.'"
