Türkiye’de yükseköğrenim sistemini sil baştan düzenleyen, milyonlarca öğrenci ve akademisyeni doğrudan ilgilendiren kanun teklifi TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonunda kabul edildi. AK Parti milletvekillerinin imzasıyla sunulan teklif; kapsamlı bir öğrenci affından, akademik unvanların haksız kullanımına yönelik ağır cezalara, vakıf üniversitelerinin sıkı denetiminden, yurt dışında yerleşke açılmasına kadar çok sayıda radikal değişikliği beraberinde getiriyor.
Milyonlarca Öğrenciye İkinci Şans: Öğrenci Affı Geliyor
Kabul edilen tasarının en çok dikkat çeken maddelerinden biri olan öğrenci affı, yükseköğretim kurumlarından ilişiği kesilen ya da kayıt hakkı kazandığı halde kayıt yaptıramayan binlerce adaya geri dönüş fırsatı sunuyor.
4 Aylık Başvuru Süresi: Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde başvuru yapan öğrenciler, 2026-2027 eğitim-öğretim yılında ders başı yapabilecek.
Askerlik Durumu: Af kapsamında okula dönenlerin askerlik ertelemeleri Askeralma Kanunu'na göre yapılacak. Halihazırda askerde olanlar ise terhislerinden sonraki 2 ay içinde başvurmaları halinde bu haktan yararlanacak.
Yatay Geçiş İmkânı: Affa başvurup kaydını yenileyen öğrenciler, giriş yılındaki taban puan şartlarını sağlamak koşuluyla eşdeğer programlara veya açık öğretim fakültelerine yatay geçiş yapabilecek.
Kapsam Dışı Kalanlar: Terör, kasten öldürme, cinsel istismar, uyuşturucu ticareti gibi ağır suçlardan hüküm giyenler ile sahte belgeyle kayıt yaptırdığı belirlenenler ve bazı özel askeri/güvenlik akademilerinden ilişiği kesilenler af kapsamının dışında tutulacak.
Son Sınıf Öğrencilerine Ek Sınav ve İntörnlük Müjdesi
Azami öğrenim süresini doldurmuş ancak mezun olamamış son sınıf öğrencileri için de yeni kolaylıklar getiriliyor. Düzenlemeyle birlikte, intörnlük dönemi hariç olmak üzere başarısız olunan ya da hiç alınamayan dersler için öğrencilere iki ek sınav veya tekrar hakkı tanınacak. Uygulamalı eğitimlerini tamamlayamayan öğrencilere ise bu eğitimleri tamamlama hakkı verilecek; ancak ara sınıf öğrencileri bu ek sınavlardan yararlanamayacak.
Akademik Hırsızlığa Geçit Yok: Meslekten İhraç ve Para Cezası
Akademik dünyada liyakati korumayı hedefleyen teklif, başkasına tez, makale veya proje yazdırarak unvan alanlara çok ağır yaptırımlar getiriyor.
Kendi emeğine dayanmayan çalışmalarla unvan veya diploma alanların akademik dereceleri ellerinden alınacak ve üniversite mesleğinden çıkarılacaklar. Bu sürece aracılık eden, ücretli ya da ücretsiz bu çalışmaları hazırlayan kişilere ise 5 bin günden 20 bin güne kadar adli para cezası uygulanacak. Ayrıca yurt dışındaki bir kurum adına usulsüz şekilde Türkiye'de program açanlar veya işletenler için de 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.
Emekli Profesörlere 75 Yaş Esnekliği
Üniversitelerin ihtiyaç duyduğu alanlarda nitelikli öğretim üyelerinden daha uzun süre yararlanılabilmesi amacıyla yaş haddine esneklik getirildi. Emeklilik yaşını doldurmuş ancak çalışmasında fayda görülen öğretim üyeleri, YÖK’ün onayıyla 75 yaşını geçmemek üzere ikişer yıllık sözleşmelerle çalışmaya devam edebilecek. Bu süreçte kadrolu çalışırken sahip oldukları özlük hakları korunacak.
Vakıf Üniversitelerine Sıkı Denetim ve Garantör Devri
Vakıf üniversitelerinin mali yapıları ve sundukları eğitimin kalitesi mercek altına alınıyor. Eğitim-öğretim faaliyetlerini sürdüremeyecek derecede mali yapısı bozulan vakıf üniversitelerinin faaliyet izinleri iptal edilerek aynı ildeki bir garantör devlet üniversitesine devredilecek. Devir sürecinde kamu kaynağı kullanılmayacak, harcamalar öğrencilerden alınan ücretler ve teminat hesaplarından karşılanacak.
Ayrıca, tıp fakültesi bulunan ancak kendi hastanesi olmayan vakıf üniversitelerine, hastane inşaatını tamamlamaları ya da devir süreçlerini bitirmeleri için 30 ay ek süre tanınacak. Bu sürenin sonunda şartları yerine getiremeyen fakültelerin öğrencileri devlet üniversitelerine aktarılacak.
Akademisyenlere Güvenlik Soruşturması Şartı
Hukuki süreçlerin daha şeffaf yürütülmesi adına disiplin soruşturmaları Anayasa Mahkemesi kararlarına uygun şekilde yeniden yapılandırılıyor. Kişilere savunma hakkı için en az 7 gün süre tanınması yasal güvenceye kavuşturuluyor.
Öte yandan, Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nda yapılan değişiklikle, bundan böyle yükseköğretim kurumlarında görev alacak tüm öğretim elemanları için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması zorunlu hale getiriliyor.
