Uzun yıllardır özellikle restoranlarda hesaplara eklenen kuver ücreti ve servis bedeli, tüketiciler tarafından şeffaf bulunmuyor ve sık sık şikâyet ediliyordu. Ticaret Bakanlığı, tüketicinin açıkça onay vermediği ve hizmet bedeli adı altında alınan bu ücretlerin haksız kazanç oluşturduğu gerekçesiyle harekete geçti.
30 Ocak’ta Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik ile kuver uygulamasının kaldırıldığı duyuruldu. Bakanlık, servis ücreti ya da benzeri adlarla tüketiciden zorunlu bedel talep eden işletmelerin idari yaptırımlarla karşılaşacağını net şekilde ifade etti.
Ticaret Bakanlığı restoranlara hangi uyarılarda bulundu?
Yapılan düzenleme sonrası Ticaret Bakanlığı, kuver ve servis ücreti almaya devam eden restoranların ağır cezalarla karşı karşıya kalacağını açıkladı. Denetimlerin sıklaştırıldığı vurgulanırken, menü fiyatları dışında herhangi bir bedelin tüketiciye zorunlu şekilde yansıtılmasının mevzuata aykırı olduğu belirtildi.
Bakanlık ayrıca, bu yasak sonrası ürün fiyatlarına fahiş artış yapan işletmelerin de yakından takip edildiğini duyurdu.
Gönüllü bahşiş uygulaması nedir?
Kuver ve servis ücretlerinin kaldırılmasının ardından bazı restoranlarda gönüllü bahşiş seçeneğinin devreye sokulduğu iddia edildi. Hesap fişlerinin alt kısmında yer alan yüzde 8, 10 ve 15 gibi farklı oranlar, müşteriye bir tercih olarak sunuluyor.
Bu sistemde müşteri isterse bahşiş tutarını seçiyor ve ödemeyi kredi kartı ile yapabiliyor. İstemeyen müşteriler ise bahşiş eklemeden hesabını kapatabiliyor.
Gönüllü bahşiş zorunlu mu?
En çok merak edilen konuların başında “Gönüllü bahşiş zorunlu mu?” sorusu geliyor. Mevcut uygulamalara göre gönüllü bahşiş adı altında sunulan bu bedel zorunlu değil. Restoranların müşteriden bahşiş talep etme hakkı bulunmuyor ve müşteri herhangi bir oranı seçmek zorunda bırakılmıyor.
Zorunlu bahşiş uygulaması, kuver ve servis ücreti gibi mevzuata aykırı kabul ediliyor. Bu nedenle müşterinin açık rızası olmadan eklenen her tutar, yasal sorun doğurabiliyor.
Gönüllü bahşiş yasal mı?
Gönüllü bahşiş yasal mı? sorusu da tartışmaların merkezinde yer alıyor. Hukuki açıdan bakıldığında, bahşişin tamamen müşterinin inisiyatifine bırakılması ve açık şekilde “isteğe bağlı” olarak sunulması halinde mevzuata aykırı bir durum oluşmuyor.
Ancak fiş üzerinde otomatik olarak işaretli gelen ya da müşteri fark etmeden eklenen bahşiş bedelleri, gönüllü sayılmıyor. Bu tür uygulamalar, tüketici haklarının ihlali kapsamında değerlendiriliyor.
Zorunlu bahşiş alan restoranlar var mı?
Yetkililerin açıklamalarına göre zorunlu bahşiş alan restoranlar resmi olarak bulunmuyor. Denetimlerde tespit edilen ihlallerde, işletmelere idari para cezası ve çeşitli yaptırımlar uygulanıyor.
Bakanlık, gönüllü bahşiş adı altında zorunlu ödeme talep eden işletmelerin de aynı yaptırımlarla karşı karşıya kalacağını açıkça ifade ediyor.
Kredi kartıyla bahşiş ödemek mümkün mü?
Yeni uygulamalarda dikkat çeken bir diğer nokta ise kredi kartıyla bahşiş seçeneği oldu. Bazı restoranlar, hesap fişi üzerinde sunulan oranlar aracılığıyla müşterinin kredi kartıyla bahşiş ödemesine imkân tanıyor.
Bu yöntemin yasal olabilmesi için bahşişin tamamen isteğe bağlı olması ve müşterinin açık onayıyla gerçekleştirilmesi gerekiyor.
Tüketiciler nelere dikkat etmeli?
Uzmanlar, restoranlarda ödeme yaparken fişin dikkatle incelenmesi gerektiğini vurguluyor. Kuver, servis bedeli ya da otomatik eklenen bahşiş gibi kalemler fark edildiğinde, tüketicilerin itiraz etme hakkı bulunuyor.
Gerekli durumlarda Ticaret Bakanlığı ve ilgili tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılabiliyor.
Restoranlarda yeni dönem nasıl şekillenecek?
Kuver ve servis ücreti yasağıyla birlikte restoranlarda yeni bir dönem başlamış durumda. Gönüllü bahşiş uygulaması ise sınırları net çizildiği sürece yasal kabul ediliyor. Bakanlık denetimlerinin artmasıyla birlikte, tüketiciden habersiz ve zorunlu alınan ek ücretlerin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Bu süreçte hem işletmelerin hem de müşterilerin hak ve yükümlülüklerini bilmesi, yaşanabilecek mağduriyetlerin önüne geçilmesi açısından büyük önem taşıyor.
