ABD'de İran'a yönelik yaptırımların delinmesi davasında suçunu kabul ederek savcılıkla iş birliği yapan iş insanı Reza Zarrab hakkında yaklaşık 9 yıl sonra nihai hüküm açıklandı.
New York Manhattan Güney Bölge Federal Mahkemesi Yargıcı Richard Berman, Zarrab'ın daha önce tutuklu olarak geçirdiği süreyi cezasına mahsup ederek ilave hapis cezası uygulanmamasına karar verdi. Bu kararla birlikte Zarrab hakkındaki yargılama süreci de resmen son buldu.
Mahkeme dosyasında yer alan değerlendirmelerde federal savcılık, Zarrab'ın soruşturma sürecinde yetkililerle kapsamlı, doğru, eksiksiz ve güvenilir bir iş birliği yaptığını, yaptırımların delinmesine ilişkin iddialarla bağlantılı süreçte kritik tanıklıklarda bulunduğunu kaydetti.
Federal ceza kılavuzundaki iş birliği indirimi rol oynadı
Hukuk uzmanları, ABD federal yargı sisteminde iş birliği yapan sanıkların cezalarının hafifletilmesinde "Federal Ceza Kılavuzu" (Federal Sentencing Guidelines) kapsamında yer alan 5K1.1 maddesinin kritik bir rol oynadığına dikkat çekiyor. Bu yasal düzenleme, sanığın hükümete "önemli ölçüde yardım" (substantial assistance) sağladığı durumlarda, yargıca normal şartlarda öngörülen zorunlu asgari sınırların altına inme ve hapis cezasını tamamen kaldırma yetkisi veriyor. Zarrab davasında da federal savcılığın sunduğu resmi iş birliği mektubu, mahkemenin ek hapis cezası vermemesinin temel hukuki gerekçesini oluşturdu.
Miami'deki tutuklamadan kefalet sürecine uzanan kronoloji
Reza Zarrab, 19 Mart 2016'da ailesiyle birlikte gittiği Miami'de ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI) tarafından gözaltına alınmış ve 21 Mart 2016'da tutuklanmıştı. Yargılama sürecinde savcılıkla anlaşma yoluna giden ve suçlamaları kabul eden Zarrab, 2018 yılında kefaletle serbest bırakılmıştı. Mahkemedeki itiraflarında eski Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan'a 45-50 millyon euro ile 7 milyon dolar rüşvet verdiğini iddia eden Zarrab, Çağlayan'ın İran ile yapılan ticaretten kâr payı talep ettiğini öne sürmüştü. Zarrab ayrıca, İran'ın petrol ve doğal gaz ödemelerinin yaptırımları aşacak şekilde hangi yöntemlerle transfer edildiğini de mahkemede detaylarıyla anlatmıştı.
Hakan Atilla davası ve Halkbank davasının düşmesi
Zarrab, 2017 yılında ABD'de yargılanan dönemin Halkbank Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla aleyhine de kilit tanık olarak ifade vermişti. Atilla, İran yaptırımlarının delinmesindeki rolü iddiasıyla yargılanıp 28 ay tutuklu kaldıktan sonra 2019 yılında Türkiye'ye dönmüştü.
Türkiye'de Borsa İstanbul Genel Müdürlüğü görevini üstlenen Atilla, iki yıl sonra bu görevinden ayrılmıştı. ABD'de yaklaşık 9 yıldır devam eden Halkbank davası ise Haziran 2026'da düştü. ABD Adalet Bakanlığı ile Halkbank arasında Mart ayında varılan anlaşmanın ardından, davanın düşürülmesi talebini değerlendiren Yargıç Richard Berman, Zarrab'ın cezasının açıklanacağı tarihi de Halkbank davasının düşmesinin ardından gelecek şekilde belirlemişti.
