Sağlık çalışanlarının yıllardır tartıştığı nöbet ücreti sınırlamasıyla ilgili önemli bir karar çıktı. Anayasa Mahkemesi, Devlet Memurları Kanunu’nda yer alan ve sağlık personelinin belirli saatlerin üzerindeki nöbetleri için ücret ödenmemesini öngören hükmü iptal etti. Karar, 10 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Mahkeme, nöbet tutan sağlık çalışanlarının belirli bir sürenin üzerindeki çalışmalarının karşılıksız bırakılmasının Anayasa’daki zorla çalıştırma yasağına aykırı olduğuna hükmetti. Özellikle aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde görev yapan personeli yakından ilgilendiren karar, sağlık sektöründe geniş yankı uyandırdı.
Anayasa Mahkemesi Nöbet Ücreti Sınırını Neden İptal Etti?
Anayasa Mahkemesi’nin iptal ettiği düzenleme, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 33. maddesinde yer alıyordu. Bu maddede sağlık personeline ödenecek nöbet ücretleri için aylık bir üst sınır belirlenmişti.
Mevcut düzenlemeye göre:
Aile sağlığı merkezleri ve toplum sağlığı merkezlerinde ayda 60 saatten fazla nöbet için ücret ödenmiyordu.
Diğer sağlık kurumlarında ise aylık 130 saatten fazla nöbet için ödeme yapılmıyordu.
Bu sınırların aşılması halinde sağlık çalışanları nöbet tutmaya devam etse bile ek süreler için herhangi bir ücret alamıyordu. Anayasa Mahkemesi, bu uygulamanın çalışanlara karşı orantısız bir yük oluşturduğunu belirtti.
Mahkeme kararında, kamu hizmetinin sürekliliği için nöbet sisteminin gerekli olduğu kabul edilse de, yapılan çalışmanın karşılığının ödenmemesinin hukuka uygun olmadığı vurgulandı.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’ndaki Nöbet Ücreti Düzenlemesi Ne Getiriyordu?
İptal edilen düzenleme, sağlık çalışanlarının tuttuğu nöbetlerin nasıl ücretlendirileceğini belirliyordu. Buna göre nöbet süresi en az kesintisiz 6 saat olmak zorundaydı ve izin kullanma imkânı bulunmayan personel için nöbet ücreti ödeniyordu.
Ödeme hesaplaması, belirlenen gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpılması yöntemiyle yapılıyordu. Ayrıca yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan nöbetler için ücretler yüzde 50 artırımlı ödeniyordu.
Ancak maddede yer alan son hüküm, bu ödemeler için aylık saat sınırı getiriyordu. Sağlık çalışanları, fiilen nöbet tutmaya devam etseler bile belirlenen limitlerin üzerindeki çalışmalar için ücret alamıyordu.
İptal kararıyla birlikte bu sınırlamaya dayanak oluşturan hüküm yürürlükten kaldırılmış oldu.
AYM: Ücret Ödenmeyen Nöbet Zorla Çalıştırmaya Dönüşebilir
Anayasa Mahkemesi kararında dikkat çeken noktalardan biri, zorla çalıştırma yasağına yapılan vurgu oldu.
Mahkeme, sağlık çalışanlarının kamu hizmeti kapsamında nöbet tutmasının doğal olduğunu kabul etti. Ancak bu nöbetlerin belirli bir noktadan sonra ücret ödenmeden devam etmesinin çalışanların emek karşılığı ücret alma hakkını zedelediğini belirtti.
Kararda şu değerlendirmeye yer verildi:
Sağlık çalışanlarının dinlenme hakkı korunmalı
Fazla çalışma karşılıksız bırakılamaz
Ücret ödenmeyen nöbetler çalışanlar için orantısız yük oluşturur
Bu nedenle söz konusu düzenlemenin Anayasa’nın 18. maddesinde yer alan zorla çalıştırma yasağıyla bağdaşmadığı sonucuna ulaşıldı.
İptal Başvurusu Çanakkale 2. İdare Mahkemesinden Geldi
Süreci başlatan başvuru Çanakkale 2. İdare Mahkemesi tarafından yapıldı. Mahkemede görülen bir davada, sağlık personeline nöbet ücreti ödenmemesine ilişkin işlemin hukuka uygunluğu tartışıldı.
Davaya bakan mahkeme, uygulanacak kuralın Anayasa’ya aykırı olabileceği kanaatine vararak konuyu Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı.
Yapılan incelemenin ardından yüksek mahkeme, söz konusu hükmün Anayasa’ya aykırı olduğuna karar verdi ve düzenleme oybirliğiyle iptal edildi.
Resmi Gazete’de Yayımlanan Karar Sağlık Çalışanlarını Nasıl Etkileyecek?
Anayasa Mahkemesi kararı 26 Kasım 2025 tarihinde alındı ve 10 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Kararla birlikte:
Nöbet ücretlerine getirilen aylık saat sınırının hukuki dayanağı ortadan kalktı
Sağlık personelinin tuttuğu nöbetler için ücret ödenmemesine ilişkin hüküm iptal edildi
Fazla nöbet sürelerinin karşılıksız bırakılması uygulaması tartışmalı hale geldi
Uzmanlara göre bu karar özellikle aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve acil sağlık hizmetlerinde görev yapan sağlık çalışanları açısından önemli sonuçlar doğurabilecek nitelikte.
