Dünya genelinde iklim kriziyle mücadele ve sürdürülebilir kalkınma arayışları hız kesmeden devam ederken, Türkiye’nin öncülük ettiği vizyoner projeler uluslararası arenada ses getirmeyi sürdürüyor. En Az Gelişmiş Ülkelerin (EAGÜ) yeşil sanayileşme süreçlerine can suyu olması beklenen En Az Gelişmiş Ülkeler Yeşil Sanayileşmenin Kolaylaştırılması (LDC-GIF) Mekanizması, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Merkezi’nde düzenlenen üst düzey bir etkinlikle tanıtıldı.
Sıfır Atık Vakfı’nın da kilit partnerler arasında bulunduğu "LDC-GIF Mekanizması Tanıtım ve Üst Düzey Diyaloğu: Yeşil Sanayileşme ve Teknoloji Transferi için Küresel Ortaklık" başlıklı toplantı, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın başkanlığında gerçekleştirildi. BM 81. Genel Kurulu ve New York İklim Haftası kapsamında düzenlenen zirveye; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum, Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş ile BM Genel Sekreter Yardımcısı Rabab Fatima gibi önemli isimler katıldı. Yaklaşık 120 üst düzey ismin ağırlandığı diyalog masasında, uluslararası finans kuruluşlarından özel sektör temsilcilerine kadar geniş bir yelpazede paydaşlar yer aldı.
Sıfır Atık Vizyonu Sınırları Aşıyor
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi, BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Emine Erdoğan’ın temellerini attığı "Sıfır Atık" felsefesi, küresel bir harekete dönüşmüş durumda. İsrafın önlenmesi, kaynakların verimli kullanılması ve döngüsel ekonominin teşvik edilmesine dayanan bu vizyon, LDC-GIF mekanizmasıyla birlikte En Az Gelişmiş Ülkelerin kalkınma stratejilerine entegre ediliyor. Sıfır Atık Vakfı, bu global vizyon doğrultusunda uluslararası iş birliklerini güçlendirerek yeşil dönüşümün bayraktarlığını yapıyor.
Kalkınma İçin Yeşil Sanayileşme Artık Tercih Değil, Şart
Toplantıda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürü Ahmet Halit Hatip tarafından LDC-GIF’in kapsamlı bir sunumu yapıldı. Katılımcıların ortak vurgusu oldukça netti: En Az Gelişmiş Ülkeler için yeşil sanayileşme salt bir çevre hedefi değil; istihdam yaratan, yerel ekonomiyi kalkındıran ve ülkeleri küresel yeşil tedarik zincirlerine dahil eden tarihi bir kalkınma fırsatı.
Veriler de bu ihtiyacın büyüklüğünü gözler önüne seriyor: 2024 itibarıyla dünya nüfusunun yüzde 15'ine ev sahipliği yapan 44 En Az Gelişmiş Ülke, küresel gayrisafi yurt içi hasıladan (GSYH) sadece yüzde 1,5, küresel imalat katma değerinden ise yalnızca yüzde 1,3 oranında pay alabiliyor. Bu tablo, yeşil sanayileşme alanında devasa bir potansiyelin atıl beklediğini kanıtlıyor.
Tek Tip Çözüm Yerine 'Ülkeye Özgü' Teknoloji Transferi
Zirvede öne çıkan bir diğer kritik başlık ise teknolojiye erişim oldu. Uzmanlar, sadece teknoloji transferinin yeterli olmayacağının; bu sürecin altyapı yatırımları, teknik kapasite geliştirme ve doğru finansman modelleriyle desteklenmesi gerektiğinin altını çizdi. LDC-GIF mekanizması tam da bu noktada devreye girerek ezber bozmayı hedefliyor. Sistemin, her ülkeye aynı reçeteyi dayatmak yerine, tamamen ülkeye özgü, talep odaklı ve mevcut kaynakları en verimli şekilde eşleştiren bir katalizör olarak görev yapması planlanıyor. İlk etapta belirlenen 10 pilot ülkede hayata geçirilecek yatırıma hazır projeler, uluslararası teknoloji sağlayıcıları ve fonlarla buluşturulacak.
"Yeşil Dönüşüm ve Kaynak Verimliliği Ayrılmaz Bir Bütündür"
Diyalog toplantısında söz alan Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, yeşil sanayileşmenin sıfır atık yaklaşımından bağımsız düşünülemeyeceğini belirtti. LDC-GIF kapsamında yürütülecek üretim kapasitesini artırma ve teknoloji transferi adımlarının, sürdürülebilir üretim hedefleriyle doğrudan kesiştiğine dikkat çeken Ağırbaş; vakıf olarak kapsayıcı bir yeşil dönüşüm için uluslararası arenada çalışmaya devam edeceklerini vurguladı.
Öte yandan, BM En Az Gelişmiş Ülkeler için Teknoloji Bankası'nın (UNTBLDC) mekanizmada üstleneceği Sekretarya rolü büyük takdir topladı. Bankanın mevcut deneyiminin, ülkelerin ihtiyaçları ile doğru teknolojik çözümler arasında köprü kurmada hayati bir rol oynayacağı ifade edildi.
Gözler COP31 Antalya Zirvesi'nde
New York’ta gerçekleşen bu kritik temaslar, aslında önümüzdeki Kasım ayında Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenecek olan COP31 zirvesinin de güçlü bir fragmanı niteliğinde. LDC-GIF mekanizmasının COP31 Antalya’da resmi olarak hayata geçirilmesi hedefleniyor. Sıfır Atık Vakfı'nın aktif rol aldığı bu süreç, COP31’in sadece vaatlerin konuşulduğu değil; yatırımların, ortaklıkların ve gerçek çözümlerin sahaya yansıdığı bir "Uygulama COP'u" olacağının en büyük sinyalini veriyor.
