Türkiye'de sosyal medya kullanımına yönelik yeni düzenlemeyle yaş doğrulama süreci gündeme geldi. 15 yaşını doldurmamış çocukların sosyal ağ sağlayıcılarından hizmet almasına sınır getirilirken platformların kullanıcı yaşını kontrol etmesi öngörülüyor. Bu süreçte e-Devlet üzerinden oluşturulacağı belirtilen yaş doğrulama belirtecinin nasıl kullanılacağı ve kişisel bilgilerin sosyal medya şirketlerine aktarılıp aktarılmayacağı merak ediliyor. Peki, sosyal medya yaş doğrulaması nasıl yapılır, belirteç nereden alınır ve mevcut hesaplar için son gün ne zaman?
Belirtecin oluşturulmasının ardından kullanıcı, ilgili sosyal medya platformunun resmî uygulamasındaki yaş doğrulama bölümünde bu bilgiyi kullanacak. Platform da belirteç üzerinden yaş sınırının karşılanıp karşılanmadığını kontrol edecek. Ancak hizmet ekranlarının ve teknik kullanım adımlarının aşamalı olarak duyurulması bekleniyor. Bu nedenle henüz açıklanmamış menü veya buton adları üzerinden işlem yapıldığı iddiasıyla paylaşılan yönlendirmelere karşı dikkatli olunmalı.
e-Devlet yaş doğrulama belirteci nereden alınır, hangi adımlar izlenir?
Yaş doğrulama belirteci için kullanılacak resmî kanal e-Devlet Kapısı olacak. İşlem sırasında kullanıcıların üçüncü taraf internet sitelerine veya aracı kişilere başvurması gerekmiyor. Yetkili kurumların açıklamasına göre doğrulama yalnızca turkiye.gov.tr adresi veya resmî e-Devlet mobil uygulaması üzerinden yapılmalı.
İşlemin temel aşamaları şöyle:
e-Devlet'e giriş: Kullanıcı, turkiye.gov.tr adresinden veya resmî mobil uygulamadan hesabına giriş yapacak.
Yaş doğrulama hizmetini bulma: Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından sunulacak yaş doğrulama belirteci hizmetine erişecek.
Belirteç oluşturma: Sistem üzerinden yaş doğrulama işlemini tamamlayarak dijital belirtecini oluşturacak.
Platformda doğrulama: Oluşturulan belirteci, sosyal medya platformunun resmî uygulamasındaki doğrulama alanında kullanacak.
Yaş kontrolü: Platform, kullanıcının 15 ve 18 yaş eşiklerinden hangilerini karşıladığını kontrol ederek uygun hizmeti sunacak.
Burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Kullanıcıların izleyeceği teknik adımların tamamı henüz kamuoyuna açıklanmış değil. Dolayısıyla e-Devlet'te hizmetin adı, ekranların görünümü veya belirtecin platforma aktarılma yöntemi konusunda resmî duyurular esas alınmalı.
Yaş doğrulamada kimlik bilgileri sosyal medya platformlarıyla paylaşılacak mı?
Düzenlemeyle ilgili en çok merak edilen konulardan biri kişisel verilerin güvenliği. Resmî açıklamalara göre yaş doğrulama sırasında kullanıcıların T.C. kimlik numarası, adı, soyadı ve doğum tarihi gibi kimlik bilgileri sosyal medya platformlarına aktarılmayacak.
Sistem, kimlik tespiti yerine yaş eşiğinin karşılanıp karşılanmadığını göstermeye odaklanıyor. Sosyal ağ sağlayıcılarına yalnızca kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığı ve gerekli durumda 18 yaş sınırına ulaşıp ulaşmadığı bilgisi iletilecek. Böylece platformların kullanıcının kimlik bilgilerine doğrudan erişmesi yerine yaş grubunu doğrulaması amaçlanıyor.
Yaş doğrulama belirteci de yalnızca bu amaçla kullanılabilecek. Yönetmelikte, belirtecin kullanıcıyı üçüncü kişiler tarafından tanımlamaya yarayacak başka kişisel bilgileri içermemesi esas alınıyor.
15 yaş altı sosyal medya yasağı hangi hesapları etkileyecek?
1 Kasım 2026 itibarıyla yürürlüğe giren düzenlemeye göre sosyal ağ sağlayıcıları, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Yeni hesap açmak isteyen kullanıcıların yaş kontrolünden geçmesi gerekecek. Yaş doğrulaması sonucunda 15 yaşını doldurmadığı belirlenen çocukların hesap açma talepleri kabul edilmeyecek.
15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşına girmemiş kullanıcılar için ise tamamen yasak yerine çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet modeli uygulanacak. Bu kapsamda hesapların varsayılan olarak gizli olması, canlı yayın ve kişiselleştirilmiş reklam gibi özelliklere sınırlama getirilmesi öngörülüyor.
Ayrıca çocuk kullanıcılar yalnızca takip ettikleri hesaplardan mesaj alabilecek. Diğer kullanıcıların takipçi ve takip edilen listelerini görüntülemesi de engellenecek. Sosyal medya şirketlerinin ebeveyn kontrol araçları sunması ve çocukların güvenliğini artıracak önlemler alması gerekecek.
Mevcut sosyal medya hesapları için son gün ne zaman?
Düzenleme yalnızca 1 Kasım'dan sonra açılacak hesapları ilgilendirmiyor. Daha önce oluşturulmuş ancak yaş doğrulama belirteciyle henüz doğrulanmamış hesaplar için de geçiş süreci bulunuyor.
Mevcut hesapların yaş doğrulama işlemlerinin tamamlanması için belirlenen son tarih 31 Mart 2027. Sosyal ağ sağlayıcıları bu tarihe kadar hesapların yaşını belirteç aracılığıyla doğrulayacak. Kontroller sonucunda 15 yaşını doldurmadığı tespit edilen kullanıcıların hesapları bilgilendirme yapılarak kapatılacak. 15-17 yaş grubundaki kullanıcıların hesapları ise çocuklara özgü hizmet kurallarına tabi olacak.
Bu nedenle mevcut hesabı bulunan kullanıcıların 1 Kasım günü panikle işlem yapmasına gerek bulunmuyor. Geçiş süresi devam ederken resmî duyuruların takip edilmesi ve doğrulama işleminin belirtilen takvim içinde tamamlanması gerekiyor.
Sahte e-Devlet yaş doğrulama mesajlarına karşı dikkat!
Yeni düzenleme, dolandırıcıların da gündemine girmiş durumda. “Hesabınız kapatılacak”, “Yaş doğrulamanızı hemen yapın” veya “İşleminizi tamamlamazsanız hesabınıza erişemeyeceksiniz” gibi ifadelerle gönderilen sahte SMS ve e-postalar kullanıcıları yanıltmayı amaçlayabilir.
Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, yaş doğrulama işlemlerinin yalnızca resmî e-Devlet kanalları üzerinden yapılması gerektiğini vurguluyor. Kullanıcıların mesajla gönderilen bağlantılara tıklamaması, internet adresini kontrol etmesi ve e-Devlet şifresiyle SMS doğrulama kodlarını kimseyle paylaşmaması isteniyor. Yaş doğrulama bahanesiyle para, banka veya kredi kartı bilgisi talep eden kişi ve sitelere de itibar edilmemeli.
Sosyal medya yaş doğrulamasında takvim nasıl işleyecek?
Yeni düzenlemenin yürürlük tarihi 1 Kasım 2026 olarak belirlendi. Bu tarihten itibaren yeni açılacak sosyal medya hesaplarında yaş doğrulaması zorunlu olacak. Mevcut hesapların doğrulanması içinse 31 Mart 2027'ye kadar geçiş süresi tanınacak.
Kullanıcıların işlem öncesinde e-Devlet ve ilgili sosyal medya platformlarının resmî açıklamalarını takip etmesi önem taşıyor. Özellikle yaş doğrulama belirtecinin oluşturulması ve platforma iletilmesiyle ilgili teknik ayrıntılar duyuruldukça süreç daha net hale gelecek.
