Tüketicilerin dijital mecralarda maruz kaldığı yoğun reklam trafiğini ve aldatıcı ticari uygulamaları denetim altına almayı hedefleyen yeni mevzuat uygulamaya konuluyor. Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan "Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik", dijital yayıncılıktan sosyal medya paylaşımlarına, yapay zeka içeriklerinden fırsat indirimlerine kadar birçok alanda köklü değişimler getiriyor.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, yeni düzenleme ile tüketicilerin bilgi eksikliği ve güveninin istismar edilmesinin önüne geçmeyi amaçladıklarını vurguladı.
Çocuklara Hedefli Reklam Yasaklandı, Şeffaflık Şart Oldu
Yeni mevzuatla birlikte kullanıcı verilerine dayalı hedefli reklamcılık süreçleri sıkı kurallara bağlandı. Reklam veren kurumlar, tüketicilere hangi kriterlere dayanarak hedefleme yapıldığını ve bu tercihlerin nasıl değiştirilebileceğini açık ve kolay erişilebilir şekilde sunmakla yükümlü olacak.
Düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri ise çocuklara yönelik koruma oldu. Kişisel verilerin profillenmesi yoluyla çocukları hedef alan reklam uygulamaları tamamen yasaklandı.
Sosyal Medyada "Sponsorlu" Dönemi Bitiyor
Sosyal medya etkileyicileri (influencer) aracılığıyla yürütülen pazarlama faaliyetlerinde de terminoloji değişiyor. Belirli bir kazanç, indirim, ücretsiz ürün veya davet karşılığında yapılan paylaşımlarda tüketicinin kafasını karıştırabilecek "sponsorlu", "iş birliği" veya "davet" gibi esnek ifadelerin kullanımı son buldu. Influencer’lar, bu tür paylaşımlarında doğrudan "reklam" veya "tanıtım" ibarelerini kullanmak zorunda kalacak.
İndirimli Satışlarda "Son 10 Gün" Kuralı
Fiyat manipülasyonlarının önüne geçmek amacıyla indirimli satış kampanyalarına yeni şartlar getirildi. Şartlı indirim sunan koşullu satışlar da artık indirimli satış kurallarına tabi tutulacak.
Buna göre, bir üründe indirimli fiyat uygulanırken gösterilecek üzeri çizili referans fiyat, indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat olmak zorunda. Çabuk bozulabilen meyve ve sebze gibi gıda maddeleri ile hizmet sektöründeki indirimlerde ise bir önceki fiyat baz alınmaya devam edecek.
Yapay Zekayla Sahte Deneyim ve Tavsiyeye Geçit Yok
Yapay zeka teknolojilerinin reklamcılıkta kullanımına ilişkin çok sert sınırlar çizildi. Gerçek bir insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlerin kullanıldığı reklamlarda bu durumun açıkça belirtilmesi zorunlu hale getirildi.
Bunun da ötesinde, gerçek bir kişinin yapay zeka ile oluşturulmuş dijital kopyası üzerinden, o kişinin gerçekte hiç kullanmadığı bir ürün veya hizmeti bizzat deneyimlemiş gibi gösterilmesi ya da tavsiye etmesi tamamen yasaklandı.
Sahte Yorumlar Engelleniyor, Şikayet Süreleri Kısaltılıyor
Tüketici değerlendirmeleri ve şikayet platformlarına yönelik denetimler de sıkılaştırıldı. Satın alım doğrulaması yapılamayan mecralardaki tüketici yorumları yayımlanamayacak. Değerlendirmelerin; ürün, teslimat veya satıcı gibi farklı kategorilerde sunulması durumunda tüm verilerin aynı alanda şeffaf ve kolayca erişilebilir olması gerekecek. Ayrıca şikayet platformlarında satıcılara cevap vermeleri için tanınan 72 saatlik yanıt süresi 48 saate düşürüldü. Süre dolduğunda değerlendirmeler doğrudan yayına alınacak.
Çevre Beyanları ve Akademik Unvan Kullanımına Düzenleme
Çevresel İddialar: Tüketicilerin çevre duyarlılığını istismar eden "çevre dostu" gibi genel ve muğlak ifadelerin altı doldurulmadan kullanılması yasaklandı. Ürünün yaşam döngüsünün hangi aşamasının çevreci olduğu açıkça belirtilecek.
Akademik Unvanlar: Reklamlarda tüketicilerin güvenini kötüye kullanacak şekilde yanıltıcı akademik unvan kullanımına sınır getirildi.
Takviye Edici Gıdalar: Bu ürünlerin normal beslenmenin yerine geçtiği izlenimi yaratan söylemler yasaklanırken, sağlık beyanı dışındaki alanlarda karşılaştırmalı reklam yapılmasına izin verildi.
Yasa Dışı Bahis ve Fal: Falcı, medyum ve astrolog reklamlarının yanı sıra yasa dışı bahis, kumar ve şans oyunlarına yönelik reklam yasağının kapsamı daha da genişletildi.
