Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı arasında hazırlanan Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'ndaki oylamada 279 kabul oyuyla yasalaştı.
"Mekke İttifakı" olarak adlandırılan düzenleme, taraf ülkelerin iç onay süreçlerini tamamlamasının ardından resmen yürürlüğe girecek. Anlaşma metninde üç ülke "Çekirdek Taraflar" olarak tanımlanırken; devletlerin egemenlik hakları, toprak bütünlüğü ve uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde müşterek savunma taahhüdü altına girmesi hükme bağlandı.
Metnin 2. maddesi doğrultusunda, taraflardan herhangi birine yöneltilen dış kaynaklı bir silahlı eylem veya askeri saldırganlık, ittifakın tamamına yapılmış sayılacak. Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkı referansıyla şekillendirilen maddede, saldırıya maruz kalan ülkeye askeri kapasiteler de dahil olmak üzere mevcut tüm imkanlarla karşılıklı destek verileceği kayıt altına alındı.
Ancak bu askeri yardım otomatik ya da ön koşulsuz işletilmeyecek; öncelikle hedef alınan ülkenin resmi talepte bulunması ve üç ülkenin oydaşmasıyla desteğin niteliğine karar verilmesi gerekecek. Türkiye açısından sınır ötesine asker sevki süreçlerinde Anayasa'nın 92. maddesi hükümleri bağlayıcılığını koruyacak.
Anayasa'nın 92. maddesi ve Meclis yetkisi
Uluslararası güvenlik mimarisinde müşterek savunma paktları oluşturulurken taraf ülkelerin ulusal anayasal denetim mekanizmaları operasyonel süreçlerin sınırını belirliyor. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 92. maddesi uyarınca, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yabancı ülkelere gönderilmesine veya yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasına izin verme yetkisi münhasıran TBMM'ye ait bulunuyor. Bu anayasal çerçeve, Mekke İttifakı kapsamında icra edilecek muhtemel sınır ötesi askeri operasyonlar ve birlik intikallerinde hükümetin ayrıca Meclis tezkeresi almasını zorunlu kılıyor.
Anlaşma, askeri dayanışmanın ötesinde savunma sanayisinde teknoloji paylaşımı ve ortak üretim hedeflerini de içeriyor. Taraflar; kritik alanlarda ortak Ar-Ge ve inovasyon çalışmaları yürütmeyi, uzman personel değişimiyle nitelikli insan kaynağı yetiştirmeyi ve olağanüstü durumlarda mühimmat, silah, yakıt ile yedek parça tedarikini güvenceye alan lojistik hatlar kurmayı taahhüt ediyor. İttifakın kurumsal yapısını yürütmek üzere Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından oluşan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak. Yılda en az iki kez toplanacak olan komitenin daimi sekretaryasına Suudi Arabistan ev sahipliği yapacak; ilk genel sekreterlik görevini ise 3 yıl süreyle Pakistan üstlenecek.
