Karayolları Trafik Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı. Düzenleme kapsamında trafik cezaları artırılırken; plakasız ve sahte plaka kullanımı, ehliyetsiz araç kullanımı, kırmızı ışık ihlali, hız sınırı aşımı ile alkol ve uyuşturucu etkisi altında araç kullanımı gibi başlıklarda yeni idari para cezaları ve sürücü belgesine yönelik yaptırımlar getirildi.
Trafik görev ve yetkilerinde düzenleme
Kanunla, otoyollardan sorumlu birimlerde görevli trafik zabıtasının, sorumluluk sahasıyla sınırlı olmak üzere İçişleri Bakanının uygun görmesi halinde genel zabıta olarak da görevlendirilebilmesi hükme bağlandı. Trafik zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde, sorumluluk bölgesine göre genel zabıtanın trafiği düzenleme ve trafik suçlarına el koyma yetkisi olduğu belirtildi.
Tescil süreçleri ve mirasçılara süre
Elektronik ortamda tescili mümkün olan araçlara, satış tarihinden itibaren 3 iş günü içinde tescil edilme zorunluluğu getirildi. Araç sahibinin vefatı halinde mirasçılara, vefat tarihinden itibaren 90 gün içinde tescil kuruluşuna başvurup kendi adlarına tescil belgesi alma yükümlülüğü getirildi. Süresi içinde tescil edilmeksizin kara yoluna çıkarıldığı tespit edilen araçlar için sürücüye 3 bin lira idari para cezası uygulanacağı, araçların tescil edilene kadar trafikten menedileceği kaydedildi.
Tescil belgesi ve tescil plakası alınmadan araçların kara yoluna çıkarılması halinde sürücülere verilen idari para cezası 46 bin liraya yükseltildi. Hurdaya çıkarılmış araçların kullanılması halinde de 46 bin lira idari para cezası uygulanacağı belirtildi.
Plaka ihlallerine yüksek ceza ve trafikten men
Düzenlemeye göre, yönetmelikte belirtilen nitelik veya ölçülere aykırı plaka takan ya da öngörülen sayıda plaka takmayan sürücülere 4 bin lira idari para cezası verilecek; plakalar uygun hale getirilene kadar araç trafikten menedilecek.
Plakasında, tescil plakasının farklı okunmasına veya okunamamasına bilerek neden olacak şekilde değişiklik yapan sürücülere 140 bin lira idari para cezası uygulanacak ve araç 30 gün trafikten men edilecek. Bu ihlalin, geriye dönük 1 yıl içinde iki veya daha fazla kez tekrarı halinde her seferinde 280 bin lira idari para cezası uygulanacağı ve aracın 60 gün trafikten men edilebileceği bildirildi.
Tescilli aracı plakasız kullanan sürücülere 46 bin lira idari para cezası verilerek sürücü belgesinin 30 gün geri alınacağı ve aracın 30 gün trafikten menedileceği açıklandı. Bu fiilin 1 yıl içinde iki veya daha fazla tekrarında her seferinde 140 bin lira idari para cezası uygulanacağı; sürücü belgesinin 60 gün geri alınacağı ve aracın 60 gün trafikten men edileceği düzenlendi.
Başka bir araca ait tescil plakasını, geçici tescil plakasını, plaka basım işlemini gerçekleştiren kuruluş tarafından verilmemiş plakayı, tescil kaydı bulunmayan plakayı veya sahte plakayı takan ya da kullananlara 140 bin lira idari para cezası uygulanacağı; sürücü belgesinin 30 gün geri alınacağı ve aracın 30 gün trafikten menedilebileceği kaydedildi. Aynı fiilin 1 yıl içinde iki veya daha fazla kez tekrarı halinde her seferinde 280 bin lira idari para cezası uygulanacağı, sürücü belgesinin 60 gün geri alınacağı ve aracın 60 gün trafikten men edileceği belirtildi. Bu kişilerin ayrıca Türk Ceza Kanunu’ndaki “resmi belgede sahtecilik” suçundan cezalandırılacağı hüküm altına alındı.
Geçici plaka ve belgeye usulsüz kullanım cezası
Geçici trafik belgesi ve geçici tescil plakasını usulsüz kullanan sürücülere 46 bin lira idari para cezası uygulanacağı, geçici belge ve plakaların iptal edilerek araçların 30 gün trafikten men edileceği açıklandı. İhlalin 1 yıl içinde iki veya daha fazla tekrarı halinde her seferinde 140 bin lira idari para cezası uygulanacağı ve aracın 60 gün trafikten men edileceği belirtildi.
Takograf, taksimetre ve hız sınırlayıcıya müdahaleye yasak
Kanunla, belirli taşıt gruplarında takograf, taksimetre ve hız sınırlayıcı bulundurma ve kullanma zorunluluğu düzenlendi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenenler dışındaki takograf, taksimetre ve hız sınırlayıcıların kullanılamayacağı; bu cihazlara müdahale edilerek yanlış veri üretecek hale getirilmesinin veya bu durumdaki cihazların kullanılmasının yasaklandığı bildirildi.
Takograf ve hız sınırlayıcı bulundurmayan veya kullanmayanlara 75’er bin lira idari para cezası uygulanacağı, taksi hizmeti veren otomobillerde taksimetre bulundurmayan ve kullanmayan sürücülere 46 bin lira idari para cezası verileceği düzenlendi. Takograf kullanmayanlara 75 bin lira ceza öngörüldü.
Ehliyetsiz sürüşe 40 bin, geri alınmış ehliyetle sürüşe 200 bin lira
Sürücü belgesi sahibi olmadan motorlu araç kullananlara 40 bin lira idari para cezası verileceği belirtildi. Mahkeme veya yetkili mercilerce sürücü belgesi geçici ya da tedbiren geri alınmış olmasına rağmen araç kullananlara 200 bin lira idari para cezası uygulanacağı; sürücü belgesi iptal edildiği halde araç kullananlara da 200 bin lira ceza verileceği kaydedildi. Motorlu araçların sürülmesine izin veren işletene de tescil plakası üzerinden 40 bin lira idari para cezası uygulanacağı hükme bağlandı.
Trafikte saldırgan davranışlar ve “dur” ikazına uymama
Trafikte saldırı amacıyla başka bir aracı ısrarla takip eden veya bu amaçla araçtan inen sürücülere 180 bin lira idari para cezası uygulanacağı, sürücü belgesinin 60 gün geri alınacağı ve aracın 30 gün trafikten men edileceği düzenlendi. Sabit veya seyir halinde denetimlerde “dur” ikazına uymayarak kaçanlara 200 bin lira idari para cezası verileceği; sürücü belgesinin 60 gün geri alınacağı ve aracın 60 gün trafikten men edileceği belirtildi.
Kırmızı ışık ihlalinde kademeli para cezası ve ehliyet yaptırımı
Trafik ışıklarına uymayan sürücülere 5 bin lira idari para cezası uygulanacağı kaydedildi. Kırmızı ışık ihlalinin 1 yıl içinde ikinci kez tekrarı halinde 10 bin, üçüncüde 15 bin, dördüncüde 20 bin, beşincide 30 bin, altıncıda 80 bin lira idari para cezası verileceği hükme bağlandı.
Kırmızı ışık ihlali yaparak trafik kazasına sebebiyet veren sürücülerin ehliyetlerinin 60 gün süreyle geri alınacağı belirtildi. Bir yıl içinde kırmızı ışık ihlalinin 3 kez tespitinde ehliyetin 30 gün, 4 kez tespitinde 60 gün, 5 kez tespitinde 90 gün geri alınacağı; 6 kez tespitinde ehliyetin iptal edileceği düzenlendi. Bu kapsamda geri alma sonrası ehliyet iadesi için psikoteknik değerlendirme şartı getirildi; iptal halinde yeniden ehliyet için sürücü kursu ve sınav şartı yer aldı.
Alkol, uyuşturucu ve ölçüm yaptırmama
0,50 promilin üzerinde alkollü araç kullandığı tespit edilen sürücülere verilen idari para cezası 700 liradan 25 bin liraya yükseltildi. Alkollü araç kullanma ihlalinin ikinci kez gerçekleşmesinde cezanın 50 bin liraya çıkarılacağı, üç veya daha fazla tekrarda 150 bin lira idari para cezası uygulanacağı düzenlendi.
Uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücülere 150 bin lira idari para cezası uygulanacağı ve sürücü belgesinin iptal edileceği belirtildi. Ölçüm yaptırmayan sürücülere de 150 bin lira idari para cezası verileceği ve sürücü belgesinin 5 yıl geri alınacağı hükme bağlandı.
Hız sınırı aşımında yeni ceza kademeleri ve ehliyet geri alma süreleri
Hız sınırını yerleşim yeri içinde 6-10 km/s aşanlara 2 bin, 11-15 km/s aşanlara 4 bin, 16-20 km/s aşanlara 6 bin, 21-25 km/s aşanlara 8 bin, 26-35 km/s aşanlara 12 bin, 36-45 km/s aşanlara 15 bin, 46-55 km/s aşanlara 20 bin, 56-65 km/s aşanlara 25 bin, 66 km/s ve üzeri aşanlara 30 bin lira idari para cezası uygulanacağı düzenlendi. Yerleşim yeri dışında hız aşımı için de kademeli para cezaları belirlendi.
Yerleşim yeri içinde hız sınırını 46-55 km/s aşanların ehliyetlerinin her seferinde 30 gün, 56-65 km/s aşanların 60 gün, 66 km/s üzeri aşanların 90 gün geri alınacağı belirtildi. Yerleşim yeri dışında 51-60 km/s aşanlarda 30 gün, 61-70 km/s aşanlarda 60 gün, 71 km/s üzeri aşanlarda 90 gün süreyle ehliyet geri alma yaptırımı öngörüldü.
Hız sınırının tespitinde kullanılan cihazların yerini tespit eden veya sürücüyü ikaz eden cihazların imalatı, ithali ve araçlarda bulundurulması yasaklandı. Bu cihazları imal veya ithal edenlere 370 bin, araçlarında bulunduran işletene 185 bin lira idari para cezası uygulanacağı bildirildi.
