Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve dijital dünyadaki tüketici mağduriyetlerini önlemeyi amaçlayan kapsamlı yeni yönetmelik resmi olarak yürürlüğe girdi. Günlük yaşamın her alanında binlerce ticari iletiyle karşılaşan tüketicileri korumak adına atılan bu adım; yapay zekâ teknolojilerinden influencer pazarlamasına, sahte indirim oyunlarından yasa dışı şans oyunlarına kadar geniş bir yelpazede radikal kuralları beraberinde getiriyor.
İndirim ve Fiyat Oyunlarına "Son 10 Gün" Freni
Piyasada sıklıkla karşılaşılan ve tüketicileri yanıltan indirimli satış uygulamalarına sıkı standartlar getirildi. Buna göre, indirimli satışlarda sunulan "önceki fiyat" ibaresi, indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat esas alınarak belirlenecek. Meyve, sebze gibi çabuk bozulabilen ürünler ve hizmet sektöründe ise doğrudan bir önceki fiyat baz alınacak. Şartlı indirim kampanyaları da aynı kurallara tabi tutulacak.
Sosyal Medya ve Fenomen Paylaşımlarında Şeffaflık Şartı
Sosyal medya etkileyicilerinin (influencer) maddi kazanç, ücretsiz ürün ya da davet karşılığı gerçekleştirdikleri paylaşımlarda "reklam" veya "tanıtım" ifadelerini açıkça kullanması zorunlu hale getirildi. Öte yandan, falcı, medyum ve astrolog hizmetlerinin yanı sıra yasa dışı bahis ve şans oyunları reklamları tamamen yasak kapsamına alındı. Bu tür içeriklere yer veren sosyal medya platformları ve web siteleri de doğrudan sorumlu tutularak erişim engeli ve reklam durdurma gibi ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalacak.
Yapay Zekâ ve Dijital Karakterlere Sıkı Markaj
Gelişen teknolojinin reklam sektöründe yanlış yönlendirmeler için kullanılması da engellendi. Reklamlarda gerçeğinden ayırt edilemeyecek yapay zekâ karakterlerinin kullanılması durumunda, bunun açıkça belirtilmesi zorunlu kılındı. Gerçek kişilerin dijital ikizlerinin ise bir ürünü bizzat deneyimlemiş gibi tavsiye etmesi tamamen yasaklandı.
Tüketici Hakları Güçlendirildi
Yönetmelikle hayata geçirilen diğer stratejik düzenlemeler şu başlıklar altında toplandı:
Çocukların Korunması: Çocukların çevrimiçi davranışları ve kişisel verileri analiz edilerek yapılan hedefli reklamlar tamamen yasaklandı.
Cevap Hakkı Süresi: Şikâyet platformlarında satıcı ve sağlayıcılara tanınan 72 saatlik savunma süresi 48 saate düşürüldü; bu sürede yanıt verilmemesi durumunda değerlendirmeler doğrudan yayımlanacak.
Çevresel Beyanlar: Gelişigüzel kullanılan "çevre dostu" gibi ifadeler yasaklandı; bu tür iddiaların bağımsız veya akredite kuruluşlarca belgelenmesi şart koşuldu.
Takviye Edici Gıdalar: Takviye edici gıda ürünlerinin normal beslenmenin yerini aldığı algısını yaratacak pazarlama yöntemleri engellendi.
Akademik Unvanlar: Tüketicilerin bilgi eksikliğini istismar etmek amacıyla akademik unvanların aldatıcı biçimde kullanımı yasaklandı.
Doğrulanmamış Yorumlar: Satın alımı kanıtlanmamış değerlendirmelerin yayımlanmasının önüne geçilirken, farklı kategorilerdeki puanlamaların aynı alanda şeffaf bir şekilde sunulması sağlandı.
Bakanlık yetkilileri, piyasa şeffaflığını artırmak, haksız rekabetin önüne geçmek ve tüketicilerin bilgi eksikliklerinin istismar edilmesini engellemek amacıyla denetimlerin kararlılıkla sürdürüleceğini vurguladı.
