Ticari araç sahiplerini yakından ilgilendiren yeni denetim uygulaması sahada etkisini göstermeye başladı. Artık trafik kontrollerinde yalnızca ehliyet, ruhsat ve sigorta değil, direksiyon başındaki sürücünün sosyal güvenlik kaydı da inceleniyor. Özellikle şirket adına kayıtlı araçlarda sigortasız şoför tespiti halinde yüksek tutarlı cezalar gündeme geliyor. Uygulama kapsamında ceza tutarlarının 198 bin TL’ye kadar çıkabilmesi, milyonlarca araç sahibini endişelendiriyor.
Ticari araç denetimlerinde SGK kaydı kontrolü nasıl yapılıyor?
Trafik ekipleri tarafından gerçekleştirilen yol denetimlerinde tutulan tutanaklar artık doğrudan SGK sistemine aktarılıyor. Denetim sırasında plaka bilgileri, sürücünün kimlik bilgileri ve kontrol tarihi dijital ortamda eşleştiriliyor. Bu veriler, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun veri tabanında otomatik olarak sorgulanıyor.
Yapılan incelemede sürücünün, aracı kullandığı şirket bünyesinde sigortalı olarak çalışmadığı tespit edilirse “kayıt dışı istihdam” süreci başlatılıyor. Bu durum yalnızca sürücüyü değil, doğrudan araç sahibi olan şirketi veya işletmeyi sorumlu hale getiriyor.
SGK kaydı olmayan sürücüye ceza ne kadar, 198 bin TL nasıl hesaplanıyor?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında uygulanan idari para cezaları, asgari ücret üzerinden hesaplanıyor. İşe giriş bildirgesi verilmeden çalıştırılan her bir sürücü için 2 asgari ücret tutarında ceza uygulanıyor. Güncel rakamlarla bu tutar yaklaşık 66 bin TL’ye karşılık geliyor.
Aynı ihlalin bir yıl içerisinde tekrar edilmesi halinde yaptırım katlanarak artıyor. Tekrar durumunda her bir sigortasız sürücü için ceza 5 asgari ücrete kadar yükseliyor. Bu da yaklaşık 198 bin TL’lik bir idari para cezası anlamına geliyor. Bu nedenle özellikle filo ve şirket araçları için risk oldukça yüksek görülüyor.
Prim ve bordro eksikleri ticari araç sahiplerini nasıl etkiliyor?
Denetimler yalnızca işe giriş bildirgesiyle sınırlı kalmıyor. Aylık prim ve hizmet belgelerinde eksik veya hiç bildirim yapılmaması durumunda da ek cezalar devreye giriyor. Bildirilmeyen her ay için 2 asgari ücret tutarında ilave idari para cezası kesiliyor.
Ücret bordrosunda yer almayan ya da geçersiz kabul edilen kayıtlar için ise her ay yarım asgari ücret tutarında ceza uygulanıyor. Bu durum, uzun süredir eksik bildirim yapan işletmeler için ciddi bir mali yük anlamına geliyor ve toplam ceza tutarını kısa sürede katlayabiliyor.
Kiralık ticari araçlarda sorumluluk kime ait?
Kiralık ticari araçlarda sorumluluk konusu da yeni denetimlerle birlikte daha fazla önem kazandı. Aracını kiraya veren kişi veya şirket, sürücünün kiracı tarafından sigortalanmış olması halinde cezadan muaf tutulabiliyor. Ancak bu muafiyetin geçerli olabilmesi için taraflar arasında yazılı ve hukuken geçerli bir kira sözleşmesinin bulunması gerekiyor.
Sözleşmede sürücünün kim olduğu ve sigorta yükümlülüğünün hangi tarafa ait olduğu açıkça belirtilmemişse, sorumluluk araç sahibine de yansıyabiliyor. Bu nedenle kiralık araçlarda sözleşme detaylarının titizlikle hazırlanması büyük önem taşıyor.
Sigortasız sürücüyle kaza yapılırsa ne olur?
Sigortasız bir sürücünün ticari araçla kaza yapması durumunda risk yalnızca idari para cezasıyla sınırlı kalmıyor. Maddi hasar, yaralanma veya can kaybı gibi durumlarda hukuki ve mali sorumluluk doğrudan araç sahibine yüklenebiliyor.
Özellikle tazminat davalarında, sigorta kaydı olmayan sürücüyü çalıştıran işletmeler ciddi tutarlarla karşı karşıya kalabiliyor. Bu tür kazalarda sigorta güvencesinin devre dışı kalması, zararın tamamının işverenden tahsil edilmesine yol açabiliyor.
Ticari araç sahiplerine kritik uyarılar neler?
Uzmanlar, yeni denetim uygulaması kapsamında ticari araç sahiplerinin şoförlerinin SGK kayıtlarını düzenli olarak kontrol etmesi gerektiğini vurguluyor. İşe giriş bildirgelerinin zamanında verilmesi, prim ve bordro kayıtlarının eksiksiz tutulması olası cezaların önüne geçilmesi açısından büyük önem taşıyor.
Ayrıca kiralık araç kullanan işletmelerin sözleşmelerini güncellemesi ve sürücülerin sigorta durumunu belgeyle güvence altına alması öneriliyor. Aksi halde 198 bin TL’ye varan cezalarla karşılaşmak ve ağır hukuki sorumluluklar üstlenmek kaçınılmaz hale gelebiliyor.
