Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), tarım sektörünün geleceğini ve gıda fiyatlarını yakından ilgilendiren Mayıs ayı Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verilerini kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan verilere göre, tarımsal üretimde kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki yükseliş trendi mayıs ayında da devam etti. Üreticinin omzundaki maliyet yükü yıllık bazda yüzde 36,65 seviyesine ulaşırken, aylık bazdaki artış hızı yüzde 0,44 olarak kayıtlara geçti.
Maliyetlerdeki bu istikrarlı artış grafiği, yılın ilk beş ayındaki birikimli etkiyi de büyüttü. Veriler, endeksin geçen yılın aralık ayına göre yüzde 18,01, 12 aylık ortalamalar dikkate alındığında ise yüzde 34,20 oranında yükseldiğini gösteriyor.
Yatırım ve Üretim Kalemlerinde Farklılaşan Tablo
Maliyet yapısının ana grupları incelendiğinde, tarımsal yatırımlar ile doğrudan üretim süreçlerinde kullanılan malzemeler arasındaki makas dikkat çekti. Bir önceki aya göre yapılan kıyaslamada, tarımda doğrudan tüketilen mal ve hizmet endeksinde yüzde 0,35'lik hafif bir dalgalanma yaşanırken, tarımsal yatırıma harcanan mal ve hizmet endeksi yüzde 1,04 yükseldi.
Yıllık bazda bakıldığında ise tablonun rengi değişiyor. Geçen yılın aynı dönemine göre tarımsal üretimde doğrudan kullanılan girdiler yüzde 39,29 oranında artarak üreticiyi doğrudan zorlayan ana unsur oldu. Buna karşılık, geleceğe yönelik tarımsal yatırımların maliyetlerindeki yıllık artış yüzde 21,52 seviyesinde kaldı.
Gübre ve Toprak Geliştiriciler Zirvede
Raporun alt kırılımları, çiftçinin en çok hangi kalemlerde zorlandığını net bir şekilde ortaya koydu. Yıllık bazda incelenen 11 alt grubun 9'unda genel endeksin altında bir seyir izlenirken, 2 kritik grupta çok sert yükselişler yaşandı. Tarımda verimliliğin anahtarı olan gübre ve toprak geliştiriciler, yıllık bazda yüzde 63,56 oranında artarak maliyet patlamasının lideri oldu. Enerji ve yağlayıcılar grubu ise yüzde 40,75'lik yıllık artışla üreticinin belini büken bir diğer ağırlıklı kalem olarak kayıtlara geçti.
Yıllık artışın en sakin kaldığı gruplar ise yüzde 20,51 ile üretim malzemeleri ve yüzde 22,72 ile tarımsal ilaçlar (bitki koruma ürünleri) oldu.
Aylık Değişimde Bakım Masrafları Öne Çıktı
Mayıs ayının kendi içindeki dinamiklerine bakıldığında, 9 alt grupta yükseliş, 2 alt grupta ise düşüş ya da durağanlık gözlendi. Akaryakıt fiyatlarındaki küresel ve yerel dalgalanmaların etkisiyle, enerji ve yağlayıcılar grubu aylık bazda yüzde 4,39 azalarak üreticiye nefes aldırdı. Aylık bazda en az artış gösteren diğer kalem ise yüzde 0,18 ile veteriner harcamaları oldu.
Buna karşın, mayıs ayında çiftçinin bütçesini en çok sarsan aylık artışlar bakım ve onarım kalemlerinde görüldü. Tarımsal işletmelerdeki bina bakım masrafları bir önceki aya göre yüzde 2,22 artarken, üretimde kullanılan araç ve makinelerin bakım masrafları yüzde 3'lük yükselişle aylık bazda cepleri en çok yakan harcama grubu oldu.
