Türkiye ile Suudi Arabistan, yeşil enerji dönüşümü doğrultusunda dev bir stratejik ortaklığa imza attı. Riyad'ta imzalanan hükümetlerarası anlaşmanın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından onaylanıp Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte 5 bin megavatlık yenilenebilir enerji hamlesi resmen başladı. Türkiye'nin arz güvenliğini artıracak devasa yatırımlar için geri sayım sürerken ilk etapta kurulacak iki dev güneş santraliyle enerji haritası yeniden şekilleniyor.
İki ülke arasındaki teknik, mali ve operasyonel detayları belirleyen bu kritik anlaşmanın öne çıkan tüm başlıkları şöyle:
Rüzgar ve Güneş Sektöründe 5 Bin Megavatlık Dev Hamle
Yenilenebilir enerji, yeşil teknolojiler ve inovasyon alanlarında ikili ilişkileri yeni bir boyuta taşıyan anlaşma, toplamda 5 bin megavat kapasiteli projelerin hayata geçirilmesini kapsıyor. İki aşamalı olarak planlanan bu stratejik plan, Türkiye'nin ulusal yeşil dönüşüm hedeflerine doğrudan katkı sunacak.
Projede ilk somut adımlar "Faz 1" yatırımlarıyla atılıyor. Bu kapsamda Sivas ve Taşeli bölgelerinde 1000'er megavatlık iki dev güneş enerjisi santrali (GES) inşa edilecek. Toplamda 2 bin megavatlık kurulu güce ulaşacak bu iki tesis, bölgenin enerji ihtiyacını karşılama noktasında kilit bir rol üstlenecek. Anlaşmada yer alan "Faz 2" projeleri ise 3 bin megavatlık ilave bir yenilenebilir enerji kapasitesini öngörüyor. İkinci aşamaya dair sahalar, elektrik alım şartları ve tarifeler ilerleyen süreçte yapılacak ek sözleşmelerle netleşecek.
Diplomatik Kanal Yönetimi ve Yasal Güvence Mekanizması
Dev projelerin idari ve teknik yürütücülüğünü Türkiye adına Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Suudi Arabistan tarafında ise Enerji Bakanlığı üstlenecek. Proje geliştirici firma, Suudi hükümeti tarafından atanarak diplomatik kanallar vasıtasıyla Türk tarafına bildirilecek. Türk makamlarının onayının ardından her bir yatırım için Türkiye'de özel bir proje şirketi kurulacak.
Yatırımcılar ve idare için uzun vadeli bir takvim belirlendi:
İşletme Süresi: Yatırım anlaşmaları, santrallerin ticari üretime başlamasından itibaren 30 yıl boyunca geçerliliğini koruyacak. Tesislerin ömrünü tamamlamasının ardından devreden çıkarılma süreçleri için ilave 2 yıllık süre tanınacak.
Sözleşme Üst Limiti: Taraflar arasındaki temel sözleşmeler, 49 yılı aşmamak kaydıyla yürürlükte kalacak.
Teminat Şartı: Kurulan her proje şirketi, taahhüt ettiği kurulu gücün megavat başına 30 bin avro hesaplanacak tutarda Türk tarafına teminat mektubu sunacak.
Ekonomik Denge Maddesi: Süreç boyunca mevzuatta yaşanabilecek olası değişikliklerin projenin mali dengesini bozması engellenecek; olumlu ya da olumsuz etkiler özel düzeltme mekanizmalarıyla dengelenecek.
Sabit Alım Garantisi ve 18 Aylık Kritik Takvim
Sivas ve Taşeli GES projelerinde üretilecek elektrik için kademeli bir alım tarifesi uygulanacak. KDV haricinde uygulanacak alım şartları şöyle planlandı:
İlk 5 Yıl: Üretilen elektriğin megavatsaatine 47,5 avro sabit alım garantisi verilecek.
5. Yıldan Sonra: Sivas GES için megavatsaat başına 23,415 avro, Taşeli GES için ise 19,950 avro seviyesinde tarife uygulanacak.
Yatırımların arazi tahsisi Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ) tarafından gerçekleştirilecek ve proje şirketlerine kiralanacak. Türk tarafı; izin, onay ve lisans süreçlerinin hızlı ilerlemesi, şebeke altyapısının hazırlanması ve projelerde yerli iş gücü ile mal ve hizmet kullanımının önceliklendirilmesi noktasında tam destek sağlayacak.
Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren 18 ay içerisinde Faz 1 projelerine ilişkin yatırım ve satın alma sözleşmelerinin tamamlanamaması durumunda, her iki taraf da herhangi bir tazminat yükümlülüğü altına girmeden anlaşmayı tek taraflı sonlandırma hakkına sahip olacak.
