Türkiye genelinde afet risklerine karşı yürütülen yapısal önlemler, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un yürürlüğe girdiği 2012 yılından bu yana sistematik bir boyuta ulaştı. Yasal düzenleme sayesinde hem bölgesel bazda alan odaklı projelerin hem de münferit binaların yenilenmesinin önü açıldı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı verilerine göre, 2012'den bu yana toplam 2 milyon 737 bin bağımsız bölüm kentsel dönüşüm sürecine dahil edildi. Yapılan çalışmalar neticesinde bu konut ve iş yerlerinin 2 milyon 369 bini güvenli ve modern yapılara dönüştürülerek hak sahiplerine teslim edildi. Halihazırda ülke genelinde 368 bin bağımsız birimin yenileme süreci ise aktif olarak devam ediyor.
Mega Kent İstanbul Dönüşümün Merkezinde
Türkiye genelindeki dönüşüm istatistikleri incelendiğinde, yenilenen yapı stokunun neredeyse yarısının mega kent İstanbul'da yer aldığı görülüyor.
Dönüşüme giren toplam yapı: İstanbul'da 2012'den bu yana 1 milyon 274 bin bağımsız bölüm kapsama alındı. Bu rakam, ülke genelindeki toplam dönüşümün yaklaşık %47'sine denk geliyor.
Tamamlanan ve süren projeler: İstanbul'da 998 bin bağımsız bölümün dönüşümü tamamlanırken, 276 bin konut ve iş yerinde inşaat ve yenileme çalışmaları sürüyor.
Devlet desteği: Kentsel Dönüşüm Başkanlığı koordinesinde yürütülen "Yarısı Bizden" kampanyasından faydalanan bağımsız bölüm sayısı ise 376 bin 212'ye ulaştı.
Riskli Yapı Stoku Alarm Veriyor: 2 Milyon Konut Acil Dönüşüm Bekliyor
Kentsel Dönüşüm ve Şehircilik Vakfı (KENTSEV) Başkanı Haldun Ersen, özellikle Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından vatandaşların kentsel dönüşüme olan ilgisinin ve bilincinin arttığını vurguladı. Devlet tarafından sağlanan hibe ve kredi desteklerinin süreci hızlandırdığını belirten Ersen, Türkiye genelinde halen yaklaşık 6 milyon bağımsız bölümün riskli yapı kategorisinde bulunduğunu, bunların 2 milyona yakınının ise vakit kaybetmeksizin yenilenmesi gerektiğini ifade etti.
Ersen, İstanbul özelinde 1,5 milyon riskli bağımsız birimden yaklaşık 600 bininin acil dönüşüm ihtiyacı taşıdığına dikkat çekerek şu değerlendirmelerde bulundu:
"Türkiye genelinde kentsel dönüşümün en yoğun yaşandığı iller İstanbul, İzmir, Ankara, Antalya, Konya ve Elazığ olarak öne çıkıyor. İstanbul içinde ise Bahçelievler, Küçükçekmece, Kadıköy, Kartal, Maltepe ile son dönemde Güngören ve Zeytinburnu başı çekiyor. Ancak hızımızı daha da artırmamız şart. Özellikle Bakırköy, Avcılar, Esenyurt, Büyükçekmece, Beylikdüzü ve Fatih gibi ilçelerde dönüşüm çalışmalarına ağırlık verilmesi kritik önem taşıyor."
'Hayalet Binalar' Deprem Olmadan da Can Güvenliğini Tehdit Ediyor
Şehircilik, Kentsel Dönüşüm ve Entegre Tesis Yönetim Derneği Başkanı Hüseyin Kılınçarslan ise vatandaşların dönüşüm talebinin geçmiş yıllara kıyasla belirgin şekilde arttığını, insanların artık eski yapılarda yaşamanın risklerini daha net kavradığını belirtti.
Kılınçarslan, kentsel dönüşümün yalnızca yeni konut inşa etmekten ibaret olmadığını, denetimsiz ve terk edilmiş binaların da büyük bir tehdit unsuru oluşturduğunu vurguladı:
"Bir yapının can güvenliği riski oluşturması için mutlaka yıkıcı bir deprem yaşanması gerekmiyor. Bakımsız, terk edilmiş veya kontrol dışı kalmış binalardan kopan sıva ve beton parçaları ya da yaşanan kısmi çökmeler sarsıntı olmadan da hayati tehlike yaratabilir. 'Hayalet bina' olarak tanımlayabileceğimiz bu kontrolsüz yapıların acilen tespit edilerek kayıt altına alınması ve Marmara Bölgesi başta olmak üzere tüm denetimsiz binaların sisteme entegre edilmesi gerekiyor."
