Türkiye’de ABD üsleri nerede, Türkiye’de ABD üssü var mı ve ABD üsleri kaç tane soruları, son dönemde artan jeopolitik gelişmelerle birlikte yeniden gündeme geldi. Türkiye ile ABD arasındaki askerî iş birliği, NATO çerçevesinde yürütülen faaliyetler ve ikili anlaşmalar kapsamında çeşitli tesislerde sürdürülüyor. Bu noktaların hukuki statüsü ve kullanım şekli ise kamuoyunda zaman zaman tartışma konusu oluyor. İşte Türkiye’de ABD ile bağlantılı olarak faaliyet gösteren askerî tesisler ve statüleri hakkında merak edilenler…
Türkiye’de ABD üssü var mı? Hukuki statü neyi gösteriyor?
Türkiye’de doğrudan ABD’ye ait bağımsız askerî üsler bulunmuyor. Ancak NATO çerçevesinde ve Türkiye ile ABD arasında yapılan anlaşmalar kapsamında bazı askerî tesislerde ABD personeli görev yapıyor.
Bu tesislerin bir kısmı Türk Silahlı Kuvvetleri’ne ait olup ortak kullanım esasına dayanıyor. Bazıları ise NATO bünyesinde faaliyet gösteren komutanlık merkezleri veya savunma sistemleri olarak görev yapıyor. ABD personeli bu merkezlerde NATO görevi kapsamında yer alıyor.
Dolayısıyla “Türkiye’de ABD üssü var mı?” sorusunun yanıtı, doğrudan ABD egemenliğinde bir üs bulunmadığı; ancak NATO ve ikili iş birliği kapsamında kullanılan tesisler olduğu şeklinde özetleniyor.
Türkiye’de ABD üsleri nerede? İncirlik Hava Üssü
Türkiye’de ABD ile bağlantılı olarak en çok bilinen askerî tesis Adana’daki İncirlik Hava Üssü’dür. 1955 yılından bu yana NATO anlaşmaları çerçevesinde kullanılan üs, Türk Silahlı Kuvvetleri’ne ait bir tesis olup ortak kullanım esasına dayanıyor.
İncirlik Hava Üssü, hava operasyonları, lojistik destek, gözetleme faaliyetleri ve insani yardım operasyonları için değerlendiriliyor. ABD personeli, NATO kapsamında yürütülen görevler çerçevesinde burada bulunuyor.
İncirlik’in stratejik konumu, Orta Doğu’ya yakınlığı ve NATO operasyonları açısından taşıdığı önem nedeniyle kamuoyunda sık sık gündeme geliyor.
Kürecik Radar Üssü nerede ve ne işe yarıyor?
Türkiye’de ABD üsleri nerede sorusuna verilen yanıtlar arasında Malatya’daki Kürecik Radar Üssü de yer alıyor. Kürecik’te bulunan tesis, NATO’ya ait bir radar sistemi olarak 2012 yılında NATO füze savunma sistemi kapsamında aktif hale getirildi.
Kürecik Radar Üssü, balistik füze tehditlerine karşı erken uyarı sistemi olarak görev yapıyor. Tesiste ABD personeli de NATO görevi kapsamında yer alıyor. Ancak tesisin hukuki statüsü NATO çerçevesinde tanımlanıyor.
Bu radar sistemi, NATO’nun kolektif savunma anlayışı doğrultusunda faaliyet yürütüyor ve bölgesel güvenlik stratejisinin önemli parçalarından biri olarak değerlendiriliyor.
İzmir’de NATO Kara Kuvvetleri Komutanlığı (LANDCOM)
Türkiye’de ABD ile bağlantılı olarak faaliyet gösteren bir diğer önemli merkez İzmir’de konuşlu NATO Kara Kuvvetleri Komutanlığı’dır (LANDCOM).
LANDCOM, NATO’nun kara kuvvetleri komutanlığı merkezi olarak görev yapıyor. Bu yapıda ABD dahil olmak üzere birçok müttefik ülkeden subaylar ve askerî personel görev alıyor.
İzmir’deki bu komutanlık merkezi, NATO’nun kara operasyonlarının planlanması ve koordinasyonunda kritik rol üstleniyor. ABD personelinin varlığı, NATO görevleri kapsamında gerçekleşiyor.
ABD üsleri kaç tane? Türkiye’deki askerî noktalar
“ABD üsleri kaç tane?” sorusu sıkça araştırılıyor. Türkiye’de ABD ile bağlantılı olarak anılan başlıca üç askerî nokta bulunuyor:
İncirlik Hava Üssü (Adana)
Kürecik Radar Üssü (Malatya)
NATO Kara Kuvvetleri Komutanlığı – LANDCOM (İzmir)
Bu tesislerin her biri farklı görev tanımları ve hukuki statülerle faaliyet gösteriyor. İncirlik ortak kullanım esasına dayanırken, Kürecik NATO radar sistemi olarak görev yapıyor. İzmir’deki LANDCOM ise NATO kara komutanlığı merkezi niteliğinde.
Dolayısıyla Türkiye’de ABD’ye ait bağımsız üslerden ziyade, NATO ve ikili anlaşmalar kapsamında faaliyet gösteren askerî tesisler bulunuyor.
NATO çerçevesinde askerî iş birliği
Türkiye, 1952 yılından bu yana NATO üyesi bir ülke olarak kolektif savunma sisteminin parçası. Bu kapsamda çeşitli askerî tesisler NATO görevleri için kullanılıyor.
ABD personelinin bu tesislerde bulunması, NATO çerçevesindeki yükümlülükler ve uluslararası anlaşmalar doğrultusunda gerçekleşiyor. Tesislerin yönetimi ve hukuki statüsü, Türkiye’nin egemenlik hakları ve NATO anlaşmaları kapsamında belirleniyor.
Türkiye’de ABD üsleri nerede ve Türkiye’de ABD üssü var mı soruları, çoğunlukla bu hukuki çerçeve ve NATO iş birliği bağlamında yanıt buluyor.
