Bakanlık tarafından geçen yıl yayımlanan 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası doğrultusunda yeni bir yönetmelik hazırlanıyor.
Hazırlanan taslak düzenleme kapsamında çevre kirliliğine neden olan bazı tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya sunulmasının tamamen sona erdirilmesi planlanıyor.
Yasak kapsamına girmesi öngörülen ürünler arasında şu ürünler yer alıyor:
Plastik çatal, bıçak, kaşık ve yemek çubukları
Plastik tabaklar
Plastik pipetler
Plastik çubuklu kulak pamukları
Köpük (EPS) gıda kapları ve içecek kapları
Tek kullanımlık plastik bardaklar
Hazırlanan yönetmelik taslağının önümüzdeki günlerde kamu kurumlarının görüşüne açılması planlanıyor.
Yönetmelik Görüş Sürecine Açılacak
Taslak düzenleme, sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin değerlendirmelerinin ardından son halini alacak. Görüşlerin alınmasının ardından yönetmeliğin yıl sonunda yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte söz konusu ürünlerin piyasaya arzına son verilmesi hedefleniyor.
Karbon Salımında Azalma Bekleniyor
Tek kullanımlık plastiklerin piyasadan kaldırılmasıyla birlikte çevresel etkilerin azaltılması amaçlanıyor.
Yapılan değerlendirmelere göre düzenleme sayesinde:
Yıllık 1,5 milyon ton karbondioksite eşdeğer karbon salımının önlenmesi,
Yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf edilmesi hedefleniyor.
Tek kullanımlık plastik ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi çevre dostu alternatiflerin kullanılması planlanıyor.
Yeni Kısıtlamalar Gündemde
Bakanlık ayrıca ilerleyen süreçte bazı ürünler için yeni kısıtlamalar getirilmesini de değerlendiriyor.
Bu kapsamda şu ürünlerin tüketiminin azaltılmasına yönelik önlemler planlanıyor:
Kısmen plastikten üretilmiş içecek bardakları
Plastik içeren gıda kapları
Kargo poşetleri
Islak mendiller ve yüzey temizleme havluları
Bu ürünler için kısıtlama, işaretleme veya kullanım azaltıcı uygulamaların hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Türkiye’de Plastik Tüketimi Yüksek Seviyede
Yeni yönetmelik hazırlıkları kapsamında Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile birlikte tek kullanımlık plastik ürünlere yönelik bir araştırma gerçekleştirildi.
Araştırma sonuçlarına göre:
Katılımcıların %77,65’i tek kullanımlık plastiklerin daha az kullanılmasını destekliyor.
%72,52’si bu ürünleri daha az satın alma görüşüne katılıyor.
%76,40’ı bazı plastik ürünlerin kullanımının kısıtlanmasını faydalı buluyor.
%60,02’si ise bu ürünlerin tamamen yasaklanmasını destekliyor.
Katılımcıların büyük bir bölümü kağıt, karton ve ahşap alternatifleri desteklerken, metal ve porselen gibi yeniden kullanılabilen ürünlere yönelimi de olumlu karşılıyor.
Türkiye’de Tek Kullanımlık Plastik Tüketimi
Verilere göre Türkiye’de 2022 yılında toplam 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildi.
Bu ürünlerin dağılımı şöyle oldu:
2.858 ton kulak pamuğu çubuğu
32.406 ton plastik çatal ve kaşık
25.584 ton plastik tabak
10.234 ton plastik pipet
5.117 ton plastik karıştırıcı
63 bin ton gıda kabı
120 bin ton plastik bardak
155 bin 935 ton plastik içecek şişesi
Tek kullanımlık plastik tüketiminin sonraki yıllarda artmaya devam ettiği ifade ediliyor.
Avrupa’da Benzer Yasaklar Uygulanıyor
Avrupa Birliği’nin 2019 yılında kabul ettiği Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi kapsamında birçok Avrupa ülkesinde benzer düzenlemeler yürürlüğe girdi.
Fransa, Almanya ve İspanya gibi ülkeler tek kullanımlık plastik ürünlerin büyük bölümünü yasaklayan düzenlemeleri uygulamaya aldı. Hollanda, İrlanda ve İtalya gibi ülkelerde ise ücretlendirme ve alternatif malzeme teşvikleri devreye sokuldu.
Bu düzenlemelerle birlikte plastik tüketiminin azaltılması ve geri dönüşüm oranlarının artırılması hedefleniyor.
