Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından yürütülen çalışmalar tamamlandı ve "Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği" Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düşük karbonlu ekonomi modeline geçişi hızlandırmayı amaçlayan düzenleme, Türkiye’nin Avrupa Birliği iklim politikalarıyla uyumunu güçlendirirken, yatırımların çevresel açıdan sürdürülebilirliğini net kriterlere bağlıyor. Düzenleme sayesinde Türk sanayicilerinin küresel yeşil finansman kaynaklarından aldığı payın artması hedefleniyor.
Yeşil Mutabakat Eylem Planı çerçevesinde şekillendirilen mevzuat, finansal piyasalarda şeffaflık sağlamayı ve kamuoyunda "yeşile boyama" (greenwashing) olarak bilinen yanıltıcı çevreci iddiaların önüne geçmeyi amaçlıyor.
Sürdürülebilir yatırım için 6 temel çevresel hedef
Yönetmelik, ekonomik faaliyetlerin çevresel uyumunu değerlendirmek üzere 6 ana hedef belirledi. Bir yatırımın yeşil taksonomiye uygun sayılabilmesi için şu alanlara hizmet etmesi gerekiyor:
Sera gazı emisyonlarının azaltılması
İklim değişikliğine uyum sağlanması
Su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ile korunması
Döngüsel ekonomiye geçişin desteklenmesi
Kirliliğin önlenmesi ve kontrol altına alınması
Biyoçeşitlilik ile ekosistemlerin korunması ve restore edilmesi
Taksonomiye uyum sağlamak için 3 altın kural
Ekonomik faaliyetlerin "Yeşil Taksonomiye Uyumlu" statüsü kazanabilmesi için üç genel şartı eş zamanlı olarak yerine getirmesi zorunlu kılındı. Bu kriterler çerçevesinde projelerin; belirlenen 6 çevresel hedeften en az birine Önemli Katkı sunması, bunu yaparken diğer hedeflerin hiçbirine Önemli Zarar Vermeme ilkesine uyması ve süreç boyunca Asgari Sosyal Koruma standartlarını eksiksiz uygulaması şart koşuluyor.
Tarım ve turizm sektörleri Türkiye'ye özel olarak kapsama alındı
Hazırlanan Teknik Tarama Kriterleri ilk etapta 16 farklı sektör ve 137 ekonomik faaliyeti kapsıyor. AB Taksonomisi baz alınarak kurgulanan çalışmada, Türkiye'nin ekonomik yapısı göz önünde bulundurularak kritik öneme sahip olan tarım ve turizm sektörleri de listeye eklendi.
Kapsama alınacak yeni sektörler ve faaliyet alanları, İklim Değişikliği Başkanlığı bünyesindeki Teknik Uzman Grubu ve Türkiye Taksonomi Komitesi’nin çalışmaları doğrultusunda genişletilecek. Detaylı teknik kriterler kurumun resmi internet sitesinde kamuoyuyla paylaşılacak.
Finans sektörü için zorunlu raporlama 2029'da başlıyor
Yeni dönemde raporlama mekanizması reel sektör ve finans sektörü için iki ayrı kulvarda ilerleyecek. Reel sektöre ilişkin usul ve esaslar İklim Değişikliği Başkanlığı; bankacılık, sermaye piyasaları ve sigortacılık gibi alanları kapsayan finans sektörü standartları ise SPK, BDDK ve SEDDK tarafından yürütülecek.
Reel sektör için raporlama gönüllülük esasına dayanacak ve yasal bir zorunluluk getirmeyecek. Ancak uluslararası kurum veya bankalardan yeşil kredi kullanmak isteyen firmaların bu raporlamayı sunması gerekecek. Finansal kuruluşlar için ise 1 Ocak 2029 tarihi itibarıyla yeşil taksonomiye uygun raporlama yapmak yasal bir zorunluluk haline gelecek.
