Türkiye, karayolu taşımacılığındaki yoğunluğu azaltacak ve kritik lojistik süreçleri hızlandıracak yenilikçi bir havacılık hamlesine imza atıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan yeni düzenlemeyle, insansız hava araçlarının (İHA) belirli kurallar dairesinde uçabileceği dijital hava koridorları kuruluyor. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün (SHGM) yayımladığı güncel talimat doğrultusunda hayata geçen sistem, gökyüzünde güvenli, izlenebilir ve otonom bir taşımacılık ağının temelini atıyor.
Dijital Güzergâhlar ve Merkezi Takip Sistemi
Proje kapsamında hava sahası rastgele kullanıma değil, haritalandırılmış sanal hatlara bağlanıyor. Giriş-çıkış noktaları, irtifa sınırları, yön tayinleri ve araçlar arasındaki emniyet mesafeleri dijital ortamda milimetrik olarak kurgulanıyor. Planlanan hatlar; askeri sahalar, uçuşa yasaklı bölgeler veya tehlikeli hava alanlarıyla kesişmeyecek biçimde çiziliyor.
Tüm süreç, SHGM’nin hayata geçirdiği İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) üzerinden eş zamanlı izlenecek. Havada görev yapan otonom araçların yazılımları bu merkezi ağa entegre çalışarak rotaları dijital veri akışıyla doğrudan algılayacak.
Yapay Zekâ Devrede: Akıllı Rotalar ve Güvenlik Protokolü
Drone otoyollarında gerçekleştirilecek uzun menzilli ve görüş hattı dışı operasyonlarda rota yönetimi yapay zekâya emanet edilecek. Sistem, en optimize uçuş hattını ve zamanlama parametrelerini hesaplayarak araçları havada yönetecek.
Olası bir teknik arıza, sinyal kopması veya beklenmedik hava muhalefetinde ise otomatik güvenlik kalkanı devreye girecek. Yetkili merkez gerektiğinde rotayı anında revize edebilecek, uçuşu durdurabilecek veya aracı güvenli bir alana indirebilecek. Bağlantının tamamen kaybolduğu kriz anlarında ise İHA’lar meskûn mahallerin dışındaki acil iniş istasyonlarına otonom şekilde sığınacak.
Sağlık, Sanayi ve Kritik Sevkiyatta Yeni Dönem
Kurulan hava hatları ilk etapta stratejik ve zamana duyarlı alanlara hizmet verecek:
Acil Tıp Lojistiği: Hastaneler arasında kan torbaları, organ/doku örnekleri, aşı ve hayati ilaçların transferi dakikalar mertebesine inecek.
Sanayi ve İkmal Zinciri: Organize sanayi bölgeleri, limanlar ve üretim tesisleri arasında yedek parça ve acil girdi akışı kesintisiz sağlanacak.
Zorlu Coğrafyalara Erişim: Kış şartları nedeniyle karadan ulaşılamayan dağ köylerine ve adalara acil erzak ve malzeme sevkiyatı gökyüzünden yapılacak.
Altyapı Denetimi: Demiryolları, elektrik iletim şebekeleri ve petrol-doğalgaz boru hatlarının periyodik denetimleri koridorlar üzerinden emniyetle yürütülecek.
Hobi Uçuşlarına Kapalı: Sıkı Lisans ve Tescil Şartı
Yeni kurulan hava hatları sivil ve rekreasyonel hobi uçuşlarını kapsamıyor. Bu hatlarda yalnızca ticari yetkilendirmesi bulunan, kurumsal onay almış işletmeler operasyon yürütebilecek.
Uçuş yapacak pilotların P2 lisansına sahip olması mecbur tutulurken; araçlarda uzaktan kimlik bildirme, coğrafi sınırlama (geofencing) donanımları ve onaylı uçuş yazılımlarının bulunması şart koşuluyor. Yetkisiz, tescilsiz veya İHATTYS onayından geçmeyen hiçbir hava aracı bu koridorlara giriş yapamayacak.
