ABD ile İran arasında yaşanan askeri gerilimin ardından, Hürmüz Boğazı'nın yeniden güvenli geçişe açılması ve kırılgan ateşkesin kalıcı hale getirilmesi amacıyla yürütülen müzakerelerde sona gelindi. ABD, İran ve Umman temsilcilerinin üzerinde uzlaştığı geçici düzenlemenin kısa süre içinde kamuoyuna duyurulması öngörülüyor. Sızan bilgiler, varılacak uzlaşmanın yalnızca deniz trafiğini düzenlemekle kalmayıp rafa kalkan nükleer görüşmeleri de yeniden başlatmayı amaçladığını gösteriyor.
ABD Başkanı Donald Trump'ın diplomasi kanalına fırsat tanımak adına hafta sonu planlanan geniş kapsamlı bombardıman talimatını ertelediği bildirildi. Ancak Beyaz Saray'ın, masadan somut bir sonuç çıkmaması halinde askeri seçeneği tekrar devreye sokabileceği ifade ediliyor.
Masadaki 60 Günlük Planın Detayları
Bölgesel kaynaklardan edinilen bilgilere göre, Umman’ın arabuluculuğunda şekillenen taslak metin 60 günlük geçici bir takvimi kapsıyor. Tarafların mutabık kalması durumunda uzatılabilecek olan plan, boğazdaki gemi trafiğine dair şu temel düzenlemeleri içeriyor:
Kuzey Koridoru (Giriş): Basra Körfezi'ne giriş yapacak olan tüm ticari gemiler, İran karasularında belirlenen kuzey rotasını takip edecek.
Güney Koridoru (Çıkış): Körfez'den ayrılarak Umman Denizi'ne açılacak gemiler, Tahran yönetimiyle koordineli şekilde Umman karasularındaki güney koridorunu kullanacak.
Geçiş Ücreti Muafiyeti: Geçici olarak belirlenen 60 günlük süreç boyunca gemilerden herhangi bir harç ya da geçiş ücreti talep edilmeyecek.
Mayın Temizleme Çalışmaları: Boğazın orta koridorunda yer alan deniz mayınlarının 30 gün içerisinde temizlenmesi için ortak bir çalışma yürütülecek.
Kalıcı Düzenleme: Temizlik operasyonunun tamamlanmasının ardından orta koridor, Umman ve İran arasında müzakere edilecek nihayi anlaşmayla çift yönlü trafiğe açılacak.
Perde Arkasındaki Diplomat Trafiği
Söz konusu taslağın olgunlaşmasında bölge ülkelerinin yürüttüğü mekik diplomasisi belirleyici oldu. Umman'ın ev sahipliğindeki temaslara Katar, Pakistan ve Suudi Arabistan da diplomatik destek sağladı.
Müzakere sürecinde Washington yönetiminin doğrudan yer aldığı, Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi arasında yoğun bir telefon trafiği gerçekleştiği belirtildi. Tahran kanadında Dışişleri Bakanı Arakçi'nin prensipte onay verdiği metnin, Dini Lider Mücteba Hamaney ve Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi bünyesindeki değerlendirme sürecinin ardından nihai onayı aldığı kaydedildi. Anlaşmanın resmiyet kazanmasıyla birlikte bölgedeki askeri hareketliliğin yerini kademeli bir yumuşama sürecine bırakması bekleniyor.
