Türkiye genelinde milyonlarca tüketiciyi ve yeme-içme sektörünü yakından ilgilendiren köklü bir değişiklik resmen hayata geçti. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından gıda güvenilirliğini artırmak amacıyla yürütülen çalışmalar kapsamında, toplu tüketim yerlerinde sunulan ürünlerin içerik, kalori ve alerjen bilgilerinin müşterilerle paylaşılması zorunlu hale getirildi. Temmuz ayı itibarıyla yürürlüğe giren bu düzenleme, tüketicilerin ne yediğini bilerek bilinçli tercihler yapabilmesini hedefliyor.
Yeni yönetmelikle birlikte restoran, kafe, kantin ve yemekhane gibi işletmeler; sundukları gıdaların enerji değerlerini ve içerdiği alerjen maddeleri şeffaf bir şekilde ilan etmekle yükümlü olacak.
Karekod Kullanamayanlar da Unutulmadı
İşletmeler bu kritik bilgileri fiziksel menülerinde, duvar panolarında, broşürlerde veya dijital ekranlarda sergileyebilecek. Günümüzde yaygın olarak kullanılan karekod (QR) sistemleri de bu bilgilendirme için geçerli bir yöntem olarak kabul ediliyor. Ancak karekod teknolojisini tercih eden işletmelerin, dijital sistemlere erişimi olmayan ya da kullanmayı tercih etmeyen müşterileri de göz önünde bulundurması gerekiyor.
Yönetmeliğe göre, karekod kullanan mekanlarda tüketicilerin kolayca görebileceği bir alana, bilginin talep halinde fiziksel olarak da sunulabileceğini belirten yasal bir uyarı yazısının asılması zorunlu kılındı. Bu sayede her yaştan ve her kesimden tüketicinin doğru bilgiye kesintisiz ulaşması garanti altına alınacak.
"Yapay Zekaya Değil, Bilimsel Raporlara Güvenin"
Sektörün yeni döneme uyum sürecini değerlendiren Tüm Restoranlar ve Turizmciler Derneği (TÜRES) Genel Sekreteri Rıdvan Turşak, düzenlemenin gıda alerjisi veya özel beslenme alışkanlıkları olan bireyler için hayati bir önem taşıdığını vurguladı. Menülerde yer alacak besin değerlerinin doğruluğunun yasal bir sorumluluk doğurduğuna dikkat çeken Turşak, işletmeleri yapay zeka uygulamaları konusunda uyardı.
Yapay zekanın pratik çözümler sunsa da resmi denetimlerde geçerli bir kaynak sayılamayacağını belirten Turşak, şu ifadeleri kullandı:
"Menülerde yer alacak besin değerleri ve alerjen bilgilerinin doğruluğu yapay zekayla değil, uzman raporlarıyla belgelenmelidir. Diyetisyenler, gıda mühendisleri ve bu alanda yetkin kuruluşlardan profesyonel hizmet alınması şarttır. Denetmen restorana gelip bu verilerin kaynağını sorduğunda, sunulacak cevap uzman onaylı bir analiz raporu olmalıdır."
Yanıltıcı Beyan Veren İşletmelere Hukuki Yaptırım
Yeni dönemde menüde yer alan her detay, işletmenin resmi beyanı olarak kabul edilecek. Tarım ve Orman İl Müdürlükleri tarafından gerçekleştirilecek denetimlerde, menüdeki bilgiler ile mutfaktaki gerçek içerikler karşılaştırılacak. Özellikle "alerjen içermez" şeklinde belirtilen bir üründe aksine bir durum tespit edilmesi halinde, işletmeler çok ciddi hukuki ve maddi yaptırımlarla karşı karşıya kalabilecek.
Uygulama Takvimi Nasıl İşleyecek?
Sektörü kademeli olarak dönüştürecek olan bu büyük hamle iki aşamada tamamlanacak:
1 Temmuz İtibarıyla: Birden fazla şubesi bulunan zincir restoran ve kafeler için zorunluluk resmen başladı.
2027 Yıl Başı İtibarıyla: Ülke genelindeki tüm yeme-içme işletmeleri, ölçeğine bakılmaksızın bu sisteme dahil olmak zorunda kalacak.
