Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (TÜSİAD), Türk Girişim ve İş Dünyası Konfederasyonu (TÜRKONFED) ve Birleşmiş Milletler Kadın Birimi (UN Women) Türkiye iş birliğinde hazırlanan "Kovid-19 Salgınının Kadın Çalışanlar Açısından Etkileri" araştırmasının bulguları paylaşıldı.
TÜSİAD açıklamasına göre, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emel Memiş tarafından yürütülen ve işletmeler nezdinde yapılan ankete dayanarak hazırlanan araştırma, Kovid-19 salgınının özel sektör üzerindeki olası etkilerini toplumsal cinsiyet bakış açısından anlamayı ve kriz dönemlerinde özel sektörde toplumsal cinsiyet eşitliğini gözetecek politikalar geliştirilmesine katkıda bulunmayı hedefliyor.
Açıklamada görüşlerine yer verilen TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Simone Kaslowski, krizlerde, salgınlarda, doğal afetlerde kadınların ve erkeklerin farklı şekilde etkilendiğini belirterek, "Araştırmalar bu tür kriz anlarında ve sonrasında kadınların erkeklerden daha olumsuz etkilendiklerini ortaya koyuyor. Bu durum Kovid-19 salgını için de geçerliliğini koruyor." ifadelerini kullandı.
Kaslowski, şunları kaydetti:
"Kovid-19 tedbirleri kapsamında evden çalışmanın ve ev içinde geçirilen zamanın artmasıyla, kadınlar ve kız çocuklarının üzerindeki bakım yükümlülükleri ve ev işlerine harcanan zaman da artıyor. Bunun yanı sıra, kadınlar ve kız çocukları artan oranda aile içi şiddetle mücadele etmek zorunda kalıyor. Bu sorunlarla mücadele etmezsek toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri derinleşecektir. Kadın hakları konusunda büyük mücadeleler ve toplumsal dönüşüm ile elde edilen kazanımları daha ileriye taşımak gerekirken, krizin bizi bu hedeften uzaklaştırmasına izin veremeyiz. Hiçbir krizden, toplumun yarısını geride bırakarak çıkamayız."
"Kadın-erkek birlikte hayatı dönüştürme gücüne sahibiz"
TÜRKONFED Yönetim Kurulu Başkanı Orhan Turan da Kovid-19 salgınının ekonomik, sosyal ve toplumsal belirsizlikler oluştururken, aynı zamanda büyük bir dönüşümün de kapılarını araladığını aktararak, "Katılımcı, kapsayıcı ve eşitlikçi bir anlayışla krizi yönetenler, tünelin ucundaki ışığın gerçekten çıkış olduğunu biliyor. Potansiyelimizin yüzde 100'ünü eşit ve adil bir sistem ile kalkınma yolculuğumuzun öznesi yapabiliriz. Pandemi döneminde özellikle iş, ev, çocuk ve yaşlı bakımı ile çocukların eğitim sürecine de destek olan kadınların üzerindeki yükün hafifletilmesi gerekiyor. Toplumsal cinsiyet eşitliği temelinde zihinsel ve kültürel değişimi, eğitim başta olmak üzere sistemsel bir dönüşümle sağlayabiliriz. Toplumsal refah için toplumun yüzde 100 katılımı önemli. Toplumsal refah için kadınların hayatın her alanına yüzde 100 tam eşitlikçi katılımı şart. Pozitif ayrımcılık değil toplumsal cinsiyet eşitliği temelinde adil bir sistemin inşası ile kadın-erkek birlikte hayatı dönüştürme gücüne sahibiz." değerlendirmesinde bulundu.
Birleşmiş Milletler Kadın Birimi Türkiye Ülke Direktörü Asya Varbanova ise Kovid-19'un iş gücü piyasasındaki var olan eşitsizlikleri derinleştirdiğini belirterek, şu ifadeleri kullandı:
"Salgının özellikle kadınların işleri, kariyerleri ve gelirlerine olumsuz etkileri oldu. Nisan 2020 ayının verileri kadınların 1,1 milyon iş kaybı yaşadığını gösterirken, bu rakam erkeklerde 1,5 milyon olarak gerçekleşti. Daha az sayıda kadın işini kaybetmiş gibi görünse de kadınların iş gücüne katılım oranlarının erkeklere kıyasla düşük olduğu düşünülürse, kadınlar ciddi oranda bir iş kaybı yaşadı. Kadınların ekonomik güçlenmesi ve toplumsal cinsiyet eşitliğini gerçekleştirmek için; hükümetler, şirketler, işverenler, çalışan organizasyonları, sivil toplum kuruluşları ve akademi olmak üzere tüm paydaşların dönüştürücü politikalar üretmeleri gerekiyor. TÜSİAD ve TÜRKONFED'e özellikle toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda yaptıkları çalışmalar için teşekkür ederim."
"Kovid-19 kadınlara yönelik eşitsizlikleri derinleştirdi"
UN Women Stratejik Ortaklıklar Direktörü Dan Seymour da Kovid-19 krizinin toplumsal cinsiyet eşitliği bakış açısıyla yönetilmesinde kadınların liderliğinin önemli olduğunu aktararak, şunları kaydetti:
"Kovid-19 kadınlara yönelik şiddet, ekonomik güçlenme gibi konularda var olan eşitsizlikleri daha da derinleştirdi. Krizin etkileri kadınlar tarafından daha fazla hissediliyor. Ev içi bakım, ev-iş dengesi ve kariyer gibi konularda kadınlar ciddi zorluklar yaşıyor. Kovid-19 hepimiz için bir uyanış çağrısı, var olan sorunları düzeltmemiz için bir fırsat. Özel sektörün var olan sorunları çözmek için hesap verebilir ve sorunlara odaklı çalışması gerekiyor. UN Women, bu konuda önemli bir ortak olmaya devam edecek."
Açılış konuşmalarının ardından, toplam 339 şirketin katıldığı "Kovid-19 Salgınının Kadın Çalışanlar Açısından Etkileri" araştırmasının sonuçları Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emel Memiş tarafından katılımcılarla paylaşıldı.
KADINLARA GÖRE EV İŞİ, ERKEKLERE GÖRE İNTERNET SORUN
Araştırmaya göre, kadınların yüzde 99'u artan ev işi ve bakım sorumluluğunu, yüzde 97'si uzaktan/evden çalışma ile artan iş yükünü, yüzde 95'i endişe, psikolojik stres ve tükenmişliği en büyük sorun olarak görüyor.
Erkeklerin ise yüzde 74'ü salgın döneminde gelir yetersizliğini, yüzde 69'u iletişim ve bilişim teknolojilerine kısıtlı erişimi ve yüzde 65'i psikolojik stres ve tükenmişliği sorun olarak dile getiriyor.
Akademisyen Emel Memiş, "Kadın çalışanlar ve erkek çalışanların Kovid-19 döneminde ilettiği sorunlarda farklılaşma gözlemliyoruz"diyor. Araştırmaya göre, kadın çalışanların karşılaştığı sorunların başında artan ev işleri ve bakım sorumluluğu var, ancak erkekler ev içi yükü kadınlar gibi sorunlardan biri olarak dile getirmiyor.
İŞLETMELER KADINA ŞİDDETE KAYITSIZ KALIYOR
Araştırmanın diğer önemli bulgularından biri de kadına yönelik şiddete dair. Doç. Dr. Emel Memiş, işletmelerin yüzde 89'unda kadın çalışanların ev içi şiddetin arttığını belirttiğini dile getiriyor. "204 işletme içerisinde sadece bir işletmenin ev içi şiddete doğrudan maruz kalan kadın çalışanlara yönelik önlem aldığını gözlemledik" diyor. Çalışanların yaşadığı stresi azaltmak üzere işletmelerin yüzde 76'sı özel önlemler almış olsa da sadece yüzde 26'sının kadın çalışanlarına yönelik özel önlem aldığı görülüyor. Ev ve iş dengesine yönelik veri toplayan şirketlerin oranı yüzde 14 iken ev içi şiddete yönelik veri toplayan şirketlerin oranı yüzde 1,5.
ARAŞTIRMADA SUNULAN ÖNERİLER
Toplumsal cinsiyete duyarlı müdahaleler için öneriler;
* Kriz etkilerinin görünür kılınması: Düzenli olarak salgının etkilerine dair, cinsiyete göre ayrıştırılmış veri ve bilgi toplanması
* Krize dayanıklı eşitlikçi müdahaleler: Şirketlerin çalışanlarının kriz dönemlerinde pratik ihtiyaçlarını karşılarken toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini derinleştirmeyecek stratejik (eşitlikçi ve dönüştürücü) müdahaleler planlanması
* "Eşitlik Endeksi"nin Kullanımının Yaygınlaştırılması: Covid-19 sürecindeki müdahalelerinin toplumsal cinsiyet eşitliği açısından değerlendirilmesinde, bu araştırma verileriyle oluşturulan "Eşitlik Endeksi"nin ve bileşenlerinin (WEPs taahhüdü, kadın yönetici sayısı vb.) işletmelerce kullanımının yaygınlaştırılması
* İşbirliklerinin Artırılması: Dış paydaşlar (kamu ve diğer şirketler) ve STK'lar ile iş birliği yapılması
Toplumsal cinsiyete duyarlı destek mekanizmaları ve politikalar konusunda mevzuatın gözden geçirilmesi
* Toplumu harekete geçirme ve kamuoyu farkındalığı: Ortaklıklar ve iş birlikleri ile toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin bilinmesi, ele alınması ve bu alanda önleme amaçlı verilen mesajların güçlendirilmesi için iş, sanat ve spor dünyasındaki rol modellerin harekete geçirilmesi
ULUSAL MEVZUAT VE POLİTİKALARA YÖNELİK ÖNERİLER:
Ulusal politika ve stratejileri belirleyen temel belgelerde toplumsal cinsiyet eşitliğinin bir hedef olarak yer alması
Salgın sürecinde ve genelde kriz dönemlerinde hazırlanan teşvik ve destek paketlerinde toplumsal cinsiyet eşitliğinin gözetilmesi: Örneğin ebeveynlere bakım izni, esnek çalışma ve hizmetlere erişim sağlayan uygulamaların teşvik paketleri kapsamına girmesi veya kurtarma ve teşvik paketlerinin, ev iş dengesi üzerine olası etkileri göz önüne alınarak tasarlanması vb.
Çalışma Modellerinde Kalıcı Değişiklik Kararlarının Toplumsal Cinsiyet Eşitliğine Etkileri Bakımından Değerlendirilmesi: Covid-19 tedbirleri sonrasında kalıcı olarak uzaktan çalışmaya geçiş olasılığının tüm boyutlarıyla tartışılarak ele alınması; uzaktan/evden çalışmanın kadınlar açısından farklı zorluklar ve ihtiyaçlar ortaya çıkardığının dikkate alınması.
Ev ve bakım yükümlülüklerinde eşitsizlikle mücadele konusunda uluslararası başarılı uygulamalar incelenerek bütüncül politika adımlarının oluşturulması ve hedefler belirlenmesi.
Uluslararası örneklerde olduğu gibi ve ulusal politika belgelerinde yer aldığı üzere iş ve aile yaşamını uyumlaştırma hedefi kapsamında başta çocuk bakım kurumları olmak üzere bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması.
