Anadolu’nun kadim kapısı Ani’de büyük keşif: Orta Çağ sırları gün yüzüne çıkıyor

UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan ve insanlık tarihinin en önemli kavşak noktalarından biri kabul edilen Kars’taki Ani Ören Yeri, yeni kazı sezonuyla birlikte geçmişin gizemlerini aralıyor. Hem Orta Asya’dan Ön Asya’ya geçiş rotası hem de Kafkaslar’dan Anadolu’ya ilk giriş kapısı olma özelliği taşıyan kadim kentte, taşınır ve taşınmaz kültür varlıklarını kurtarmak amacıyla 5 farklı noktada hummalı bir çalışma yürütülüyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Kafkas Üniversitesi iş birliğiyle gerçekleştirilen kazılar, bölgenin Türk-İslam mimarisi açısından taşıdığı benzersiz değeri bir kez daha gözler önüne seriyor.

100 Kişilik Dev Ekip Sahada: Medeniyetlerin Beşiği Aydınlanıyor

Tarih boyunca Bagratlı Hanedanlığı'ndan Bizans'a, Büyük Selçuklu'dan Osmanlı Devleti'ne kadar pek çok küresel güce ev sahipliği yapan ve farklı inançların yüzyıllarca bir arada barış içinde yaşadığı Ani, tam anlamıyla bir açık hava müzesi niteliğinde. Sanat tarihçileri, arkeologlar, mimarlar ve restoratörlerden oluşan 100 kişilik uzman bir ekip, toprak altındaki saklı mirası kurtarmak için zamana karşı yarışıyor. Kazı başkanı Doç. Dr. Muhammet Arslan liderliğinde yürütülen çalışmalarda, sadece kazı değil, çıkarılan mimari kalıntıların geleceğe aktarılması için titiz konservasyon süreçleri de işletiliyor.

Türk-İslam Medeniyetinin Anadolu’daki İlk İzleri

Ani’nin tarihsel kırılma noktalarına dikkat çeken Kazı Başkanı Doç. Dr. Muhammet Arslan, kentin Selçuklu Sultanı Alparslan tarafından 1064 yılında fethedilmesiyle kaderinin değiştiğini vurguluyor. Arslan, şu değerlendirmelerde bulunuyor:

"Ani, Türklerin Anadolu'ya giriş kapısı olmasının yanı sıra, buradaki Türk-İslam tarihinin de başlangıç noktasıdır. Camisi, hamamı, mescidi, çarşısı ve sivil mimari örnekleriyle, Anadolu'daki Türk-İslam medeniyetinin ilk ve en ihtişamlı örneklerini bu topraklarda görüyoruz."

Yağhaneden Selçuklu Çarşısına: 5 Noktada Yoğun Mesai

Bu sezon yürütülen kazı çalışmaları, kentin sosyal ve ekonomik hafızasını barındıran kritik alanlara odaklanmış durumda. Ekipler şu an aktif olarak; Selçuklu çarşısı, sivil konut alanları, tarihi mezarlık ve kentin zengin ticari ağının en somut kanıtı olan tarihi yağhanede kazı yürütüyor. Toprak altından çıkarılan her bulgu, Orta Çağ’ın küresel ticaret merkezlerinden biri olan Ani'nin günlük yaşamına dair yeni pencereler açıyor.

Konforlu Turizm ve Ziyaretçi Rekoru Hedefi

Kars'ın son yıllarda Sarıkamış, Çıldır Gölü ve tarihi şehir merkeziyle yakaladığı turizm ivmesinin merkezinde Ani Ören Yeri bulunuyor. Kültür turizmini daha nitelikli hale getirmek için altyapı çalışmalarına da hız verildi. Geçtiğimiz yıllarda başlatılan "Suriçi Yürüyüş Yolları" projesinin tamamlanmasıyla, yerli ve yabancı turistlerin alanı çok daha konforlu ve planlı bir güzergah üzerinden ziyaret etmesi hedefleniyor.

2025 yılında yaklaşık 450 bin turisti ağırlayarak tarihi bir rekora imza atan Ani Ören Yeri'nde, 12 aya yayılan kesintisiz kazı, koruma ve çevre düzenleme çalışmaları sayesinde 2026 yılında bu başarının çok daha ileriye taşınması bekleniyor.