Aydın’ın merkezine sadece 3 kilometre mesafede yer alan ve zeytin ağaçlarının gölgesinde saklanan Tralleis Antik Kenti, tarih meraklılarını heyecanlandıran muazzam bir keşfe ev sahipliği yapıyor. Efeler ilçesinde devam eden arkeolojik çalışmalarda, yaklaşık 2 bin yıl önce antik dünyanın sporcularını yetiştiren devasa bir yüzme havuzu tamamen gün yüzüne çıkarıldı. 40 bin metrekarelik devasa bir hamam-gymnasium (eğitim ve spor) kompleksinin kalbinde yer alan bu yapı, antik çağın sosyal ve sportif yaşamına dair ezber bozan detaylar sunuyor.
Kazı başkanlığını Aydın Adnan Menderes Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Çekilmez’in üstlendiği çalışmalar, Kültür ve Turizm Bakanlığının "Geleceğe Miras" projesi kapsamında büyük bir titizlikle yürütülüyor.
Dönemin "Olimpik" Standardı: 37 Metrelik Dev Havuz
Geçtiğimiz yıl başlayan yoğun kazı çalışmalarının ardından tamamen temizlenen yapının, döneminin standartlarına göre "olimpik" sayılabilecek ölçülerde olduğu belirtildi. Yapılan ölçümlerde havuzun 37 metre uzunluğa, 12 metre genişliğe ve tam olarak 1,5 metre derinliğe sahip olduğu belirlendi.
Prof. Dr. Murat Çekilmez, havuzun boyutlarının tesadüfi olmadığını vurgulayarak şu bilgileri paylaştı:
"Antik Çağ'da havuz derinlik standardı genellikle 1,5 metre civarındaydı ve bu havuzda da tam olarak bu ölçüyle karşılaşıyoruz. Burası sadece bir serinleme alanı değil, aynı zamanda diğer kentlerdeki yarışmalara katılacak profesyonel sporcuların yetiştirildiği bir eğitim merkeziydi. Havuzun belirli standartlarda inşa edilmiş olması, sporcuların antrenman kalitesi açısından büyük önem taşıyordu."
Günde 5 Bin Kişinin Uğrak Noktası
Tralleis’teki bu devasa kompleksin, antik dönemin en hareketli sosyal alanlarından biri olduğu tahmin ediliyor. Araştırmacılar, hamam ve hemen arkasında yer alan gymnasium alanını günde yaklaşık 3 ila 5 bin kişinin ziyaret ettiğini öngörüyor.
Aynı anda yaklaşık 300 kişinin yüzebileceği kapasitedeki soğuk su havuzu, özellikle kavurucu yaz aylarında kentin en popüler buluşma noktasıydı. Gymnasiumda zorunlu eğitim alan çocukların fiziksel gelişimleri için yüzme öğrenmesi şart koşuluyordu ve bu devasa havuz, çocukların ilk yüzme derslerini aldığı bir okul görevi görüyordu.
2 Bin Yıl Önceki Mühendislik Harikası: 56 Kilometrelik Su Hattı
Keşfin en dikkat çekici yönlerinden biri de havuzun su tedarik ve tahliye altyapısı oldu. Antik mühendislerin, kentin kuzeyindeki dağlardan tam 56 kilometre boyunca uzanan gelişmiş bir su kemeri ve kanal sistemiyle havuzu beslediği ortaya çıktı.
Üstü açık olarak tasarlanan havuzun temizliğine de büyük önem veriliyordu. Kazılarda keşfedilen dev tahliye kanalları, havuzun kirlendiği anda suyunun hızla boşaltılmasını, temizlenmesini ve dağlardan gelen taze kaynak suyuyla yeniden doldurulmasını sağlıyordu.
Antik Havuz Yeniden Suyla Buluşacak
Arkeoloji dünyasında büyük yankı uyandıran bu keşif için çalışmalar henüz noktalanmış değil. Kazı ekibi, restorasyon ve koruma çalışmalarının tamamlanmasının ardından tarihi havuzu 2 bin yıl sonra yeniden suyla doldurmayı hedefliyor. Proje tamamlandığında, ziyaretçiler antik çağın sporcularının kulaç attığı bu büyüleyici atmosferi yerinde deneyimleme fırsatı bulacak.
