Çanakkale’nin Ayvacık ilçesi Gülpınar köyündeki Apollon Smintheus Kutsal Alanı’nda, 2026 yılı kazı çalışmaları sırasında 1500 yıllık dibek ve 1300 yıllık depo küpleri tespit edildi.
Ayvacık’a bağlı Gülpınar köyündeki Apollon Smintheus Kutsal Alanı’nda 1980 yılında başlayan kazı ve restorasyon çalışmaları, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izniyle Çanakkale Valiliği koordinesinde yürütülüyor. 2011 yılından beri İçdaş A.Ş. ve yaklaşık 3 yıldır yeni destekçi Hydro Works Mühendislik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin resmi sponsorluğunda devam eden kazı çalışmaları, Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Davut Kaplan başkanlığında, 5 işçi ve 4 gönüllü stajyer öğrenci ile gerçekleştiriliyor.
Yaklaşık 2 hafta önce başlayan 2026 yılı arkeolojik kazı çalışmaları, Apollon Smintheus Kutsal Alanı’nın batı kısmında yer alan ‘Batı Hamamı’nda sürüyor. Hamamlar bölgesi olarak adlandırılan bu alanda, 3’üncü hamamda yapılan kazı çalışmalarında, ilk Hristiyanlara ait 1500 yıllık dibek ile son Hristiyanlara ait 1300 yıllık depo küpü tespit edildi.
Geçmiş yıllara ait kazı çalışmalarında tespit edilen hamamda, detaylı kazı çalışmaları başlatıldı. Bu süreçte yaklaşık 1700 yıllık caldarium denilen sıcak mekanın ısıtma sistemleri keşfedildi. Ayrıca, tabandan ısıtma olarak adlandırılan hypocaust sistemleri de ortaya çıkarıldı. Bu bulgularla, Roma hamamlarının çalışma prensipleri gün yüzüne çıkarılmaya çalışılıyor. Halen lüks konutlarda ve rezidanslarda kullanılan yerden ısıtma sisteminin, Romalılar tarafından yaklaşık 1700 yıl önce kullanıldığı tespit edildi.
Prof. Dr. Davut Kaplan, Apollon Smintheus Kutsal Alanı’nda yapılan bu çalışmalar hakkında bilgi vererek, "Apollon Smintheus Kutsal Alanı’nın ‘Batı Hamamı’nda, hamamlar bölgesi olarak adlandırılan bir bölgede 3’üncü hamamın kazısına devam ediyoruz. Geçen yıl başlamıştı, bu sonbaharda kazıyı sonlandırmıştık. Şimdi hamamın giriş bölümünde çalışmalara devam ediyoruz. Apodyterium bölümüne sondaj yaptık ve şu anda zemine ulaştık. Apollon Smintheus Kutsal Alanı’nın mimarisi, pagan inancının yasaklanmasının ardından Hristiyanlar tarafından yeniden değerlendiriliyor. Geç Antik Çağ’a ait yeni bir yerleşim yeri mevcut. İki farklı tabaka tespit ettik. Bunlardan biri, ilk Hristiyanların yaşam alanıdır. Burada tarımın egemen olduğu bir yerleşim mevcuttur. Hristiyanlık dönemine ait bulgular, tarımla doğrudan ilişkilidir" dedi.
Prof. Dr. Kaplan, kazıların sonuçlarının tarım ürünleri ile ilgili malzemeleri içerdiğini belirtti. "Burada ortaya çıkan ilk Hristiyanlara ait olan dibek, geçmişte tarımla uğraşan toplumların yaşadığına dair önemli bir bulgu. Ancak, bölge dönem dönem istilalara maruz kalmış ve tarım toplumu zaman zaman maddi zorluklarla karşılaşmıştır. Hristiyanlığın zayıfladığı dönemlerdeki yerleşim hakkında bilgiye sahibiz. Yine, son Hristiyanlara ait yaklaşık 1200-1300 yıllık depo küpleri bulduk ve bunların temizliğine başladık. Roma döneminde bu alanda hamamlar yaygın şekilde kullanılmıştır. Ancak, Hristiyanların hamamlara rağbet ettiğini söyleyemeyiz. Sonrasında buranın daha çok tarım ve hayvancılıkla uğraşan bir Hristiyan toplumuna ev sahipliği yaptığını görüyoruz" diye konuştu.
Bin 500 yıllık dibek ve bin 300 yıllık depo küpleri bulundu
