Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı (TÜYEK), medeniyet mirasını dijital çağa taşıyan kapsamlı bir projeye imza atıyor. Yüzyıllar boyunca korunan binlerce el yazması ve nadir matbu eser, uluslararası standartlarda dijitalleştirilerek internet ortamında kamuoyunun kullanımına sunuldu. Dünyanın en geniş kapsamlı yazma eser portalı olma niteliği taşıyan platform, araştırmacılardan yoğun ilgi görüyor.
Kültürel Mirasa Küresel Erişim ve Rekor İlgi
Uygulama sayesinde haftanın her günü ve günün her saati incelenebilen dijital platform, kısa sürede geniş bir kullanıcı kitlesine ulaştı. Açıklanan son verilere göre üye sayısı 30 bini aşan portal, 1 milyon 366 binden fazla ziyaretçi ağırladı. Platform üzerinde gerçekleştirilen 5,8 milyonu aşkın eser görüntülemesinin yanı sıra 15 milyondan fazla sayfa incelendi, 1,6 milyon sayfa ise araştırmacılar tarafından indirildi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, konuya ilişkin değerlendirmesinde, tarihi ve ilmi birikimin zaman ile mekân sınırları olmaksızın erişilebilir hale geldiğini vurguladı. Eserlerin hem korunması hem de geniş kitlelere ulaştırılması hedeflenirken, sürece katkı sağlayan uzman ve restoratörlerin titiz çalışmalarına dikkat çekildi.
Koruma Standartları ve Yüksek Çözünürlüklü Belgeleme
Geçmişi 1500 yıla kadar uzanan yazma eserlerin dijitalleştirilmesi, fiziksel bütünlüğe zarar vermeyen özel tekniklerle yürütülüyor. Süreçte yer alan uzman konservatörler, her bir yapıtı detaylı incelemelerden geçirdikten sonra yüksek çözünürlüklü çekim aşamasına geçiyor. Uluslararası kataloglama standartlarına göre hazırlanan bibliyografik kayıtlar sayesinde eserler, araması kolay ve düzenli bir veri yapısıyla sunuluyor.
Bu yöntem, eserlerin fiziksel olarak sürekli raflardan indirilmesini engelleyerek kullanım kaynaklı yıpranmaların önüne geçiyor. Aynı zamanda olası doğal afetlere ve zamana bağlı bozulmalara karşı kültürel varlıkların dijital bir yedeği oluşturuluyor.
Yapay Zekâ Destekli Gelecek Vizyonu
TÜYEK, dijitalleştirme süreçlerini yalnızca görüntü aktarımıyla sınırlı tutmayıp yeni teknolojileri de sisteme entegre etmeyi sürdürüyor. Düzenlenen akademik çalıştaylar ve teknik toplantılarla görüntü kalitesi, veri işleme ve kataloglama standartları sürekli geliştiriliyor.
Kurum, yapay zekâ altyapısını kullanarak el yazması metinlerin otomatik işlenmesi, dizinlenmesi ve metin aktarımı süreçlerinde yeni denemeler gerçekleştiriyor. Araştırmacıların veri künyelerine ve dijital nüshalara erişebildiği platforma www.yek.gov.tr adresi üzerinden ücretsiz üyelik imkânıyla ulaşılabiliyor.
