Doğu’nun kültür merkezlerinden Erzurum’da, sahafların özenle koruduğu nadide bir eser, edebiyat dünyasında heyecan yarattı. Fransız yazar Victor Hugo’nun ölümsüz eseri Sefiller’in, Avanzade Mehmet Süleyman çevirisiyle basılmış Osmanlıca nüshası, şehrin derin kültürel hafızasını bir kez daha gözler önüne serdi.
Erzurum, tarihsel kimliğinin yanı sıra barındırdığı edebî mirasla da şaşırtmaya devam ediyor. Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği Erzurum Şubesi’nden Taner Özdemir’in yürüttüğü sahaflar araştırması sırasında keşfedilen bu nadir baskı, Osmanlı döneminin Batı edebiyatına olan ilgisini ve çeviri faaliyetlerindeki titizliği somut bir şekilde ortaya koyuyor.
Osmanlı matbaacılığının izlerini taşıyor
Yıllardır sahaf Okay Sönmez tarafından büyük bir dikkatle saklanan kitap, sadece bir roman değil, aynı zamanda dönemin yayıncılık anlayışına dair önemli ipuçları sunuyor. Eserin cilt yapısı, kullanılan kâğıt türü ve matbaa karakterleri, yirminci yüzyılın başlarındaki okuma kültürünün estetik ve teknik detaylarını yansıtıyor. Sayfalardaki yıpranmış doku, kitabın bugüne ulaşan uzun ve meşakkatli yolculuğunun bir nişanesi olarak kabul ediliyor.
Kültürel hafızanın sessiz tanığı
Keşfi değerlendiren araştırmacı Taner Özdemir, bu eserin sadece edebiyat tarihi için değil, Osmanlı’nın entelektüel dönüşüm süreci için de paha biçilemez bir belge olduğunu vurguluyor. Özdemir, "Bu baskı, geçmişin okuma alışkanlıklarını ve dönemin çeviri dünyasını anlamak adına elimizdeki en kıymetli anahtarlardan biri," ifadelerini kullanıyor.
Akademik inceleme süreci başlıyor
Sahaf Okay Sönmez, Osmanlıca eserlere yönelik artan ilgiden duyduğu memnuniyeti dile getirerek, bu tür tarihî belgelerin gelecek nesillere aktarılmasının bir sorumluluk olduğunu ifade ediyor. Kitabın tam baskı tarihi, basıldığı matbaa ve o dönemdeki okur kitlesi üzerindeki etkilerinin belirlenmesi için uzmanların detaylı bir çalışma yapması bekleniyor. Erzurum’daki bu keşif, şehrin sadece tarihî değil, edebî açıdan da keşfedilmeyi bekleyen daha pek çok gizli hazineye ev sahipliği yaptığını kanıtlıyor.
