Erzurum’da bir sahafta, eski Azerbaycan Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev’in danışmanı İrfan Ülkü’nün özel kalemi Ali Asker’e ait kitaplık arşivi gün yüzüne çıktı. Bu arşivde, Türkiye’de eşi benzeri bulunmayan, çoğu orijinal dillerinde basılmış nadir eserler korunuyor.
İstanbul’da yaklaşık 20 yıl önce kapanmak üzere olan bir sahaf dükkanından satın alınan 3 bin kitaplık koleksiyon, Erzurumlu sahaflar tarafından kente geri getirildi. Kitapların büyük kısmının Azerbaycan tarihi, siyaseti ve edebiyatına ait olduğu, Kiril alfabesi, Azerbaycan Türkçesi, İngilizce ve Fransızca dillerinde basıldığı belirlendi. Koleksiyondaki eserler, 1930’lu yıllardan 1995 yılına kadar uzanan geniş bir dönemi yansıtıyor.
İncelemelerde, arşivde dünya siyasi tarihine yön veren birçok gizli ve nadir eser tespit edildi. Eserler arasında, Mustafa Kemal Atatürk’ün 100. yaşına özel 1981 yılında basılan Fransızca kitap, Sovyet Rusyası’nın yumuşak devrim sürecini anlatan Gorbaçov kitabı, Rusya’nın Çeçenistan politikasını işleyen eserler, Espinoza’nın gizli belgeleri ve KGB istihbarat teşkilatına ait kitaplar ile Irak’ın eski lideri Saddam Hüseyin’in dönemine ait İngilizce eserler yer alıyor. Edebi açıdan dikkat çeken eserler arasında, Jane Eyre’in 1942 Fransızca baskısı, Émile Zola’nın Türkçe baskısı olmayan ‘La Terre’ adlı eseri ve Boris Pasternak’ın nadir İngilizce kitapları bulunuyor.
Sahaf işletmecisi Okay Sönmez, elindeki tarihi koleksiyonun detaylarını şu şekilde aktardı: "Yaklaşık 20 yıl önce Haydar Aliyev’in danışmanlığını yapmış İrfan Ülkü’nün özel kalemi Ali Asker’in kitaplığı, İstanbul’da bir sahaf tarafından satın alınıyor. Sahaf kapanırken bizim haberimiz oldu. Ben de abimle birlikte gidip kitapları aldık. Şu anda elimizde kalan eserler bu bölgede bulunuyor. Kitapların büyük bölümü Azerbaycan ile ilgili, genelde Azeri Türkçesi veya Kiril alfabesiyle basılmış eserlerden oluşuyor. Bunun yanı sıra Rusya dönemiyle ilgili eserler ve birkaç İngilizce kitap da mevcut.”
Sönmez, kütüphanedeki eserlerin önemine dikkat çekerek, "Jane Eyre’in 1942 yılında basılan Fransızca özel bir baskısı mevcut. Ayrıca, Emile Zola’nın Türkçeye hiç çevrilmemiş ‘La Terre’ adlı eseri var. Ayrıca, 1930 ve 1940’lı yıllarda Azerbaycan’da basılmış kitaplar da koleksiyonumuzda mevcut. İngilizce olarak basılmış Boris Pasternak kitapları da yine nadir eserler arasında sayılabilir" dedi.
Haydar Aliyev'in danışmanın kütüphanesi Erzurum'da bir sahafta çıktı
