Anadolu tarihinin en köklü yerleşim alanlarından Kayseri'deki Kültepe-Kaniş Örenyeri'nde, 1948 yılından bu yana yürütülen arkeolojik kazılarda tarihi bir dönüm noktasına ulaşıldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü ortaklığıyla sürdürülen çalışmalarda, alandaki 78 yıllık kazı sürecinde ilk kez Helenistik Dönem’e ait mozaik döşemeli bir mimari yapı tespit edildi.
Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu başkanlığındaki uzman ekibin yürüttüğü kazılarda gün yüzüne çıkarılan yapı, Kültepe’nin sadece Tunç Çağı ile sınırlı olmadığını, Helenistik evrede de kritik bir yerleşim odağı olduğunu kanıtladı. Keşifle birlikte aynı alanda üst üste konumlanmış dört farklı kültür katmanının varlığı da belgelendi.
Bakan Ersoy’dan Güney Koreli Paydaşlara Teşekkür
Söz konusu keşfi sosyal medya kanalları üzerinden kamuoyuyla paylaşan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, çalışmanın uluslararası ölçekteki değerine dikkat çekti. Türkiye ile Güney Kore arasındaki bilimsel ve kültürel bağların önemini vurgulayan Ersoy, Türk ve Güney Koreli araştırmacılardan oluşan ortak ekibi tebrik etti.
Bakan Ersoy açıklamasında, Kültepe-Kaniş'in Anadolu'nun tarihsel derinliğinde tuttuğu yere işaret ederek, ortak araştırmalar sayesinde bölgenin az bilinen dönemlerinin tek tek aydınlatıldığını ve Anadolu mirasını evrensel bilim dünyasına kazandırmaya kararlılıkla devam edeceklerini ifade etti.
Türk ve Güney Koreli Arkeologların İkinci Sezon Başarısı
İki ülke kurumları arasında imzalanan mutabakat zaptı doğrultusunda 2025 yılında Warşama Sarayı’nın doğu bölümünde başlatılan ortak kazılar, ikinci sezonunda en önemli meyvesini verdi. MÖ 323 ile MÖ 30 yılları arasını kapsayan Helenistik Dönem’e tarihlendirilen yapının korunan mozaik tabanı; doğu-batı ekseninde 163 santimetre, kuzey-güney ekseninde ise 165 santimetre ebatlarında ölçüldü.
Saha incelemelerinde mevcut tabanın etrafında aynı dokuya ait ek parçaların bulunması, mozaikli alanın özgün döneminde çok daha geniş bir zemini kapladığını ortaya koydu.
MÖ 3. Yüzyılın Mimari Mühendisliği ve Yapım Teknikleri Deşifre Edildi
Arkeologlar, yüzeyde görünen mozaiğin ötesinde, dönemin zemin hazırlama ve döşeme teknolojisine dair teknik detayları da gün ışığına çıkardı. Yapılan incelemelere göre; antik ustalar öncelikle zemini tesviye ederek düzleştirdi, ardından kırma taş ile ince topraktan oluşan sağlam bir temel katmanı oluşturdu. Bu tabakanın üzerine küçük dere çakılları serilerek sıkıştırıldı.
Mozaik yüzeyinin oluşturulmasında ise seramik parçaları, kireç harcı ve çeşitli bağlayıcı malzemelerin bir arada kullanıldığı belirlendi. Ulaşılan bu veriler, Kültepe’deki Helenistik mimari yapım yöntemlerinin literatüre kazandırılması açısından eşsiz bir kaynak sunuyor.
Kültepe Kaniş’in Helenistik Kronolojisi Yeniden Yazılıyor
Bugüne kadar yürütülen bilimsel araştırmaların ağırlıklı olarak Tunç Çağı katmanlarına odaklanması sebebiyle Kültepe’nin Helenistik evresi hakkında oldukça kısıtlı bilgi bulunuyordu. Üst üste sıralanan dört ayrı kültür tabakasının tespit edilmesi, yerleşimin söz konusu dönem boyunca yaşadığı mekânsal, mimari ve sosyo-kültürel dönüşümün kesintisiz biçimde izlenmesine olanak sağlıyor.
Elde edilen mimari kalıntılar ve bu katmanlardan çıkarılan küçük buluntular, Kültepe-Kaniş’in kronolojik tarih haritasını çok daha ayrıntılı biçimde şekillendirecek.
UNESCO Dünya Belleği’ndeki Miras Alt Tabakalarda Aranmaya Devam Edecek
MÖ 3. binyıldan başlayarak Roma Dönemi’ne kadar varlığını koruyan Kültepe-Kaniş, Hitit İmparatorluğu öncesinde Kaniş (Neşa) Krallığı’na başkentlik yapmış hayati bir merkez konumunda. Ticaretin merkezi kabul edilen "karum" alanı ve krallık saraylarıyla tanınan örenyerinde çıkarılan yaklaşık 23 bin 500 çivi yazılı kil tablet, UNESCO Dünya Belleği Kütüğü’nde korunuyor.
2014 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne dahil edilen ve bugüne dek toplam alanının yaklaşık yüzde 5’i kazılabilen Kültepe'de çalışmalar hız kesmeyecek. Ortak kazı ekibi, Helenistik katmanlardaki incelemelerin tamamlanmasının ardından sistematik araştırmaları Kaniş Krallığı ve Hitit Dönemi'ne uzanan derin alt tabakalarda sürdürmeyi hedefliyor.
