Milli Mücadele’nin kaderini değiştiren Sakarya Meydan Muharebesi’nde kritik bir rol üstlenen ve efsane pilot Vecihi Hürkuş’un kanatlarında hayat bulan ‘İsmet Tayyaresi’, Muğla’da aslına uygun olarak inşa edilen maketiyle yeniden gün yüzüne çıktı.
Muğla Büyükşehir Belediyesi, Türk havacılık tarihinin en özel hikayelerinden birine ev sahipliği yapıyor. Menteşe ilçesindeki Uğur Mumcu ve Atatürk bulvarlarının kesişim noktasında sergilenmeye başlanan İsmet Tayyaresi’nin birebir ölçülerdeki maketi, bölgenin Milli Mücadele’ye verdiği eşsiz desteği simgeliyor.
Kuşadası’nda başlayan zorlu yolculuk
İngilizler tarafından Yunan kuvvetlerine teslim edilmek üzere Londra’dan havalanan ve rotasını şaşırarak Kuşadası yakınlarına düşen uçak, Türk tarihinin akışını değiştiren bir süreci başlattı. Enkazın kontrolünü ele geçiren Türkler, İtalyanlarla yapılan diplomatik görüşmelerin ardından uçağın parçalarını koruma altına aldı. O dönem güvenli bir liman olarak görülen Muğla’ya deve ve at arabalarıyla gizlice taşınan parçalar, yerel ustaların elinde yeniden hayat buldu.
Muğla sanayisinde birleşen güçler
Uçağın yeniden uçabilir hale getirilmesi için Ankara’dan görevlendirilen Makinist Eşref Bey; Muğlalı marangoz Mehmet Köseoğlu, tüfekçi Emir Bekiroğlu Sadık ve demirci Salih Madanoğlu ile birlikte hummalı bir çalışma yürüttü. Tamiratın tamamlanmasının ardından, Türk havacılığının öncü ismi Vecihi Hürkuş, 1921 yılının Ağustos ayında Muğla’ya gelerek uçağın deneme uçuşlarını gerçekleştirdi.
Sakarya’da kırılma noktası oldu
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bayram Akça, uçağın sadece bir hava aracı değil, aynı zamanda Milli Mücadele’nin sembolü olduğunu vurguluyor. Akça, "Sakarya Savaşı, Viyana’dan beri süregelen savunma stratejisinin sonu ve büyük taarruzun başlangıcıydı. İsmet Tayyaresi, bu süreçte 24 kez keşif uçuşu yaparak zaferin kazanılmasında Muğla’nın da büyük bir pay sahibi olmasını sağladı" ifadelerini kullandı.
İsmini Vecihi Hürkuş koydu
Uçağa ‘İsmet’ ismini bizzat Vecihi Hürkuş’un verdiğini belirten Prof. Dr. Akça, bu tercihin derin bir anlam taşıdığını ifade ediyor: "İsmet, korumak ve himaye etmek anlamına gelir. Hürkuş, uçağın bir daha zarar görmemesi ve görevini başarıyla tamamlaması temennisiyle bu ismi seçmiştir."
De-Havilland-9 modeline sahip olan ve 180 km/s hıza ulaşabilen bu tarihi uçak, bugün Muğla’da sergilenen maketiyle hem geçmişin kahramanlarına selam gönderiyor hem de gelecek nesillere bağımsızlık mücadelesinin teknik ve manevi detaylarını aktarıyor.
