Çalıştayın açılışında konuşan MESAM Yönetim Kurulu Başkanı Recep Ergül, meslek birliklerinin son beş yıldaki ortak mücadelesinin meyvelerini verdiğini ifade etti. Ergül, Türkiye’nin fikri mülkiyet hakları sıralamasında dünya genelinde 32. sıraya yükseldiğini belirterek, genişletilmiş lisanslama modelinin telif sorunlarını temelden çözebileceğini vurguladı.
MSG Yönetim Kurulu Başkanı Ferhat Göçer, sanat dünyasının kritik bir eşikte olduğunu dile getirerek, alınan kararların sektörün kaderini belirleyeceğini söyledi. Göçer, Türkiye’nin yapay zeka konusundaki adımlarının küresel ölçekte yol gösterici olabileceğine dikkat çekti. MÜYAP Yönetim Kurulu Başkanı Bülent Seyhan ise temel sorunun yasal mevzuat eksikliği olduğunu işaret ederek, mevzuatın tamamlanmasıyla yapay zeka kaynaklı sorunların daha hızlı çözüleceğini belirtti. T.C. Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alparslan, sanatçıların haklarını korumak adına meslek birlikleriyle iş birliği içinde çalışacaklarını ve dünyaya örnek olacak modeller geliştireceklerini ifade etti.
Yapay Zekanın Hukuki Boyutu ve Hak Sahipliği Tartışıldı
Üç ayrı oturum halinde düzenlenen çalıştayın ilk bölümünde “Yapay Zeka ve Hak Sahipliği” konusu ele alındı. Prof. Dr. Gül Okutan Nilsson, Dr. Eda Çataklar ve Dr. Muhammed Furkan Akıncı; yapay zeka ile üretilen içeriklerin hukuki statüsünü ve bu çıktıların “eser” vasfı taşıyıp taşımadığını değerlendirdi. Sunumlarda ayrıca, yapay zeka modellerinin eğitimi sırasında kullanılan mevcut eserlerin lisanslama süreçleri ve telif hukukunun bu yeni teknolojiye uyumu üzerinde duruldu.
İkinci oturumda Prof. Dr. Mustafa Ateş moderatörlüğünde, Prof. Dr. Cahit Suluk ve İrem Toprakkaya, yapay zeka çıktılarının yarattığı hak ihlallerine karşı “Genişletilmiş Toplu Lisanslama” modelini bir çözüm önerisi olarak sundu. Bu modelin sektörel uygulamaları ve hukuki altyapısı detaylandırıldı.
Uluslararası Perspektif ve Sektörel İtirazlar
CISAC temsilcisi Mitko Chatalbashev moderatörlüğündeki üçüncü oturumda, Avrupa ve dünyadaki güncel hukuki gelişmeler paylaşıldı. CISAC temsilcisi Natasha Mangal ve GESAC temsilcisi Burak Özgen, Avrupa Birliği’ndeki mevzuat yaklaşımlarını ve devam eden yapay zeka davalarını aktardı. Chatalbashev, Türkiye’nin telif alanında Doğu Avrupa ülkeleriyle benzerlik taşıdığını ve hızlı bir gelişim sergilediğini belirterek, genişletilmiş lisanslama modelinin başarısı için Türkiye’ye her türlü desteği vermeye hazır olduklarını ifade etti.
Müzik endüstrisi temsilcileri ise yapay zeka şirketlerinin “adil kullanım” savunmasına karşı çıktı. MÜYAP Genel Koordinatörü Bülent Forta, telif probleminin sektörün en acil gündemi olduğunu vurgularken; Zoom Music’ten Engin Akıncı, yapay zekayı sürekli beslenmesi gereken bir yapıya benzeterek kreatif gücün el değiştirdiğine dikkat çekti. Gripin grubunun solisti Birol Namoğlu ise algoritmalarla olan mücadelenin sürdüğünü ve insan müdahalesinin önemini dile getirdi.
Çalıştay Çıktıları Yasa Tasarısına Dönüşecek
Gün sonunda yapılan değerlendirmelerde, sektörün ortak bir iradeyle hareket etmesi gerektiği sonucuna varıldı. Genişletilmiş lisanslama modelinin Türkiye için en uygun çözüm olduğu teyit edilirken, çalıştaydan elde edilen tüm verilerin bir yasa tasarısı haline getirilerek T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’na sunulması kararlaştırıldı. Kapanışta konuşan Ferhat Göçer ve Recep Ergül, yasaklayıcı değil kapsayıcı bir yaklaşımla, hızlı ve kararlı adımlar atarak telif mücadelesini yasal zemine taşıyacaklarını belirterek çalıştayı sonlandırdı.
