Kahramanmaraşlı ipek koza sanatçısı Nuray Taşkıran, Kütahya’da düzenlenen Germiyan Festivali kapsamında açtığı sergide hem unutulmaya yüz tutan ipek koza sanatını tanıttı hem de Anadolu kültürünün önemli sembollerinden biri olan Mor Cepken geleneğini ziyaretçilerle buluşturdu. Geleneksel değerleri modern tasarımlarla harmanlayan Taşkıran, eserleriyle kültürel mirası yaşatmayı amaçladığını söyledi.
Festival alanında sergilenen çalışmalar arasında ipek kozasından hazırlanan broşlar, kolyeler, teraryumlar, dekoratif tablolar, gelin ve nişan çiçekleri ile özel günlerde kullanılan süsleme ürünleri yer aldı. Ziyaretçilerin yoğun ilgi gösterdiği stantta, ürünlerin hikâyeleri ve taşıdıkları kültürel anlamlar da anlatıldı.
Sergisinin en dikkat çekici çalışmalarından birinin Mor Cepken temalı broşlar olduğuna dikkat çeken Taşkıran, bu geleneğin geçmişte Anadolu’da kadınların yaşadıkları sorunları topluma duyurmak için kullandıkları önemli bir iletişim aracı olduğunu ifade etti.
“Cepkeni gören herkes kadının bir sorun yaşadığını anlardı”
Mor Cepken’in yalnızca bir kıyafet değil, aynı zamanda toplumsal dayanışmanın ve kadın haklarına verilen değerin sembolü olduğunu dile getiren Taşkıran, “Annelerimizin kız çeyizlerine koyduğu Mor Cepken, kadınların yaşadığı sıkıntıları sessiz bir şekilde topluma duyurmasını sağlayan önemli bir gelenekti. Kadın evinde mutsuz olduğunda, eşinden ilgi görmediğinde ya da şiddete maruz kaldığında bu cepkeni giyerek köy meydanına çıkardı. Cepkeni gören herkes kadının bir sorun yaşadığını anlardı.” dedi.
Bunun üzerine köy halkının devreye girdiğini, erkeğe çeşitli sosyal yaptırımlar uygulandığını belirten Taşkıran, “Selam verilmez, sohbetine alınmaz, toplum içerisinde yalnız bırakılırdı. Amaç aile içerisindeki huzurun yeniden sağlanması ve kadının yaşadığı mağduriyetin giderilmesiydi.” şeklinde konuştu.
Kadının Mor Cepken’i üzerinden çıkarmasının, sorunların çözüldüğü anlamına geldiğini vurgulayan Taşkıran, “Eğer kadın cepkeni çıkarıyorsa evlilik yeniden huzur içinde devam ederdi. Ancak çıkarmıyorsa bu durum evliliğin sona ereceğinin göstergesi olurdu. Atalarımız bize bir rengin bile ne kadar güçlü anlamlar taşıyabileceğini göstermiştir. Aynı zamanda toplumun kadınlara karşı ne kadar duyarlı olduğunu da bu gelenekten anlayabiliyoruz.” dedi.
Tasarımlarını geçmişle günümüz arasında bir köprü kurarak oluşturduğunu ifade eden Taşkıran, hazırladığı broşlarda mor rengin anlamını yaşatmaya çalıştığını belirtti. İpek kumaş ve ipek kozasını bir araya getirerek hazırladığı tasarımlar, geleneksel sanatların çağın ihtiyaçlarına uygun şekilde yeniden yorumlandığını gösteriyor.
Taşkıran, ipek kozasını aksesuar yapımında kullanmakla kalmayıp; tablolar, duvar süsleri, teraryumlar gibi birçok üründe de değerlendirdiğini anlattı. “Günümüzde kullanılan hediyelik eşyalarla entegre ederek hem geleneksel bir sanatı yaşatıyor hem de doğal ürünlerin kullanımını artırmaya çalışıyoruz.” dedi.
Yapay malzemeler yerine doğaya zarar vermeyen doğal ürünlerin tercih edilmesini önemseyen Taşkıran, ipek kozasından hazırlanan çiçek ve süsleme ürünlerinin son yıllarda daha fazla ilgi gördüğünü ifade etti. Ziyaretçilerin ürünleri ilk gördüklerinde şaşkınlık yaşadığını ancak hikâyesini öğrendikten sonra büyük bir ilgi gösterdiklerini kaydetti.
Kültürel değerlerin unutulmaması için sanatın önemli bir araç olduğunu belirten Taşkıran, Germiyan Festivali gibi organizasyonların geleneksel el sanatlarının tanıtılması açısından büyük bir öneme sahip olduğunu vurguladı. Festival boyunca çok sayıda ziyaretçiyi ağırlayan sanatçı, hem ipek koza sanatını hem de Mor Cepken geleneğinin taşıdığı toplumsal mesajı yeni nesillere aktarmaya devam edeceğini sözlerine ekledi.
KAHRAMANMARAŞLI İPEK KOZA SANATÇISI NURAY TAŞKIRAN, KÜTAHYA'DA DÜZENLENEN GERMİYAN FESTİVALİ KAPSAMINDA AÇTIĞI SERGİDE HEM UNUTULMAYA YÜZ TUTAN İPEK KOZA SANATINI TANITTI HEM DE ANADOLU KÜLTÜRÜNÜN ÖNEMLİ SEMBOLLERİNDEN BİRİ OLAN MOR CEPKEN GELENEĞİNİ ZİYARETÇİLERLE BULUŞTURDU.
