Altı yıl önce Orhan Pamuk, Masumiyet Müzesi için hazırlanan bir televizyon uyarlamasının özetini inceledi. Yapım şirketinin, 1970 ve 80’lerin İstanbul’unda geçen ve saplantılı bir aşkı konu alan yaklaşık 500 sayfalık romanı ekrana uyarlarken olay örgüsünde kapsamlı değişiklikler yaptığı belirtildi. Anlatının yönünü değiştiren sahnelerin eklenmesi üzerine Pamuk, hikayenin haklarını geri almak amacıyla yapım şirketine dava açtı.
Pamuk, İstanbul’da ailesinin inşa ettiği ve çocukluğunun geçtiği binanın en üst katındaki ofisinde The New York Times’a yaptığı açıklamada, “O dönem kâbuslar görüyordum; Kaliforniya'daki avukata benim standartlarıma göre çok büyük paralar ödüyordum ve hikayeyi yazdıkları gibi çekecekler diye endişeleniyordum,” ifadelerini kullandı.
2022 yılında davayı kazanan Pamuk, projeyi bu kez bir Türk yapım şirketi olan Ay Yapım ile yeniden başlattı. Yazar, hikâye üzerindeki kontrolünü koruma şartıyla süreci sürdürdü. Dizi, dört yıllık çalışmanın ardından Cuma günü Netflix’te yayımlandı.
Kariyerde Gecikmiş Bir Dönüm Noktası
Netflix prömiyeri, 73 yaşındaki yazarın kariyerinde önemli bir gelişme olarak kayda geçti. 2006 yılında Nobel Edebiyat Ödülü’ne layık görülen Pamuk, “Tabii ki her romancı romanının filme çekilmesini ister. Çoğu zaman motivasyon para ya da popülerliktir ve ben bu kusurları taşıyorum,” dedi.
Nişantaşı’nda varlıklı bir ailede doğan Pamuk, mimarlık eğitimini yarıda bıraktıktan sonra edebiyata yöneldi. Romanlarında Türkiye’nin Osmanlı geçmişi, Batılılaşma süreci ve bu iki alan arasındaki gerilimleri ele aldı. Kara Kitap, Benim Adım Kırmızı ve Kar adlı eserleri uluslararası alanda tanındı. Nobel Komitesi, ödül gerekçesinde Pamuk’un “kültürlerin çatışması ve iç içe geçmesi için yeni semboller keşfettiğini” ifade etti.
Değişen İstanbul ve Gerçek Bir Müze
Pamuk’un eserlerinde İstanbul önemli bir yer tutuyor. Yazar, gençliğinde bulunduğu mahalledeki ahşap evlerin yerini apartmanların, kafelerin ve kalabalık kaldırımların aldığını belirtti. Bir dönem kendisinin ve karakterlerinin uğrak noktası olan “Alaaddin’in Dükkanı”nın bir erkek giyim mağazası zincirine dönüştüğünü, yıkılan lisesinin yerinde ise bir alışveriş merkezi bulunduğunu söyledi.
2008 yılında yayımlanan Masumiyet Müzesi, genç ve yoksul bir tezgahtar olan Füsun’a aşık olan Kemal’in hikâyesini anlatıyor. Kemal, aşkının hatırası olarak tuzluklardan tokalara ve 4213 sigara izmaritine kadar çok sayıda nesne biriktiriyor. Pamuk, 2012 yılında bu nesnelerden oluşan gerçek bir “Masumiyet Müzesi”ni İstanbul’da açtı.
Sıkı Denetim ve Sözleşmesiz Süreç
Pamuk, 2019 yılında ismi açıklanmayan bir Hollywood yapım şirketiyle anlaşma yaptı ancak senaryoda Kemal’in Füsun’u hamile bırakması gibi değişiklikler planlanması üzerine anlaşmayı feshetti. “Bu çok fazla değişiklikti. Bunu yaptığınızda kitabın geri kalanı benim kitabım olmaktan çıkıyor,” dedi.
Ay Yapım ile yürütülen yeni süreçte Pamuk, hiçbir avans almadı ve senaryo tamamlanmadan sözleşme imzalamadı. Dizinin hem kitaba hem de İstanbul’daki müzeye atıfta bulunmasını sağladı. Ayrıca ikinci bir sezon olmayacağı garanti altına alındı.
Pamuk, senarist ve yapımcı Kerem Çatay ile her bölümün taslağını defalarca inceledi. Senaryonun son hali tamamlandığında, dokuz bölümün her sayfası hem Pamuk hem de Çatay tarafından imzalandı. Pamuk, “Senaryo bu hale gelince ve bunu çekmezlerse sonlarının Sibirya ya da idam olacağına dair güvence alınca sakinleştim,” ifadelerini kullandı.
Kerem Çatay ise iki yıl süren çalışmanın ardından sözleşme yapılmadığını fark ettiğini belirterek süreci “benzersiz ve zorlu” olarak tanımladı.
Oyuncu Kadrosu ve Yönetmen Tercihi
Dizide Kemal karakterini Selahattin Paşalı, Füsun karakterini ise Eylül Kandemir canlandırdı. Yönetmen koltuğuna Zeynep Günay oturdu. Pamuk, kadın bir yönetmenle çalışmanın romandaki erkek bakış açısına yönelik eleştirileri dengelediğini ve kahramanın perspektifini güçlendirdiğini belirtti.
Dizinin dokuz bölümünü izlediğini ve beğendiğini ifade eden Pamuk, yapımın müzeye daha fazla ziyaretçi çekmesini beklediğini söyledi. Ayrıca dizide, Kemal’in hikâyesini anlatan yazar Orhan Pamuk karakterini kendisi canlandırarak oyunculuk yaptı. Yapımcı Kerem Çatay, Pamuk’un performansı için “İyi iş çıkardı ama o daha iyi bir yazar,” değerlendirmesinde bulundu.
