Rus edebiyatının önemli isimlerinden Faddey Bulgarin’in (1789-1859) kaleme aldığı "İvan Vıjigin" adlı roman, Erkam Temir’in çevirisiyle Türk okuyucusuyla buluştu. Yeditepe Yayınevi tarafından "Soylu Soysuz" adıyla yayımlanan 480 sayfalık eser, 19. yüzyıl Rus edebiyatının uluslararası ölçekte tanınan ilk romanlarından biri olma özelliğini taşıyor.
İlk kez 1829 yılında basılan kitap, Rusya’da geniş bir okur kitlesine ulaşarak edebiyat tarihinin ilk çok satan romanı unvanını elde etti. Yayımlanmasının ardından kısa sürede Fransızca, Almanca, İngilizce, İtalyanca ve Lehçe başta olmak üzere çeşitli dillere çevrilerek uluslararası alanda da okurla buluştu.
Toplumsal yozlaşmaya mizahi bir bakış
Pikaresk roman geleneğinin özelliklerini barındıran eser, ana karakterinin yolculukları üzerinden dönemin Rus toplumunu çok yönlü bir biçimde inceliyor. Taşra bürokrasisindeki rüşvet çarkı, devlet makamlarının kişisel çıkarlar doğrultusunda kullanılması, aristokrat çevrelerin ikiyüzlülüğü, tüccarların hileleri ve adalet mekanizmasındaki bozulmalar romanın temel temalarını oluşturuyor.
Yazar Bulgarin, mizah ve toplumsal hiciv aracılığıyla bireylerin ahlaki zaaflarının yanı sıra dönemin kurumsal işleyişini de sorguluyor. İyilik ve kötülük, erdem ve yozlaşma, gerçek aşk ile çıkar ilişkileri arasındaki çatışmalar anlatının merkezinde yer alıyor.
Rus edebiyatı tarihine farklı bir pencere
Özellikle Aleksandr Puşkin ile yaşadığı edebî ve kişisel çekişmelerle bilinen Faddey Bulgarin, Rus edebiyatı tarihindeki tartışmalı figürler arasında yer alıyor. Buna rağmen kaleme aldığı bu roman, 19. yüzyıl Rus edebiyatının gelişim sürecini ve toplumsal gerçekliğini anlamak açısından önemli bir kaynak olarak değerlendiriliyor.
Erkam Temir’in çevirisiyle ilk kez Türkçeye kazandırılan eser, okurlara Rus edebiyatının oluşum dönemine ve dönemin edebî tartışmalarına yakından bakma imkanı sunuyor.
