Son dönemde Osmanlı Arşivi’nde bulunan önemli bir belge, Şehzade Mustafa’nın Erzurum ile olan bağlantılarını tekrar gündeme taşıdı. Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği Erzurum Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi ve tarih araştırmacısı Taner Özdemir tarafından ortaya çıkarılan bu belge, 29 Zilhicce 960 tarihinde Erzurum Beylerbeyi Ayaş’a gönderilen bir fermanı içeriyor. Bu belge, Şehzade Mustafa’nın 1553 yılında vefatından sonra Erzurum’a ait tarihi olayların anlaşılması açısından büyük önem taşıyor.
Fermanın içeriği ve tarihi önemi:
Taner Özdemir, belgeyi incelediğinde, arşiv özetinde "Merhum Şehzade Mustafa hakkında Erzurum Beylerbeyi Ayaş’a ferman" ibaresinin bulunduğunu ifade etti. Anılan ferman, Şehzade Mustafa’nın ölümünün ardından Ayas Paşa’ya gönderilmiş ve bazı Tatarların "gaybet idüb" diyerek Mustafa’nın yanına kaçtıkları bilgisi de fermanla birlikte aktarılmıştır. Bu durum, Osmanlı yönetimi açısından son derece önemli bir konuyu işaret ediyor.
Mustafa ve Ayas Paşa arasındaki yazışmalar:
Özdemir, Şehzade Mustafa’nın Ayas Paşa ile doğrudan mektuplaştığını ve bu mektuplaşmanın iktidar dinamikleri açısından önemli olduğunu belirtti. Tarihi verilere göre, Şehzade Mustafa, Ayas Paşa’dan kendisine destek vermesini istemişken, Paşa da Mustafa’nın tahta çıkması durumunda kendisini unutmamasını talep etmiştir. Türk Tarih Kurumu’nun çalışmalarıyla da desteklenen bu yazışmalar, Erzurum’un Osmanlı hanedan siyaseti içerisindeki yerini daha net bir biçimde ortaya koyuyor.
Taner Özdemir, "Bu belge, Erzurum’un yalnızca bir sınır şehri olmanın ötesinde, Osmanlı Devleti’nin doğu siyasetinde önemli bir merkez olduğunu göstermektedir" diyerek, belgenin kritik rolünü vurguladı. Ayrıca, bu arşiv kaydının Tammyalar ve Osmanlı tarihi açısından birçok ilginç detayı barındırdığına dikkat çekti.
Sonuç olarak, Şehzade Mustafa’nın Erzurum ile olan bağlantısını gösteren bu belge, yalnızca kişisel bir hikaye değil, aynı zamanda bölgenin tarihindeki bilinmeyen sayfaları aydınlatma potansiyeline sahip önemli bir kaynaktır. Araştırmacı Taner Özdemir, gelecekte bu bilgilerin derinlemesine incelenmesi gerektiğini ifade etti. Bu belge ile birlikte, Osmanlı döneminde Erzurum’un politik ve askeri rolünün yeniden değerlendirilmesi kaçınılmaz hale geliyor.
OSMANLI ARŞİVİ’NDEKİ ÖNEMLİ BİR BELGE, ŞEHZADE MUSTAFA’NIN ERZURUM’LA BAĞLANTISINI BİR KEZ DAHA GÜNDEME TAŞIDI. BELGEYİ TÜRKİYE DİL VE EDEBİYAT DERNEĞİ ERZURUM ŞUBESİ YÖNETİM KURULU ÜYESİ VE TARİH ARAŞTIRMACISI TANER ÖZDEMİR ORTAYA ÇIKARDI.
