Trabzon'un uzun yıllardır kuzine soba üretimiyle anılan isimlerinden biri olan Cemil Kitapçı, bu mesleğin gelecek 10-15 yıl içinde yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu ifade etti. 57 yaşındaki Kitapçı, baba mesleği olan kuzine soba üretimine 1990 yılından beri devam ediyor. Ancak, yeni neslin bu üretim alanına olan ilgisinin giderek azaldığını ve çırak bulmanın neredeyse imkansız hale geldiğini belirtiyor.
Kuzine sobaların tarihçesi ve değişen talep
Cemil Kitapçı, kuzine sobaların 1960-1970 yılları arasında zirveye ulaştığını, o dönem her evde bu sobaların bulunduğunu ifade ediyor. Fakat teknolojik gelişmelerin ve doğalgaz ile kömür kullanımının yaygınlaşmasının ardından sobalara olan ilginin büyük ölçüde azaldığını vurguladı. "Kuzine sobalarıyla pişirilen yemeklerin tadının eşsiz olduğunu düşünen kullanıcılar hâlâ var, ancak bu sayı giderek azalıyor," diyor Kitapçı.
Antikaya dönüşen bir meslek
Artık kuzine soba ustalarının antika durumuna geldiğini belirten Kitapçı, geçmişte Trabzon'da 25-30 sobacının faaliyet gösterdiğini, günümüzde ise bu sayının 5-6’ya düştüğünü ve kalan ustaların da dükkânlarını kapattığını dile getirdi. Uzmanlar, kuzine sobaların daha çok kırsal alanlarda ve nostaljik amaçlarla tercih edildiğine dikkat çekiyor. Adem Koç gibi vatandaşlar, sobayı genelde köyde kullandıklarını ve iklimin etkisiyle bu sobaların her zaman avantaj sağladığını belirtiyor. Doğalgazdan önce kömür kullanmadıkları için odun sobaları tercih ettikleri, özellikle Ramazan dönemlerinde ise güveç için bu sobaları kullandıkları aktarıldı.
Sonuç olarak, teknoloji ilerledikçe ve yeni jenerasyonun mesleğe ilgisi azaldıkça, kuzine soba ustalığı da yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalıyor. Bu durum, sadece bir mesleğin değil, bir kültürün de zamanla kaybolacağını gösteriyor.
Onlar mesleğin son temsilcileri
