Julian Assange kimdir sorusu, 2010 yılında yayımlanan WikiLeaks belgelerinden bu yana dünya gündeminden düşmüyor. ABD’nin Irak ve Afganistan savaşlarına ilişkin gizli belgelerin kamuoyuna sızdırılması, Assange’ı küresel ölçekte tartışmalı bir figür haline getirdi. Peki Julian Assange neden hapisteydi, neden kaçıyordu ve son 14 yılda neler yaşandı? İşte Assange’ın yargı süreçleriyle geçen yıllarının özeti.
Julian Assange Kimdir? WikiLeaks Kurucusu Julian Assange’ın Hayatı
Julian Assange, 1971 doğumlu Avustralyalı bir bilgisayar programcısı, aktivist ve gazetecidir. 2006 yılında kurduğu WikiLeaks adlı platform aracılığıyla devletlerin ve kurumların gizli belgelerini yayımlayarak uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandırdı.
WikiLeaks, özellikle 2010 yılında yayımlanan ABD diplomatik yazışmaları, Guantanamo belgeleri ve Irak-Afganistan savaş günlükleriyle dünya gündemine oturdu. Bu belgelerde sivillere yönelik saldırılar ve insan hakları ihlalleri gibi çarpıcı iddialar yer aldı.
Assange, bazı kesimler tarafından ifade özgürlüğünün savunucusu olarak görülürken, bazı hükümetler tarafından ulusal güvenliği tehlikeye atan bir figür olarak değerlendirildi.
Julian Assange Neden Hapisteydi?
Julian Assange neden hapisteydi sorusunun yanıtı, birden fazla yargı sürecine dayanıyor. 2010 yılında İsveç’te “cinsel taciz” iddiasıyla hakkında yakalama kararı çıkarıldı. Bu süreçte Londra’da bulunan Assange, İngiliz polisine ifade verdi ve kısa süreli tutuklandıktan sonra kefaletle serbest bırakıldı.
Ancak Assange, İsveç’e iade edilmesi halinde ABD’ye teslim edileceğini savundu. Bu gerekçeyle 2012 yılında Londra’daki Ekvador Büyükelçiliği’ne sığındı ve siyasi sığınma talebinde bulundu. Ekvador hükümeti bu talebi kabul etti.
2017 yılında İsveç’teki soruşturma düşürüldü. Ancak bu kez ABD’de, gizli belgeleri yayımladığı gerekçesiyle “casusluk” ve “devlet sırlarını ifşa” suçlamaları gündeme geldi. ABD, Assange’ın Chelsea Manning ile iş birliği yaparak askeri belgeleri sızdırdığını öne sürdü.
2019 yılında Ekvador hükümeti Assange’ın sığınma hakkını kaldırdı. 11 Nisan 2019’da İngiliz polisi tarafından büyükelçilik binasında gözaltına alındı. Tutuklama gerekçesi, kefalet şartlarını ihlal etmesi ve ABD’nin iade talebiydi.
Julian Assange Neden Kaçıyordu?
Julian Assange neden kaçıyordu sorusu, özellikle 2012–2019 yılları arasındaki büyükelçilik sürecinde sıkça gündeme geldi. Assange, ABD’de adil yargılanmayacağını ve ağır hapis cezasıyla karşı karşıya kalacağını savundu.
ABD makamları, Assange hakkında 1917 tarihli Casusluk Yasası kapsamında suçlamalar yöneltti. Bu suçlamalar, toplamda onlarca yıl hapis cezası anlamına gelebilecek nitelikteydi.
Assange ise kendisini gazetecilik faaliyeti yürüttüğünü, yayımlanan belgelerin kamu yararı taşıdığını ve basın özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi. Bu nedenle iade edilmemek için yıllarca hukuki mücadele verdi.
Julian Assange’ın 14 Yılı: Elçilikten Hapishaneye
Assange’ın 14 yılı, büyük ölçüde kapalı alanlarda geçti. 2012’den 2019’a kadar Londra’daki Ekvador Büyükelçiliği’nde yaşadı. Bu süre zarfında dışarı çıkamadı ve kamuoyuna çoğunlukla elçilik balkonundan seslendi.
2019’da tutuklanmasının ardından İngiltere’deki Belmarsh Hapishanesi’ne konuldu. Son beş yıl boyunca ABD’ye iade edilip edilmeyeceğine ilişkin hukuki süreç devam etti.
2024 yılında ABD ile yapılan anlaşma kapsamında Assange’ın serbest bırakıldığı açıklandı. 24 Haziran 2024’te hapishaneden çıktı. Bu gelişme, dünya genelinde basın özgürlüğü ve devlet sırları tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
WikiLeaks Belgeleri Neden Bu Kadar Tartışma Yarattı?
WikiLeaks belgeleri, yalnızca diplomatik yazışmaları değil, savaş sahalarındaki operasyon kayıtlarını da içeriyordu. Belgelerde sivil kayıplara ilişkin görüntüler ve askeri raporlar yer aldı.
Bu durum, hükümetlerin şeffaflığı ve gazetecilik sınırları konusunda küresel bir tartışma başlattı. Bazı ülkeler, Assange’ın faaliyetlerini “casusluk” olarak nitelendirirken; insan hakları örgütleri, onun basın özgürlüğü kapsamında korunması gerektiğini savundu.
Julian Assange’ın davası, modern çağda bilgi güvenliği, devlet sırrı ve ifade özgürlüğü arasındaki çizginin nerede başlayıp nerede bittiği sorusunu gündeme taşıdı.
