Irak’ın eski Devlet Başkanı Saddam Hüseyin, Orta Doğu siyasetinin en tartışmalı isimlerinden biri olarak tarihe geçti. 2003 yılında iktidarı kaybettikten sonra yakalanarak yargılanan Saddam Hüseyin, 30 Aralık 2006 tarihinde idam edildi. Aradan geçen yıllara rağmen “Saddam Hüseyin kimdir, hayatı nasıldı, nereli, hangi görevlerde bulundu, neden idam edildi, ne zaman ve nasıl öldü, cenazesi nerede?” soruları hâlâ sıkça araştırılıyor.
Baas Partisi içindeki yükselişi, uzun yıllar süren iktidarı ve sonrasında yaşanan yargılama süreci, Saddam Hüseyin’i modern Irak tarihinin en belirleyici figürlerinden biri haline getirdi. İşte Saddam Hüseyin’in hayatı ve idam sürecine ilişkin merak edilenler.
Saddam Hüseyin kimdir, nereli ve hayatı nasıldı?
Saddam Hüseyin, 28 Nisan 1937’de Irak’ın Tikrit kenti yakınlarındaki El Avja köyünde dünyaya geldi. Yoksul bir ailede büyüyen Hüseyin’in babası, doğumundan önce hayatını kaybetti. Annesi tarafından büyütülen Saddam Hüseyin, genç yaşlardan itibaren siyasi hareketlerin içinde yer aldı.
Arap milliyetçiliğini savunan Baas Partisi’ne katılan Saddam Hüseyin, parti içinde hızla yükseldi. 1968 yılında gerçekleşen askeri darbede kilit rol oynadı. Bu darbe, Baas Partisi’nin Irak’ta iktidara gelmesini sağladı.
1979 yılında resmen Irak Devlet Başkanı olan Saddam Hüseyin, bu tarihten önce de fiilen ülke yönetiminde etkili bir konumdaydı.
Saddam Hüseyin hangi görevlerde bulundu?
Saddam Hüseyin, Baas Partisi içinde önemli görevler üstlendi. 1968 darbesinin ardından Irak yönetiminde etkin rol aldı ve devletin güvenlik mekanizmasını kontrol eden isimlerden biri oldu.
1979’da Irak Devlet Başkanı olarak göreve başlayan Hüseyin, aynı zamanda Baas Partisi Genel Sekreterliği görevini de yürüttü. Bu süreçte hem siyasi hem askeri kararların merkezinde yer aldı.
1970’li yıllarda petrolün millileştirilmesi ve ekonomik büyüme hamleleri, Saddam Hüseyin’in devlet üzerindeki kontrolünü artırdı. Yönetimi sırasında kilit pozisyonlara çoğunlukla Sünni Arap isimlerin getirildiği ifade edildi.
İktidar dönemi ve savaşlar
Saddam Hüseyin’in iktidarı döneminde Irak, bölgesel ve uluslararası ölçekte büyük çatışmalara sahne oldu. 1980-1988 yılları arasında İran-Irak Savaşı yaşandı. Bu savaş, iki ülke arasında büyük kayıplara yol açtı.
1990 yılında Kuveyt’in işgali sonrasında başlayan Körfez Savaşı ise Irak’ın uluslararası alanda ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalmasına neden oldu. Bu süreçte Saddam Hüseyin, Batı dünyasında otoriter bir lider olarak tanımlandı.
Ayrıca yönetimi döneminde Şii ve Kürt gruplara yönelik sert politikalar uyguladığı ve insan hakları ihlalleriyle suçlandığı belirtilmektedir.
Saddam Hüseyin neden idam edildi?
2003 yılında ABD ve Birleşik Krallık öncülüğündeki koalisyon güçlerinin Irak’ı işgaliyle Saddam Hüseyin’in yönetimi sona erdi. 9 Nisan 2003’te Bağdat’ın düşmesinin ardından Baas Partisi yasaklandı.
Yaklaşık sekiz ay sonra yakalanan Saddam Hüseyin, Irak’ta özel bir mahkemede yargılandı. Duceyl davası kapsamında, 1982 yılında Duceyl kasabasında 148 Şii’nin öldürülmesinden sorumlu tutuldu.
5 Kasım 2006’da bu olay nedeniyle idam cezasına mahkûm edildi. Mahkeme kararı, Irak’ta ve uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
Saddam Hüseyin ne zaman ve nasıl öldü?
Saddam Hüseyin, 30 Aralık 2006 tarihinde, Kurban Bayramı’nın ilk gününde idam edildi. İnfaz, Bağdat’ın kuzeyindeki Kazımiye bölgesinde bulunan bir askeri tesiste sabah saatlerinde gerçekleştirildi.
Asılarak idam edilen Saddam Hüseyin’in infaz görüntüleri kısa sürede dünya genelinde yayıldı ve büyük tartışmalara yol açtı. Bu olay, Irak tarihinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirildi.
Saddam Hüseyin’in cenazesi nerede?
İdamın ardından Saddam Hüseyin’in naaşı, doğum yeri olan Tikrit yakınlarındaki El Avja köyüne götürülerek defnedildi. Mezarı bir süre sonra türbe haline getirildi.
Ancak 2015 yılında Irak’taki çatışmalar sırasında bu mezarın yıkıldığı bildirildi. Mezarı ve naaşıyla ilgili süreç, Irak’taki güvenlik ve siyasi gelişmelerle birlikte yeniden gündeme geldi.
