Duygu ATAMAN
Her ne kadar Koronavirüs'ün 5G teknolojisinin yardımıyla yayıldığı yönündeki komplo teorisini bilim insanları hiç bir gerçekliği olmayan bir saçmalık olarak tanımlasalarda, sokağı inandırmak pek kolay olmuyor. Dünyanın birçok yerinde sosyal medya üzerinden yayılan komplo teorisinde, koronavirüsün yeni nesil cep telefonu teknolojisi 5G dalgaları ile yayıldığı öne sürüldü. Hatta kimi ülkelerde bu iddiaların ardından kentlerde baz istasyonlarının ateşe verildiği, hükümetlerin iddiaların doğru olmadığı uyarısı yaptığını başta BBC olmak üzere pek çok mecrada okuduk, gördük, dinledik. Bilim insanları Kovid-19 ile 5G arasında bir bağlantı olabileceği fikrini "tam bir saçmalık" diye tanımlıyor ve bunun biyolojik olarak imkansız olduğunu söylüyorlar, ama..
NATO Dergisinde yayımlanan Andrea Gilli, Francesco Bechis imzalı makalede uzun süredir gündemi meşgul eden 5G konusu (sorunu) vurgusuyla masaya yatırıldı. İşte o makale:
Birçok müttefik, ittifak dışı tedarikçilerin oluşturduğu riskler nedeniyle gelecekteki ittifak içi ticari ve askeri iletişimin güvenliğinden endişe duymaya başladı ve 5G tartışması 2019'un başlarında doruk noktasına ulaştı.
Aylarca süren tartışma ve müzakerelerden sonra Aralık 2019'da Londra'da yapılan toplantıda bir araya gelen NATO liderleri, "5G dahil olmak üzere iletişim güvenliğinin" önemini vurgulayarak "güvenli ve dayanıklı sistemlere itibar etme ihtiyacını" kabul ettiler.
5G NEDİR?
5G, mobil iletişimde beşinci nesildir. 1980'lerde 1G sesli aramaları etkinleştirdi, mesajlaşma 2G ile 1990'larda geldi, 3G 1990'larda ve 2000'lerin başında sınırlı multimedya, metin ve internet verisi getirdi ve 2000'lerin sonlarında, çeşitli cihazlar kullanılarak dinamik bilgilere erişim sağlayan gerçek veriler 4G ve LTE (Long-Term Evolution) ile mümkün hale geldi.
5G ağlarının gelişiyle birlikte, mobil iletişim, yüksek yoğunluk, büyük hacim, son derece yüksek hız (20x), düşük gecikme veya veri aktarımında gecikme (10x) ve güç verimliliğine odaklanan tamamen farklı bir modele dönüşecek. 5G makineden makineye iletişime geçişe olanak sağlayacak. Bu yalnızca sesli ve dijital konuşmaları değil, aynı zamanda teletıp, akıllı şehirlerin işleyişi ve otonom arabaların performansının karakterize edilmesi gibi gerçek zamanlı veri paylaşımını da destekleyecek.
5G NEDEN 2019'DA İLGİ ODAĞI OLDU?
5G iletişimi 2019'un başlarında çok tartışılan bir kamu meselesi ve siyasi mesele haline gelse de 5G'ye giden yollar yıllar önce çok taraflı standardizasyon anlaşmaları ile başladı.
Çeşitli forumlarda ulaşılan standartlar ve teknik konularla ilgili anlaşmalar- Mobil İletişim için Küresel Sistem Derneği ve Uluslararası Telekomünikasyon Birliği tarafından düzenlenen Mobil Dünya Kongresi dahil- tüm endüstriyel ekosistemin toplu olarak ilerlemesini sağladı.
Bunun sonucunda, Ekim 2019'un sonunda, 50 mobil operatör 27 ülkede ticari 5G hizmetlerini başlattı. Ayrıca, 2018 ve 2019 arasında Finlandiya, İtalya ve İspanya dahil olmak üzere birçok Avrupa ülkesi, 5G ağlarının yaygınlaştırılması için önemli bir adım olan 5G çok bantlı spektrum açık artırmaları düzenledi.
5G NEDEN ÖNEMLİ?
5G'ye artan ilginin altında telekomünikasyonla ilgili dört ana neden yatıyor.
Birincisi, telekomünikasyon, genel olarak, ekonominin tamamında ekonomik büyümeyi tetikleyebilen, kolaylaştırıcı bir teknolojidir. Bu nedenle tahminler 5G ağlarının uluslararası ekonomiye trilyonlarca dolarlık ekonomik değer katacağını öngörüyor.
İkincisi, telekomünikasyonda genellikle ilk hamle avantajı hakimdir: erken giriş yapanlar muazzam bir ekonomik değer elde edebilir ve rakiplerine çok az yer bırakabilir. Bu nedenle şirketler ve ülkeler konumlarını sağlamlaştırıp ekonomik getirilerini maksimize etmek için güçlü bir teşvike sahipler.
Üçüncüsü, telekomünikasyon stratejik bir boyut taşımakta; bilginin hızı, kalitesi ve miktarı dijital dünyada rekabet etmek için çok önemlidir.
Son olarak, telekomünikasyon modern ekonomilerde stratejik bir endüstri olarak kabul edilmektedir.
5G VE ÇİN
5G'nin özellikle dikkat çekmesinin bir diğer önemli nedeni de bu teknolojinin önde gelen oyuncularının Batı, Japon veya Güney Koreli şirketler değil, Huawei ve ZTE gibi Çin merkezli şirketler olması.
Bu alanda Çinli operatörlerin yükselişini birkaç faktör açıklıyor. Bunlardan biri, on yıl önce 3G rekabetine girme konusundaki başarısızlıklarında deneyim kazanmaları. Bunun üzerine, Çin Hükümeti bu alanda büyük kamu yatırımları başlatıp tutarlı bir strateji geliştirirken, özel şirketler çeşitli araştırmalar yaparak çığır açan teknolojilerinin patentini aldı.
Çin, Japon ve Güney Koreli şirketler uzun süredir dünya çapındaki telekomünikasyon pazarlarında önemli bir rol oynamakta ancak 5G iletişiminde Çinli şirketlerin rolünün çok farklı bir etkisi var.
Makineden makineye devasa iletişimi içeren 5G ile, yalnızca yetkili cihazlara erişim izni vermek imkansız olacağından, çevresel siber savunma artık etkili olmayacak. Sonuç olarak, saldırıların riski ve potansiyel şiddeti katlanarak artacak. Ayrıca, Çin şirketlerinin ekipman entegratörü olması durumunda verilere daha geniş ve daha derin erişim sağlamasıyla güven ve güvenilirlik konusunda ciddi sorular gündeme gelecek.
Çinli şirketler, istihbarat topluluğu da dahil olmak üzere hükümetleriyle doğrudan siyasi bağlantılara sahip, bu durumda teknolojideki değişikliklerin ciddi siyasi sonuçları da olacak. Çinli şirketlerin son yıllarda defalarca fikri mülkiyeti çalmakla ve özel bilgilere erişmek için siber casusluk kullanmakla suçlanması yaşanacaklar konusunda fikir sahibi olmamızı sağlayabilir.
NATO MÜTTEFİKLERİ VE 5G
Geçtiğimiz aralık ayına kadar NATO 5G konusunda hiçbir tavır almamıştı. Londra'daki Liderler Toplantısından sonra bile, tek bir politika veya pozisyon ortaya çıkmadı. Müttefiklerin cevaplarına baktığımızda, konuyla ilgili farklı görüşlerin oluştuğunu söyleyebiliriz.
Bugüne kadar Amerika Birleşik Devletleri, Huawei veya ZTE gibi Çinli şirketlerin 5G ağına erişimini kısıtlamak için etkili adımlar atan tek NATO ülkesidir. Bununla birlikte ABD yönetiminin Mayıs 2019'da ilan ettiği yasak, dört kez yenilenen 90 günlük uzatmalar nedeniyle henüz yürürlüğe girmedi.
İtalya gibi bazı Müttefikler, Çinli 5G ekipman üreticilerini boykot etmedi ancak daha katı düzenlemeler önerdiler. 2019'un sonlarında İtalyan hükümeti, 5G ekipmanının güvenliğini değerlendirmek için daha katı kurallar ve prosedürler getiren "Ulusal Siber Güvenlik Çevresi" yasasını onayladı. Almanya'da ise şiddetli bir iç tartışmaya rağmen, Federal Hükümet'in Çinli şirketleri 5G ağından yasaklaması beklenmiyor. Deutsche Telekom, Çinli 5G sağlayıcılarıyla çalışmaya devam edeceğini şimdiden duyurdu.
Çek Cumhuriyeti, Yunanistan ve İngiltere bu konu ile ilgili herhangi net bir tavır almadı.
Müttefiklerin büyük çoğunluğu, 5G altyapılarında Çinli şirketlerin rolünü sınırlamadı. Örneğin; Fransa'da Orange ve Vodafone, 5G ağları için zaten Ericsson (İsveç) ve Nokia'yı (Finlandiya) seçti. Bununla birlikte hem hükümet hem de istihbarat topluluğu, diğer yabancı sağlayıcıları dışlamak için geçerli bir neden görmediklerinin sinyalini verdiler. Benzer şekilde, Belçika hükümeti yalnızca "güvenilmez tedarikçilere" kısıtlamalar getireceğini açıkladı. Kanada gibi diğer müttefikler ise şimdiye kadar Çinli şirketler hakkında herhangi bir karar almadılar.
Son olarak, Macaristan ve İspanya gibi başka bir grup ülke şimdiden Çin 5G teknolojisini benimsedi ve altyapının yüksek yenileme maliyetleri göz önüne alındığında geri adım atma olasılıkları düşük gözüküyor. NATO ülkesi olmasa da İrlanda, İsviçre ve Sırbistan da Çin 5G teknolojisini şimdiden kabullendi. Körfez ülkelerinde Bahreyn, Kuveyt, Umman, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri; Asya'da ise Endonezya ve Filipinler, Huawei'nin 5G teknolojisini benimseyen ülkeler arasında.
SIRADA NE VAR?
5G ile ilgili tartışmalar önümüzdeki aylarda ve yıllarda devam edecek ve askeri iletişimler 5G'ye geçmeye başladıkça sorunun daha da önem kazanması muhtemel gözüküyor. Gelecekte, özellikle NATO için, komuta ve kontrol, iletişim ve diğer amaçlarla bu yeni teknolojik fırsatlardan yararlanmak çok önemli olacak çünkü 5G iletişimi olmadan savaş alanında büyük veriden, yapay zekadan ve bulut bilişimden tam anlamıyla yararlanmak zor olacak. Tüm müttefiklerin bu geçişin ekonomik, politik ve askeri düzeydeki sonuçlarını anlaması önemli. Bu yeni operasyon kavramlarının geliştirilmesi ve kuvvet yapısından uygun değişiklikleri sağlamak için gerekli gözüküyor.
Aynı zamanda, müttefikler sağlam teknik, ekonomik ve stratejik hususlarla bilgilendirilmeli. Bu nedenle, açık arabirimlerin farklı satıcılardan gelen ekipmanların birbirine entegre edilmesini sağladığı modüler mimariler, farklı gereksinimleri ve değerlendirmeleri uzlaştırmak için önümüzdeki yıllarda uygulanabilir bir seçenek haline gelebilir. Tek bir baskın oyuncu olmadan dolayısıyla müttefikler ekonomik verimliliklerinden ödün vermeden güvenliklerinin sağlanmasına ve tedarik kesintilerinden uzak, etkili ve dirençli bir iletişim ağına erişmelerine olanak sağlanabilir.
