Ramazan ayında oruç ibadetiyle ilgili en çok merak edilen konular arasında sağlık durumları önemli bir yer tutuyor. Özellikle kronik rahatsızlığı bulunan vatandaşlar, kullandıkları ilaçların oruca etkisini araştırıyor. Bu çerçevede en sık yöneltilen sorulardan biri de “Astım hastalarının kullandığı ilaçlı sprey orucu bozar mı?” sorusu oluyor. Peki astım spreyi kullanmak orucu etkiler mi, Diyanet bu konuda nasıl bir açıklama yapıyor?
Astım Hastalarının Kullandığı İlaçlı Sprey Orucu Bozar mı?
Astım hastalarının nefes darlığını gidermek amacıyla ağız yoluyla kullandığı ilaçlı spreyler, doğrudan solunum yollarını hedef alıyor. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın değerlendirmesine göre, astımlı hastaların rahat nefes almalarını sağlamak için ağza püskürtülen oksijenli ilaç orucu bozmaz.
Bu tür spreyler, solunum yollarındaki daralmayı gidererek hastanın nefes almasını kolaylaştırıyor. Kullanım sırasında çok düşük miktarda ilaç ağız içine ulaşıyor ve bunun büyük bölümü ağız ve nefes borusu cidarları tarafından emiliyor. Geriye kalan kısmın mideye ulaşıp ulaşmadığı ise kesin olarak tespit edilebilmiş değil.
Astım Spreyi Kullanmak Orucu Etkiler mi?
Uzmanların ve dini otoritelerin değerlendirmelerinde, astım spreyi kullanmak orucu bozacak bir durum olarak kabul edilmiyor. Bunun temel gerekçesi ise kullanılan ilacın miktarının son derece düşük olması. Bir kullanımda yaklaşık 1/20 ml gibi oldukça az bir miktar ağıza püskürtülüyor.
Bu miktar, abdest alırken ağızda kalan suyla kıyaslandığında çok daha düşük seviyede kalıyor. Bilindiği üzere, oruçlu kişinin abdest sırasında ağzına aldığı sudan geriye kalan ve istem dışı mideye ulaşan miktar, orucu bozmuyor. Bu konuda hadis-i şerifler bulunuyor ve İslam alimleri arasında görüş birliği olduğu belirtiliyor.
Dolayısıyla astım hastalarının kullandığı ilaçlı sprey, doğrudan besleyici bir özellik taşımadığı ve mideye ulaşması kesinlik arz etmediği için orucu geçersiz kılmıyor.
Diyanet’e Göre Astım Hastalarının Orucu
Diyanet İşleri Başkanlığı, astım hastalarının durumunu iki ayrı başlıkta ele alıyor. Eğer kişi, nefes açıcı sprey kullanmadan oruç tutamayacak durumda ise, bu hastalar oruç tutmayabilir. Sağlık, İslam’da ibadetin ön şartları arasında yer alıyor ve kişinin kendisine zarar verecek bir durumdan kaçınması esas kabul ediliyor.
Astım hastası, ilerleyen dönemde sağlığına kavuşur ve sprey kullanmadan oruç tutabilecek hale gelirse, tutamadığı günleri kaza eder. Ancak iyileşme ümidi bulunmayan, kronik ve kalıcı rahatsızlığı olan kişiler için farklı bir hüküm söz konusu. Bu durumda, tutamadıkları her gün için fidye verilmesi gerekiyor.
Bir fidye miktarı ise Ramazan ayında bir kişi için belirlenen fitre tutarına denk geliyor. Böylece kişi, sağlık engeli nedeniyle yerine getiremediği oruç ibadetinin sorumluluğunu fidye yoluyla yerine getirmiş oluyor.
Astım Spreyi ile Misvak ve Abdest Kıyaslaması
Astım spreyi kullanmak orucu bozar mı sorusuna verilen yanıtlarda, bazı dini kıyaslamalar da dikkat çekiyor. Hz. Peygamber’in (s.a.s.) oruçlu iken misvak kullandığına dair sahih hadis kaynaklarında bilgiler yer alıyor. Misvak kullanımı sırasında ağızda bazı küçük parçacıkların veya kimyevi maddelerin mideye ulaşması ihtimali bulunmasına rağmen, bu durum orucu geçersiz kılmıyor.
Ayrıca İslam hukukunda yer alan “Kesin olarak bilinen, şüphe ile bozulmaz.” kaidesi de burada esas alınıyor. Yani mideye bir maddenin ulaştığı kesin olarak bilinmedikçe, şüphe üzerine orucun bozulduğu hükmü verilmiyor.
Astım hastalarının kullandığı ilaçlı spreyde de benzer bir durum söz konusu. İlacın büyük kısmı solunum yollarında emiliyor ve mideye ulaşıp ulaşmadığı kesin olarak tespit edilemiyor. Bu nedenle, şüpheye dayanarak orucun bozulduğunu söylemek mümkün görülmüyor.
Astım Hastaları Oruç Tutabilir mi?
Nefes darlığı dışında oruç tutmaya engel başka bir sağlık problemi bulunmayan astım hastaları, solunum yollarını rahatlatan özel spreyi kullanarak oruç tutabiliyor. Diyanet’in açıklamalarına göre, ağza püskürtülen bu ilaçlar besin veya gıda niteliği taşımadığı için orucu bozucu bir unsur sayılmıyor.
Ancak her hastanın durumu farklı olabiliyor. Sık kriz geçiren, gün içinde defalarca sprey kullanmak zorunda kalan veya ciddi solunum sıkıntısı yaşayan hastaların önceliği sağlık oluyor. Bu kişilerin doktor tavsiyesine göre hareket etmesi ve dini yükümlülük konusunda da güvenilir kaynaklardan bilgi alması önem taşıyor.
Sonuç olarak, “Astım hastalarının kullandığı ilaçlı sprey orucu bozar mı?” sorusuna Diyanet’in verdiği yanıt net: Nefes açıcı sprey kullanımı orucu bozmaz. Ancak sağlık durumu oruç tutmaya elverişli değilse, kişi orucunu erteleyebilir; iyileşme imkanı yoksa fidye yoluna gidebilir.
