Zekat, İslam’ın beş şartından biri olarak mali bir ibadet niteliği taşır. Belirli bir mal varlığına sahip olan Müslümanların, ihtiyaç sahiplerine vermesi gereken zorunlu bir paydır. Ancak zekatın kimlere verilip verilemeyeceği İslam hukukunda açık şekilde düzenlenmiştir.
Bu çerçevede en önemli kavramlardan biri “usûl ve füru”dur. Usûl; anne, baba, dede ve nineleri, füru ise çocuklar ve torunları kapsar. Kişi, bakmakla yükümlü olduğu bu kimselere zekat veremez. Çünkü onların nafakası zaten dinen sorumluluğu altındadır.
Kardeşler ise bu kapsamın dışında yer alır. “Yan soy” olarak kabul edilen kardeşler için kişinin bakma yükümlülüğü, anne-baba ve çocuklarda olduğu gibi farz derecesinde değildir. Bu nedenle fakir olan bir kardeşe zekat vermek caizdir.
Fakir kardeşe zekat düşer mi?
Eğer bir kardeş maddi açıdan ihtiyaç sahibi ise, yani temel ihtiyaçlarını karşılayamayacak durumda bulunuyorsa, ona zekat verilebilir. Burada belirleyici olan ölçüt, kişinin dinen zengin sayılacak mala sahip olup olmamasıdır.
Nisap miktarının altında mala sahip olan, borçlu olan ya da geçimini sağlamakta zorlanan kardeş, zekat alabilecek kimseler arasında yer alır. Bu durumda zekat veren kişi hem ibadetini yerine getirmiş olur hem de aile içi dayanışmayı güçlendirir.
İslam alimleri, ihtiyaç sahibi kardeşe verilen zekatın ayrıca sadaka sevabı da kazandıracağını belirtir. Çünkü bu yardım hem akrabalık bağını koruma hem de dini sorumluluğu yerine getirme anlamı taşır.
Bekar kız kardeşe zekat verilir mi?
En çok araştırılan başlıklardan biri de “Bekar kız kardeşe zekat verilir mi?” sorusu oluyor. Bekar ve maddi durumu yetersiz olan bir kız kardeşe zekat vermek caizdir.
Eğer kişi maddi açıdan güçlü, kız kardeşi ise geçim sıkıntısı yaşıyorsa; zekatını ona vermesinde dini açıdan bir sakınca bulunmaz. Bekar olması, zekat almasına engel değildir. Burada esas olan ihtiyaç durumudur.
Özellikle eğitim gören, geliri olmayan ya da düzenli bir kazancı bulunmayan bekar kız kardeş, fakirlik şartlarını taşıyorsa zekat alabilir. Bu yardım, hem ibadet hem de aile bağlarını kuvvetlendiren bir dayanışma örneği olarak değerlendirilir.
Evli kız kardeşe zekat verilir mi?
“Evli kız kardeşe zekat verilir mi?” sorusu da sıkça gündeme geliyor. Kız kardeşin evli olması, tek başına zekat almasına engel değildir. Önemli olan, içinde bulunduğu maddi durumdur.
Eğer evli kız kardeş ve eşi maddi açıdan zor durumdaysa, temel ihtiyaçlarını karşılayamıyorsa ya da borç yükü altındaysa, ona zekat verilebilir. Eşinin maddi imkânlarının yetersiz olması halinde de aynı hüküm geçerlidir.
Bu noktada dikkat edilmesi gereken husus, zekatın gerçekten ihtiyaç sahibine verilmesidir. Maddi açıdan güçlü bir eşe sahip olan ve geçim sıkıntısı yaşamayan evli kız kardeşe zekat verilmez. Ancak muhtaçlık söz konusuysa, evli olması zekat almasına mani değildir.
Ramazan’da aile içi zekat vermek daha faziletli mi?
Ramazan ayı, yardımlaşma ve paylaşmanın en yoğun yaşandığı dönemlerden biridir. Zekatın bu ayda verilmesi yaygın bir uygulama olsa da, aslında yılın her döneminde verilebilir. Bununla birlikte Ramazan’da yapılan yardımların manevi değeri toplumda daha güçlü hissedilir.
İhtiyaç sahibi bir kardeşe zekat vermek, hem dini bir yükümlülüğün yerine getirilmesi hem de akrabalık bağlarının korunması açısından önem taşır. Hadislerde akrabaya yapılan yardımın iki sevap taşıdığı; birinin sadaka, diğerinin sıla-i rahim sevabı olduğu ifade edilir.
Bu nedenle fakir kardeşe, bekar ya da evli kız kardeşe zekat vermek; şartlar oluştuğunda hem caiz hem de faziletli bir davranış olarak kabul edilir.
