Oruç ibadetini eksiksiz yerine getirmek isteyen milyonlarca kişi, Ramazan öncesinde en çok “Ezandan sonra niyet edilir mi?” ve “Sahurda ezan okunduktan sonra oruca niyet geçerli mi?” sorularına yanıt arıyor. İmsak vaktiyle birlikte başlayan oruç sürecinde niyetin zamanı, ibadetin sahih olması açısından büyük önem taşıyor. Diyanet’in yaptığı açıklamalar ise bu konuda merak edilen tüm detayları net biçimde ortaya koyuyor.
Ezandan Sonra Niyet Edilir mi? Diyanet Açıklaması
Oruç ibadetinde niyet, temel şartlardan biri olarak kabul ediliyor. Diyanet açıklamasına göre niyetsiz tutulan oruç geçerli sayılmıyor. Kalben niyet etmek yeterli görülse de, niyetin dil ile ifade edilmesi mendup kabul ediliyor. Ayrıca sahura kalkmak da başlı başına niyet yerine geçebiliyor.
Ramazan orucu, belirli günlerde tutulmak üzere adanan oruçlar ve nafile oruçlar için niyet vakti; güneşin batmasıyla başlıyor ve ertesi gün güneşin tepe noktasına gelmesinden kısa bir süre öncesine kadar devam ediyor. Ancak burada kritik bir ayrıntı bulunuyor: İmsak vaktinden sonra niyet edilecekse, o andan itibaren herhangi bir şey yenilip içilmemiş ve oruca aykırı bir davranışta bulunulmamış olması gerekiyor.
Bu şart sağlanmadığı takdirde gündüz yapılan niyet geçerli kabul edilmiyor.
Sahurda Ezan Okunduktan Sonra Oruca Niyet Geçerli mi?
İmsak vakti, orucun başlama zamanı olarak kabul ediliyor. Halk arasında sıkça “ezanla birlikte oruç başlar” anlayışı bulunsa da esas ölçü imsak vaktidir. Bu nedenle sahurda ezan okunduktan sonra niyet edilip edilemeyeceği sorusu büyük önem taşıyor.
Diyanet’e göre, imsak girdikten sonra henüz bir şey yenilip içilmemişse ve oruca aykırı bir durum oluşmamışsa niyet edilebiliyor. Bu durumda yapılan niyet geçerli sayılıyor. Ancak imsak sonrasında yeme-içme devam etmişse, artık o gün için niyet etmek mümkün olmuyor.
Ramazan orucu için “yarınki orucu tutmaya” şeklinde genel bir niyet yeterli görülüyor. Bununla birlikte geceden niyet edilmesi ve “yarınki Ramazan orucuna” şeklinde açık bir ifade kullanılması daha faziletli kabul ediliyor. Ayrıca Ramazan’ın her günü için ayrı ayrı niyet edilmesi gerektiği de özellikle vurgulanıyor.
Kaza ve Kefaret Oruçlarında Niyet Zamanı
Kaza, kefaret ve belirli bir zamana bağlı olmaksızın adanan oruçlarda niyet süresi daha dar bir çerçevede ele alınıyor. Bu tür oruçlar için gün batımından itibaren en geç imsak vaktine kadar niyet edilmiş olması gerekiyor.
Bu oruçlara niyet edilirken, hangi orucun tutulduğunun açıkça belirtilmesi şart. Örneğin “falanca günün kaza orucuna” ya da “kefaret orucuna” şeklinde belirterek niyet edilmesi gerekiyor. Aksi halde niyet geçerli sayılmıyor.
Bu yönüyle kaza ve kefaret oruçları, Ramazan orucuna kıyasla daha net ve sınırlı bir niyet zamanına sahip bulunuyor.
Şâfiî Mezhebine Göre Ezandan Sonra Niyet Edilir mi?
Mezhepler arasında niyet vakti konusunda bazı farklılıklar bulunuyor. Şâfiî mezhebine göre, nafile oruçlar dışındaki tüm oruçlara mutlaka geceden niyet edilmesi gerekiyor. İmsak vaktine kadar niyet edilmemişse o günün orucu geçerli sayılmıyor.
Nafile oruçlarda ise daha esnek bir uygulama bulunuyor. Güneş tepe noktasına gelmeden önce niyet edilebiliyor. Ancak burada da oruca aykırı bir fiilin işlenmemiş olması şartı aranıyor.
Bu farklılıklar nedeniyle, kişinin bağlı bulunduğu mezhebin hükümlerini dikkate alarak hareket etmesi önem taşıyor.
Oruçta Niyet Neden Bu Kadar Önemli?
İslam hukukunda ibadetlerin geçerliliği, belirli şartlara bağlı bulunuyor. Oruçta niyet de bu şartların başında geliyor. Niyet, ibadetin bilinçli ve Allah rızası için yapıldığını ortaya koyan temel unsur olarak kabul ediliyor.
Kalben yapılan niyet yeterli görülse de, sahura kalkmak da fiili bir niyet göstergesi sayılıyor. Bununla birlikte özellikle Ramazan ayında her gün için ayrı niyet edilmesi gerektiği, Diyanet kaynaklarında açıkça belirtiliyor.
Uzmanlar, tereddüt yaşamamak adına niyetin geceden yapılmasının en güvenli yol olduğunu ifade ediyor. Böylece imsak sonrası yaşanabilecek zamanlama karışıklıklarının önüne geçilmiş oluyor.
Ramazan’a sayılı günler kala, “Ezandan sonra niyet edilir mi?” ve “Sahurda ezan okunduktan sonra oruca niyet geçerli mi?” soruları yeniden gündeme taşınmış durumda. Diyanet açıklaması, niyetin zamanını ve geçerlilik şartlarını net biçimde ortaya koyarken, vatandaşların ibadetlerini bilinçli şekilde yerine getirmesine rehberlik ediyor.
