Ramazan ayının gelmesiyle birlikte en çok merak edilen konuların başında niyet meselesi geliyor. Özellikle “Oruç tutarken ne zaman niyet edilir, niyet etmeden oruç tutulur mu, niyet ne zamana kadar edilmeli?” soruları sıkça araştırılıyor. İbadetin geçerliliği açısından büyük önem taşıyan niyet, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın da detaylı şekilde açıkladığı temel şartlardan biri olarak öne çıkıyor. Peki, niyetsiz tutulan oruç kabul olur mu ve niyet için son vakit ne zamandır?
Niyet etmeden oruç tutulur mu, niyetsiz oruç kabul olur mu?
Diyanet’e göre niyet, orucun şartlarındandır. Bu nedenle niyet etmeden oruç tutulur mu? sorusunun yanıtı nettir: Niyetsiz oruç sahih değildir. Yani bilinçli bir niyet olmadan tutulan oruç geçerli sayılmaz.
Ancak niyetin mutlaka sözlü yapılması şart değildir. Kalben niyet etmek yeterli kabul edilir. Niyeti dil ile ifade etmek ise mendup yani faziletli bir davranış olarak değerlendirilir. Ayrıca sahura kalkmak da fiili olarak niyet anlamı taşır. Kişi sahura kalkarak ertesi gün oruç tutmaya karar vermiş sayılır.
Bu nedenle sahura kalkan bir kişinin ayrıca yüksek sesle niyet etmemiş olması orucunu geçersiz kılmaz. Önemli olan, kalpte oruç tutma iradesinin bulunmasıdır.
Oruç tutarken ne zaman niyet edilir?
“Oruç tutarken ne zaman niyet edilir?” sorusu özellikle Ramazan ayında sıkça gündeme geliyor. Ramazan orucu, adak oruçları ve nafile oruçlar için niyet vakti güneşin batmasıyla başlar ve ertesi gün güneş tepe noktasına gelmeden yaklaşık 10 dakika öncesine kadar devam eder.
Ancak imsaktan sonra yapılacak niyetin geçerli olabilmesi için bu süre içinde herhangi bir şey yenilip içilmemiş ve orucu bozacak bir fiil işlenmemiş olması gerekir. Aksi halde gündüz yapılan niyet geçerli sayılmaz.
Ramazan ayında her gün için ayrı ayrı niyet edilmesi gerekir. “Yarınki Ramazan orucuna niyet ettim” şeklinde belirterek niyet etmek daha faziletli kabul edilir. Bununla birlikte “yarınki orucu tutmaya” şeklindeki genel niyet de yeterlidir.
Niyet ne zamana kadar edilmeli? İmsaktan sonra niyet olur mu?
“Niyet ne zamana kadar edilmeli?” sorusu özellikle oruca yeni başlayanların kafasını karıştırabiliyor. Hanefi mezhebine göre Ramazan ve nafile oruçlar için niyet vakti, güneş doğduktan sonra öğle vaktine kadar devam eder. Ancak imsaktan sonra niyet edilecekse o vakte kadar hiçbir şey yenilip içilmemiş olmalıdır.
Kaza, kefaret ve belirli bir zamana bağlı olmayan adak oruçlarında ise niyet en geç imsak vaktine kadar yapılmalıdır. Bu tür oruçlara niyet edilirken hangi oruca niyet edildiğinin açıkça belirtilmesi gerekir.
Şafii mezhebine göre ise nafile dışındaki tüm oruçlara geceden niyet edilmelidir. İmsak vaktine kadar niyet edilmemişse o günün orucu geçerli olmaz. Nafile oruçlara ise güneş tepe noktasına gelmeden önce niyet edilebilir.
Sahura kalkmadan oruç tutulur mu?
Sahura kalkmamak, orucun geçersiz olduğu anlamına gelmez. Sahur, orucun şartı değil sünnetidir. Ancak sahura kalkmak aynı zamanda niyet anlamı taşıdığı için önemli kabul edilir.
Eğer kişi gece yatmadan önce kalben oruç tutmaya karar vermişse ve sahura kalkmasa bile imsaktan itibaren yeme içmeden uzak durmuşsa orucu geçerli sayılır. Burada belirleyici unsur, niyetin kalpte bulunmasıdır.
Ramazan’da her gün niyet gerekir mi?
Ramazan ayında her gün için ayrı niyet edilmesi gerektiği Diyanet kaynaklarında açıkça belirtiliyor. Çünkü her günün orucu ayrı bir ibadet olarak değerlendirilir. Bu nedenle bir kez niyet edip tüm ayı kapsayan tek bir niyet yeterli kabul edilmez.
Gece yapılan niyet daha faziletli görülse de, imsaktan sonra henüz bir şey yenilip içilmemişse gündüz niyeti de geçerli olabilir. Ancak bu durum mezhebe göre değişiklik gösterebilir.
